Rozrzutniki Obornika: Kluczowe Informacje i Porównanie Systemów Napędu Podłogi

Wybór odpowiedniego rozrzutnika obornika to kluczowa decyzja dla każdego gospodarstwa rolnego, wpływająca na efektywność nawożenia i ogólną wydajność pracy. Na rynku dostępnych jest wiele modeli, różniących się budową, parametrami technicznymi oraz wyposażeniem. Jednym z fundamentalnych aspektów, na który należy zwrócić uwagę, jest rodzaj napędu podłogi, a w szczególności porównanie systemów mechanicznych i hydraulicznych.

Systemy Sterowania Isobus w Rozrzutnikach

Nowoczesne rozrzutniki mogą być wyposażone w system sterowania Isobus, który znacząco zwiększa ich funkcjonalność i optymalizuje pracę. System ten umożliwia nowoczesne prowadzenie gospodarstwa dzięki zastosowaniu funkcji takich jak:

• TC-GEO: Pozwala na wykonywanie czynności powiązanych z lokalizacją maszyny na polu, ustaloną za pomocą sygnału GPS.
• TC-BAS: Odpowiada za zbieranie danych dotyczących pracy rozrzutnika, w tym ilości zużytych nawozów, wielkości obrobionych powierzchni czy czasu pracy. Umożliwia również przesyłanie danych o wykonanych zadaniach do komputera w gospodarstwie lub wysyłanie zaplanowanych zadań do terminala.

Rozrzutnik z systemem Isobus można zamówić w dwóch konfiguracjach:

1. Do współpracy z ciągnikami wyposażonymi w Isobus - wystarczy podłączyć wtyczkę Isobus rozrzutnika, aby sterować maszyną za pomocą panelu w ciągniku.
2. Dla użytkowników nieposiadających ciągnika z systemem Isobus.

Napęd Mechaniczny vs. Hydrauliczny Podłogi Rozrzutnika

Kwestia wyboru między mechanicznym a hydraulicznym posuwem podłogi jest często przedmiotem dyskusji wśród użytkowników rozrzutników. Każdy z tych systemów ma swoje wady i zalety.

Napęd Mechaniczny

W przypadku napędu mechanicznego, posuw podłogi działa na zasadzie "szarpnięć", co może prowadzić do szybszego zużycia łańcuchów, wałków i łożysk, zwłaszcza przy dużych obciążeniach. Niektórzy użytkownicy jednak nie zauważają znaczących różnic w równomierności rozrzutu w porównaniu do systemów hydraulicznych. Jedną z zalet jest możliwość ustawienia stałego posuwu poprzez wybór odpowiedniego zęba, co gwarantuje powtarzalność dawki.

Napęd Hydrauliczny

Napęd hydrauliczny jest powszechnie uważany za lepsze rozwiązanie ze względu na jego płynne działanie. Jednostajny ruch podłogi zapewnia równomierne rozrzucanie obornika, co jest szczególnie ważne na łąkach. Brak "szarpnięć" przekłada się na mniejsze obciążenie układu napędowego, co wydłuża jego trwałość. Dodatkowo, ciągnik pracuje lżej, ponieważ przy napędzie hydraulicznym unika się nagłych wzrostów zapotrzebowania na moc. Sterowanie dawką obornika w systemach hydraulicznych jest zazwyczaj prostsze, często za pomocą pokrętła z podziałką numeryczną, co daje większe możliwości regulacji.

Jednym z potencjalnych minusów napędu hydraulicznego jest konieczność używania dwóch dźwigni do sterowania (choć w nowoczesnych systemach może być to zintegrowane). Ponadto, istnieje potrzeba agregowania rozrzutnika z tym samym ciągnikiem lub zapewnienia identycznego oleju w układach hydraulicznych różnych ciągników, aby uniknąć ich mieszania, co jest szkodliwe dla systemu hydraulicznego ciągnika. Koszt zakupu rozrzutnika z napędem hydraulicznym jest zazwyczaj wyższy o około 2000 zł w porównaniu do wersji mechanicznej.

Budowa i Wyposażenie Rozrzutników

Nowoczesne rozrzutniki obornika charakteryzują się zaawansowaną konstrukcją i bogatym wyposażeniem, mającym na celu zwiększenie ich wszechstronności i trwałości.

Skrzynia Ładunkowa

Skrzynie ładunkowe mogą być wykonane z różnych materiałów, takich jak stal HLE, stal Domex czy stal trudnościeralna Hardox. Grubość blachy na ścianach i podłodze jest kluczowa dla trwałości maszyny. Niektórzy producenci stosują również podłogi z drewnianych desek, które mogą być równie trwałe w agresywnym środowisku nawozów naturalnych. Skrzynie skorupowe zyskują na popularności ze względu na zwiększoną wytrzymałość i szczelność, co jest przydatne przy przewożeniu materiałów sypkich i wilgotnych.

W ofercie dostępne są różne typy skrzyń:

• Wąskie skrzynie: Często mają niższą konstrukcję i wyższe burty, co ułatwia załadunek. Mogą mieć mniejszą pojemność wizualnie, ale dzięki proporcjom oferują znaczną ładowność.
• Szerokie skrzynie: Klasyczne rozwiązanie, które również zapewnia dużą przestrzeń ładunkową.
• Skrzynie skorupowe: Zapewniają większą wytrzymałość i szczelność.
• Skrzynie z otwieranymi burtami: Umożliwiają wykorzystanie rozrzutnika jako tradycyjnej przyczepy.

