Samochody WUKO, których nazwa pochodzi od skrótu Wytwórni Urządzeń Komunalnych, to specjalistyczne pojazdy ssąco-płuczące lub ciśnieniowe, przeznaczone do kompleksowej obsługi systemów kanalizacyjnych. Są to doskonałe technologie, które pozwalają na dokładne przeprowadzenie wymaganych prac konserwacyjnych. Ich wszechstronność sprawia, że są niezastąpione w utrzymaniu drożności i czystości sieci kanalizacyjnych.
Zanieczyszczenia i konieczność konserwacji kanalizacji
W przewodach kanalizacyjnych lądują bardzo różnorodne zanieczyszczenia, takie jak resztki jedzenia, popiół, tkaniny, artykuły higieniczne, różnego rodzaju przedmioty, piasek, żwir, większe kamienie, gałęzie, korzenie, a nawet masa bitumiczna czy beton. Osady te gromadzą się w przewodach kanalizacyjnych, utrudniając przepływ i zawężając ich średnicę. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do niedrożności, wypływania zanieczyszczeń na zewnątrz przez studzienki kanalizacyjne lub podtapiania piwnic budynków.
Z tego powodu eksploatowana sieć kanalizacyjna, niezależnie od jej wieku, wymaga właściwej obsługi i regularnej konserwacji, a także usuwania wszelkiego rodzaju osadów czy zatorów. Konieczność redukcji kosztów oraz zapewnienie kompleksowej obsługi w procesie czyszczenia powoduje, że zasadnicze znaczenie ma nie tylko skuteczność i wydajność czyszczenia, ale także redukcja zużycia wody.
Metody czyszczenia kanalizacji
Czyszczenie ciśnieniowe (hydrodynamiczne)
Czyszczenie ciśnieniowe, zwane również metodą hydrodynamiczną, to obecnie najpopularniejszy sposób na czyszczenie i udrażnianie kanalizacji, stosowany powszechnie przy obsłudze instalacji zewnętrznych. Metoda ta pozwala na skuteczne czyszczenie rur, usuwanie osadów oraz przesuwanie ich do studzienki w celu wybrania. Proces ten polega na podawaniu przez wąż wody pod wysokim ciśnieniem (od 120 bar do 160 bar) i wtryskiwaniu jej do wnętrza przez specjalną końcówkę - dyszę. Po wprowadzeniu węża wysokociśnieniowego uzbrojonego na końcu w dyszę, rozpylane strumienie wody skierowane są do tyłu, rozbijają zanieczyszczenia, które następnie są wypłukiwane za dyszą.
Wszystkie wysokociśnieniowe jednostki natryskowe są oceniane według ciśnienia (PSI) i przepływu wody. Pompa wysokociśnieniowa dostarcza wodę do bębna zawierającego wąż wysokociśnieniowy, który powinien być dopasowany do odpowiedniego ciśnienia i przepływu w systemie. Strumienie wody skierowane bardziej w stronę ścianek rur dają lepsze wyniki czyszczenia, choć zmniejsza to siłę ciągnącą dyszy.
Systemy dysz
Średnice węży oraz rodzaj zastosowanej dyszy zależą od parametrów czyszczonej kanalizacji i pożądanego efektu czyszczenia. Zazwyczaj preferowane są tzw. dysze dalekiego zasięgu, czyli wszechstronne dysze promieniowe o małym kącie wiązki (np. 10° lub 20°). Ponieważ woda jest wtryskiwana w kierunku wstecznym (do tyłu) pod małym kątem, ma ona dużą siłę rozciągającą i może wciągnąć wysokociśnieniowy wąż do płukania głęboko do kanału. Aby oczyścić zatkany przewód kanalizacyjny, używa się dyszy z przednim strumieniem. Strumienie do przodu wykorzystują tylko niewielką część całkowitego przepływu do przebicia się przez zator, minimalizując utratę napędu. Strumień przedni jest przeznaczony do wbijania się w zator, umożliwiając tylnym dyszom o większym przepływie usunięcie większości zatoru.
Do eliminacji zatorów trudnych do wypłukania samym strumieniem wody (np. korzenie, gałęzie, osady wapienne) stosowane są dysze rotacyjne. Wykorzystują one ruch obrotowy głowicy, wyposażonej w łańcuchy lub frezy o długości dopasowanej do średnicy kanału.
Usuwanie osadu
Osad zasysany jest z oczyszczanej kanalizacji oddzielnym wężem podciśnieniowym i gromadzony w specjalnym zbiorniku - komorze cysterny. Usuwanie osadu odbywa się na zasadzie podciśnienia wytworzonego w zbiorniku przez kompresor. Po napełnieniu komorę opróżnia się po otwarciu dennicy, przechylając cysternę do tyłu lub za pomocą płyty wygarniającej, lub pneumatycznego tłoka wyrzutowego. Dennica jest otwierana i ryglowana hydraulicznie. Tłokowa pompa wodna o ciągłym przepływie jest oceniana na 2000 PSI.
Konstrukcja i wyposażenie samochodów WUKO
Samochody do czyszczenia kanalizacji są produkowane w różnych rozmiarach i wersjach. Stałe zabudowy są zwykle montowane na 2-, 3- lub 4-osiowych podwoziach samochodów ciężarowych, takich jak MAN i Mercedes, a także na podwoziach do 3,5 tony marek Mercedes i Volkswagen. Decydujący jest rozmiar cysterny, stanowiącej integralną część konstrukcji.
