W ostatnich latach w Polsce obserwuje się wzrost powierzchni uprawy oraz zbiorów ziemniaków, co, jak wynika z danych GUS, napędza rozwój produkcji maszyn rolniczych dedykowanych tej roślinie. Wśród nich kluczową rolę odgrywają sadzarki, które przeszły znaczącą ewolucję technologiczną. Producenci oferują trzy główne rodzaje tych maszyn: automatyczne sadzarki łańcuchowo-czerpakowe, sadzarki taśmowo-czerpakowe oraz sadzarki strukturalne (pasowe). Szczególną uwagę w nowoczesnym rolnictwie zyskują modele wyposażone w zaawansowany napęd hydrauliczny, który znacząco zwiększa precyzję i efektywność sadzenia.
Ewolucja Sadzarek do Ziemniaków
Pierwszą grupę stanowią automatyczne sadzarki, których elementem roboczym są łańcuchy z przymocowanymi do nich czerpakami (kubeczkami). Są to maszyny zawieszane jedno- lub dwurzędowe, wyróżniające się prostą budową oraz niedużym zapotrzebowaniem na moc ciągnika. Wysadzają one ziemniaki w międzyrzędziach 62,5/67,5 cm lub 70/75 cm, a głębokość sadzenia regulowana jest przez ustawienie redlic. Rolę obsypników formujących redliny w tych maszynach pełnią płużki obsypujące.
Sadzarki Taśmowo-Czerpakowe: Od Mechaniki do Hydrauliki
Na identycznej zasadzie co sadzarki z mechanizmem łańcuchowo-czerpakowym działają maszyny, w których zastosowano podwójne taśmy z przytwierdzonymi do nich naprzemiennie czerpakami z wymiennymi wkładkami. Takie rozwiązanie jest droższe, jednakże umożliwia większą prędkość roboczą oraz mniejsze uszkodzenia bulw. Sadzarki taśmowo-czerpakowe oferowane są w wersji zawieszanej (najczęściej 2- i 4-rzędowe) oraz przyczepianej, która może wysadzać ziemniaki w czterech, sześciu, a nawet ośmiu rzędach, zazwyczaj z szerokością międzyrzędzi 75-90 cm. Pojemność zbiorników na sadzeniaki w tego typu maszynach waha się (zależnie od modelu) od 600 do 6000 kg. Niektóre modele sadzarek są wyposażone w dodatkowy uchylany hydraulicznie zbiornik, który zwiększa ładowność maszyny.
W prostszych wersjach sadzarek taśmowo-czerpakowych taśmy z czerpakami są napędzane mechanicznie. Jednakże, dostępny jest także napęd hydrauliczny, który oferuje szeroki zakres regulacji gęstości sadzenia (od kilku centymetrów do niemal pół metra), co stanowi kluczową przewagę w precyzyjnym rolnictwie. Sadzarki taśmowo-czerpakowe są produkowane zarówno przez polskich, jak i zagranicznych wytwórców, m.in. przez firmy Akpil, Remprodex oraz Unia Grudziądz.
Zaawansowane Funkcje Hydraulicznego Napędu w Sadzarkach Taśmowo-Czerpakowych
Duże możliwości w sadzarkach taśmowo-czerpakowych oferuje hydrauliczny napęd taśm. Rozwiązanie to umożliwia bezstopniową regulację odstępu pomiędzy sadzeniakami w rzędzie. W maszynach takich producentów jak AVR, Dewulf-Miedema i Grimme, czynność ta jest wspierana przez elektroniczne urządzenia sterownicze, które znajdują się w kabinie ciągnika.
Indywidualny, hydrauliczny napęd taśm każdego rzędu sadzarki oferuje znaczące możliwości, pozwalając na odłączanie napędu poszczególnych rzędów w celu tworzenia ścieżek technologicznych. Automatyka zakładania ścieżek jest uruchamiana za pomocą przycisku lub ikony na panelu sterującym.
Systemy Sterowania i Monitoring
W maszynach Grimme, gdzie taśmy we wszystkich rzędach są napędzane jednym silnikiem hydraulicznym, montowane są pulpity sterujące z klawiaturą i potencjometrem obrotowym. Urządzenie jest zintegrowane z układem sygnalizującym zakłócenia wysadzania. System ten wykorzystuje dane z czujnika (czujników) rejestrującego poziom napełniania czerpaków. Operator może ustawić limit procentowy dla przepustów, a w razie jego przekroczenia system wyświetli komunikat i wyemituje sygnał dźwiękowy, umożliwiając szybką korektę ustawień. Za pomocą panelu sterującego operator może również regulować prędkością elektrycznego wytrząsacza taśm, który odłącza zasilanie elektryczne podczas podnoszenia sadzarki.