Wysokość skrzyni ładunkowej, np. 1370 mm, przekłada się na ładowność od 11,50 m³ do 17,60 m³ (z możliwością zwiększenia za pomocą nadstawek). Niektórzy producenci, jak A-Lima-Bis, oferują rozwiązania z obniżoną krawędzią załadunku (np. 2,1 m), co ułatwia załadunek przy użyciu mniejszych maszyn. Tradycyjne modele mają krawędź załadunku na poziomie 2,6-2,7 m.

Przenośnik Podłogowy

Każdy rozrzutnik wyposażony jest w przenośnik podłogowy łańcuchowy. W nowoczesnych maszynach stosuje się łańcuchy o wysokiej wytrzymałości, np. NK14 o zrywalności 21t, które nadają się również do rozrzucania materiałów sypkich, takich jak wapno. Napęd przenośnika jest zazwyczaj hydrauliczny, co pozwala na bezstopniową regulację prędkości przesuwu, zapewniając precyzyjne dozowanie materiału.

Adapter Rozrzutu

Adapter jest kluczowym elementem wpływającym na jakość i wydajność pracy rozrzutnika. Wyróżniamy adaptery poziome i pionowe:

• Adaptery poziome: Często stosowane w mniejszych rozrzutnikach (4-8 ton). W większych maszynach (10-12 ton) poziome walce mogą współpracować z tarczami rozrzucającymi, co pozwala na rozrzut materiału na szerokość do 25 m (np. modele Pronar N262 Herkules 12, Unia Group Apollo 14). Taki zespół dozowania umożliwia nawożenie wapnem, kompostem czy pozostałościami z biogazowni.
• Adaptery pionowe: Mogą mieć dwa lub cztery walce. Czterowalcowe adaptery zazwyczaj rozrzucają obornik na szerokość 4-8 m. Dwuwalcowe adaptery mogą osiągać większą szerokość roboczą dzięki wyższej prędkości obwodowej walców. W przypadku maszyn 10-12 tonowych, walce w adapterach dwuwalcowych mogą mieć średnicę sięgającą nawet 108 cm (np. Brochard serii EV 2000, Joskin Ferti-CAP).

Adapter czterowalcowy jest odpowiedni do szerokopasmowego rozrzucania każdego rodzaju obornika, natomiast dwuwalcowy jest bardziej uniwersalny i nadaje się również do rozrzucania kompostu, torfu czy wapna.

Układ Jezdny i Wyposażenie Dodatkowe

Układ jezdny jest jednym z najważniejszych elementów rozrzutnika, poddawany ogromnym obciążeniom. Producenci oferują różne rozwiązania:

• Podwozie jednoosiowe: Często stosowane w rozrzutnikach o mniejszej ładowności, zapewnia lekkość manewrowania. W nowszych konstrukcjach, jednoosiowy układ z kołami o dużej średnicy (z bieżnikiem rolniczym) redukuje zapotrzebowanie na moc i poprawia manewrowość.
• Podwozie dwuosiowe typu tandem: Preferowane w rozrzutnikach o dużej ładowności, sprawdza się na trudnym terenie i nie powoduje dużej ingerencji w podłoże. Tego typu układy są często resorowane, co zwiększa komfort i bezpieczeństwo transportu.

Rozrzutniki mogą być wyposażone w amortyzowany dyszel (często z regulowaną wysokością), który tłumi drgania i zwiększa trwałość maszyny. W niektórych modelach występuje hydrauliczna podpora nożycowa, która zapewnia płynną regulację wysokości i większy zakres ruchu.

Wyposażenie Dodatkowe

Wiele elementów wyposażenia jest dostępnych jako opcja i może znacząco wpłynąć na funkcjonalność maszyny:

• Zasuwa tylna: Oddziela adapter od przestrzeni ładunkowej, chroniąc walce adaptera przed zapchaniem i zapobiegając wydostawaniu się materiału podczas transportu. Umożliwia również regulację dawki materiałów sypkich. Pionowa zasuwa ułatwia mocowanie nadstawek i usztywnia układ.
• Osłony adaptera: Zapobiegają gubieniu resztek obornika i chronią osoby postronne przed kontaktem z elementami adaptera.
• Nadstawki: Pozwalają na zwiększenie pojemności skrzyni ładunkowej, np. nadstawki siatkowe lub pełne.
• Koła: Opcja montażu szerszych kół, które mogą poprawić trakcję i zmniejszyć nacisk na podłoże.
• Błotniki: Zwiększają komfort pracy i chronią maszynę przed zabrudzeniem.
• Oświetlenie LED: Umożliwia pracę po zmroku.

Parametry Techniczne i Wybór Rozrzutnika

Przy wyborze rozrzutnika obornika należy wziąć pod uwagę szereg czynników:

• Wielkość gospodarstwa i rodzaj upraw: Rozrzutnik powinien być dopasowany do skali produkcji.
• Posiadane ciągniki: Moc i wyposażenie ciągnika (np. system Isobus) determinują wybór rozrzutnika. Rozrzutniki o ładowności 10-12 t zazwyczaj potrzebują ciągnika o mocy co najmniej 100 KM.
• Rodzaj materiału do rozrzucania: Obornik, kompost, wapno, nawozy półpłynne - różne materiały wymagają odpowiedniego adaptera i konstrukcji skrzyni.
• Parametry terenu: Ukształtowanie terenu wpływa na wybór układu jezdnego (jedno- lub dwuosiowy, skrętne osie).
• Homologacja: Jeśli planowany jest transport nawozów po drogach krajowych, konieczne jest posiadanie homologacji.

Producenci, tacy jak Metal-Fach, Pronar, Joskin, Metaltech, Unia Group, Sipma, A-Lima-Bis, Brochard, oferują szeroką gamę modeli, pozwalając na dopasowanie maszyny do indywidualnych potrzeb każdego gospodarstwa.

tags: #rozrzutnik #z #podpore #hydrauliczna