Firma Dewulf-Miedema do obsługi sadzarek oferuje panel HMI (Human Machine Interface) z dotykowym ekranem, który pozwala sterować gęstością sadzenia. Urządzenie to jest zintegrowane z systemem optycznej detekcji przepustu Eagle-Eye, wykrywającym każdą pojedynczą bulwę trafiającą do redlicy. Panel HMI umożliwia także regulację dawek nawozów mineralnych oraz zapraw w trybie manualnym lub automatycznym, opartym o sygnał GPS. Sadzarkami Ceres firmy AVR można sterować również poprzez panel sterujący z dotykowym ekranem.
How to Set Up Section Control
Funkcje Zaawansowane: ISOBUS, Section Control, AVR Connect
W maszynach Grimme funkcję tworzenia ścieżek technologicznych umożliwia terminal VC 50 z kolorowym wyświetlaczem, który oprócz obsadzonych hektarów zlicza wysadzone bulwy. Dostępny jest także terminal Isobus CCI 200, który rozszerza możliwości VC 50 o odłączanie poszczególnych rzędów na klinach (Section Control), prowadzenie dokumentacji zabiegu oraz stosowanie map aplikacyjnych do dawkowania nawozów w systemie GPS. Funkcje Section Control oraz nawożenie z technologią GPS są dostępne również w terminalu HMI sterującym pracą sadzarek Dewulf.
AVR Ceres 440 wykorzystuje sterowanie ISOBUS i niezależny od rzędu napęd hydrauliczny. Maszyna jest sterowana przez ISOBUS, co pozwala na użycie ekranu operacyjnego systemu GPS lub ciągnika do sterowania sadzarką (funkcjonalność VT). Inne funkcje to kontrola sekcji (TC-SC) i zmienne sadzenie lub nawożenie za pomocą kart zadań (TC-GEO).
AVR Ceres 440 może współpracować z platformą cyfrową AVR Connect, która łączy wszystkie informacje o sadzeniu i synchronizuje je z kombajnem AVR Puma 4.0. To połączenie wpisuje się w system rolnictwa precyzyjnego, oferując możliwość sprawdzenia aktualnej pozycji maszyny na polu, jej statusu roboczego, obrobionego areału oraz licznych parametrów, np. gęstości sadzenia, liczby i lokalizacji przepustów. Funkcja Geofencing śledzi, czy maszyna pracuje na ustalonym obszarze w wyznaczonym czasie.
Sadzarki Strukturalne (Pasowe) z Pełnym Napędem Hydraulicznym
Trzecią grupą są sadzarki strukturalne (pasowe), które wyróżnia brak czerpaków i inny sposób transportu ziemniaków. Maszyny te, dostępne w ofercie firm Dewulf-Miedema i Grimme, pojawiły się na początku lat 70., wprowadzając szereg innowacyjnych rozwiązań.
Mechanizm Działania
W sadzarkach spółki Dewulf-Miedema trzy rzędy napędzanych hydraulicznie 24 pasów gumowych tworzą rynnę, do której sadzeniaki spadają ze zbiornika. Dwa boczne rzędy pasów poruszają się w przeciwnym kierunku niż rząd pasa środkowego. W wyniku tego ruchu ziemniaki są układane pojedynczo na pasie środkowym, skąd są transportowane do redlic. Nad redlicą znajduje się wałek z gumy piankowej, poruszający się nieco wolniej niż pas środkowy, który przytrzymuje sadzeniaki przed umieszczeniem ich w glebie, regulując tym samym odległość między nimi. Obroty wałka mogą być regulowane elektronicznie z uwzględnieniem czujnika wielkości sadzeniaków, za pośrednictwem terminala sterującego HMI w kabinie ciągnika.
W sadzarkach strukturalnych marki Grimme również zastosowano system z trzema hydraulicznie napędzanymi pasami, z których dwa poruszają się w przeciwnym kierunku niż pas środkowy. Równomierny przepływ sadzeniaków na pojedyncze pasy, doprowadzające je do redlicy, zapewniają pręty czujników. Nad wylotem do redlicy znajduje się czujnik ultradźwiękowy do liczenia sadzeniaków, który kontroluje proces sadzenia. Ziemniaki do środkowego pasa wysadzającego trafiają za pośrednictwem taśmy doprowadzającej.
Precyzja i Adaptacja Terenu
Sadzarki strukturalne obsługuje się za pomocą tych samych terminali sterujących co maszyny taśmowo-czerpakowe. Urządzenia te, poprzez regulację obrotów rolki piankowej, umożliwiają bezstopniową zmianę odstępów wysadzania ziemniaków w rzędzie. Procedura ta może być monitorowana przez czujniki oceniające wielkość sadzeniaków.
W sadzarkach strukturalnych bruzdowniki mogą być zamontowane na układzie równoległoboku, co umożliwia zachowanie stałej głębokości na całej szerokości maszyny. System elektroniczny może także sterować pracą urządzeń do formowania redlin, tak by sadzeniaki były wysadzane na środku redliny. Ponadto, sadzarki strukturalne mogą być doposażone w system umożliwiający utrzymanie odpowiedniego napełnienia taśm sadzeniakami podczas pracy na terenach pagórkowatych. Dzięki zastosowaniu układu hydraulicznego elementy sadzące są utrzymywane w położeniu poziomym.
Innowacyjne Rozwiązania: Systemy Ochrony przed Erozą
W czterorzędowych sadzarkach kubełkowych GL 420 i GL 430 Grimme stawia na nowy system przełączania rzędów, będący podstawą funkcjonowania sekcji roboczych Section Control. System TerraProtect w każdym rzędzie ma ząb spulchniający z zabezpieczeniem przed kamieniami i element obsypujący. Ząb spulchniający rozluźnia podłoże, zwiększając zdolność gleby do retencji wody. Narzędzie dopasowane do kształtu redliny usypuje poprzeczne groble między redlinami, umożliwiając gromadzenie się wody i zapobiegając spłukiwaniu ziemi podczas silnych opadów. TerraProtect PRO wyróżnia się inteligentnym systemem sterowania i komfortową obsługą z kabiny, zapewniając maksymalną ochronę przed erozją gleby dzięki równomiernym odstępom między poprzecznymi groblami, co pozwala na gromadzenie w każdym miejscu takiej samej ilości wody. Umożliwia to układ regulacji z automatycznym dostosowaniem do prędkości jazdy.
Praktyczne Aspekty i Modele Sadzarek z Napędem Hydraulicznym
Część modeli sadzarek, na przykład sadzarka KORA 4H, jest wyposażona w dodatkowe uchylane hydraulicznie zbiorniki na sadzeniaki, co zwiększa ładowność maszyny do 1200 kg. W maszynach Grimme, silnik hydrauliczny sadzarki przekazuje energię na tzw. wałek ciągły, na którym przy każdym elemencie sadzącym znajduje się sprzęgło elektromagnetyczne, umożliwiając szybkie i wygodne włączanie oraz wyłączanie elementów sadzących z terminala sterującego w kabinie.
Wszystkie dostępne dyszle dla zaczepianych sadzarek kubełkowych GL 430 są teraz seryjnie wyposażone w hydrauliczną nogę podporową, ułatwiającą agregowanie i odczepianie maszyny. Ponadto GL 430 otrzymała nowy system uchwytów na przewody, co usprawnia odkładanie oraz rozkładanie przewodów hydraulicznych i pneumatycznych.
Przykłady Modeli z Napędem Hydraulicznym
- Sadzarki AVR Ceres: Gama sadzarek Ceres od firmy AVR składa się z 2- lub 4-rzędowych, ciągnionych maszyn, dostępnych z napędem mechanicznym lub hydraulicznym. Modele UH 3710, UH 3720, Ceres 400 i Ceres 450 są oferowane z obiema opcjami napędu.
- AVR Ceres 200H to w pełni hydraulicznie napędzana sadzarka dwurzędowa, wyróżniająca się kołami o dużej średnicy i znacznie większą pojemnością zbiornika na sadzeniaki (do 2000 kg w największej wersji). Jest przystosowana do pracy z redlinami 75 lub 90 cm i przeznaczona dla rolników sadzących ziemniaki na zagonach, po mechanicznym zabiegu odkamieniania.
- AVR Ceres 440 to zaawansowana sadzarka 4-rzędowa, dostępna zarówno w wersji hydraulicznej, jak i mechanicznej. Wyróżnia ją sterowanie ISOBUS i niezależny od rzędu napęd hydrauliczny, co pozwala na precyzyjną kontrolę nad procesem sadzenia.
- Sadzarki Grimme: Modele GL 420 i GL 430 wykorzystują hydrauliczny napęd do realizacji zaawansowanych systemów Section Control i TerraProtect PRO, zapewniając optymalne warunki sadzenia i ochrony gleby.
Podsumowanie: Dlaczego Napęd Hydrauliczny w Sadzarkach?
Hydrauliczny napęd w sadzarkach do ziemniaków to inwestycja, która znacząco zwiększa precyzję, efektywność i komfort pracy. Umożliwia szczegółową, bezstopniową kontrolę nad gęstością sadzenia, tworzeniem ścieżek technologicznych oraz adaptację do zróżnicowanych warunków terenowych i agrotechnicznych. Integracja z zaawansowanymi systemami elektronicznymi i GPS przenosi uprawę ziemniaków na wyższy poziom rolnictwa precyzyjnego, optymalizując plony i zmniejszając nakład pracy operatora.
tags: #sadzarka #z #napedem #hydraulicznym