Pojemność cystern
- 2-osiowe podwozia (do 18 t dmc.): cysterna ma typowo pojemność ok. 9 tys. l.
- 3-osiowe podwozia (26 t dmc.): pojemność do 15 tys. l.
- 4-osiowe podwozia (32 t dmc.): pojemność do ok. 20 tys. l.
Wysokociśnieniowe samochody do udrażniania kanalizacji mają cysterny o pojemności 5-10 tys. l. Takie ilości wody pozwalają na dłuższy okres użytkowania bez ponownego napełniania. Wydajność tłoczenia wody waha się od 100 l/min do 250 l/min przy ciśnieniu od 100 bar do 200 bar.
Cysterna zabudowana na nadwoziu zazwyczaj jest podzielona na dwie komory: komorę wody czystej i komorę osadu. Samochód (cysterna) może być wyposażony w różne systemy podawania węża ssawnego, wysięgnik, kołowrót, kasetę na węże ssawne. Elementy te mogą być zintegrowane na teleskopowym ramieniu roboczym, wraz z wężem ssącym oraz ciśnieniowym.
Systemy węży
Różne systemy nawijania węży wysokociśnieniowych i systemy węży ssących umożliwiają indywidualne dostosowanie pojazdu do zastosowania i klienta. Samochody czyszczące są wyposażone w napędzane hydraulicznie wciągarki z bębnem służącym do nawijania długiego węża wysokociśnieniowego (wciągarka duża) oraz do nawijania krótkiego węża zasilającego pistolet wodny i małe dysze kanałowe. Węże wysokociśnieniowe, których długość nierzadko przekracza 100-150 m (np. 120 m przy średnicy DN32), zwijane są na szpuli z napędem hydraulicznym w obu kierunkach obrotu, a jej pracę można kontrolować hamulcem pneumatycznym. Ze względu na spełniane funkcje węże ssące mają zdecydowanie większe średnice niż węże ciśnieniowe.
Wysięgniki
Wysięgnik ze zwijaczem węża wysokociśnieniowego może być montowany za kabiną, choć obecnie częściej stosowane są wysięgniki kombinowane montowane z tyłu pojazdu. Oprócz zwijacza węża wysokociśnieniowego, na tym samym wysięgniku znajduje się również zwijacz węża ssącego. Taki system umożliwia łączenie i pozycjonowanie węży oraz eliminację szpuli węża wysokociśnieniowego przymocowanej z tyłu. Ważną zaletą wysięgników montowanych z tyłu pojazdu jest to, że dzięki kątowi obrotu ok. 180° i teleskopowemu wydłużeniu ramienia uzyskuje się ogromną powierzchnię roboczą nad przeszkodami. W niektórych pojazdach zwijacz węża ssącego jest umieszczony poziomo na kontenerze. Firma Müller Umwelttechnik produkuje kombinowany pojazd ssąco-płuczący Canalmaster z innowacyjnym wysięgnikiem HELICOPTER 360-6 TANDEM o kącie obrotu 360°, co pozwala ułożyć wąż ssący i spłukujący razem i dotrzeć do trudno dostępnych miejsc - niezależnie od tego, czy wysięgnik jest obracany, wysuwany, podnoszony czy opuszczany - oba węże są zawsze automatycznie prowadzone razem.
Panele sterowania
Optymalne możliwości sterowania pracą maszyny i ergonomię obsługi zapewniają zewnętrzne panele obsługowe. Elementy sterujące są bardzo trwałe i można je obsługiwać również w rękawicach roboczych. Na wyświetlaczu można obserwować bieżące parametry pracy, takie jak prędkość obrotowa silnika napędzającego przystawkę odbioru mocy, ciśnienie wody czy długość węża do płukania.
Rodzaje samochodów WUKO
Najczęściej spotykanym podziałem pojazdów komunalnych ssąco-płuczących jest wyszczególnianie tego, czy maszyna ma zdolność do odzysku wody, czy też takowej funkcji nie posiada. W czyszczeniu kanalizacji coraz częstsze wykorzystanie znajdują rozwiązania kombinowane, tj. pojazdy wyposażone jednocześnie w instalacje ciśnieniowe (płuczące) i ssące - są one określane jako pojazdy ssąco-ciśnieniowe lub dwufunkcyjne. Jeśli jednak jest to uzasadnione ekonomicznie lub organizacyjnie, nadal stosowane są rozwiązania oddzielne.
Samochody WUKO z recyklingiem wody
Ze względu na rosnące koszty i presję na wydajność, obecnie na rynku rosnącą popularnością cieszą się pojazdy ssąco-ciśnieniowe wyposażone również w instalacje uzdatniania wody (recyklingu). Powodem tego jest znacznie wyższa wydajność czyszczenia i oszczędność cennej wody pitnej. Samochód WUKO z odzyskiem wody to rozwiązanie, które uchodzi za wydajne i ekonomiczne. Proces odzyskiwania wody opiera się na zasadzie oddzielenia wody od pobranego osadu. Jednocześnie dochodzi do uzdatnienia wody tak, aby pompa mogła pracować bez konieczności przerwy.
W przypadku pojazdów do czyszczenia kanalizacji z systemem odzyskiwania wody, woda z cysterny, która została użyta w celu oczyszczenia kanału, jest ponownie zasysana przez specjalny wąż ssący, transportowana do zbiornika osadu, uzdatniana w pojeździe i ponownie wykorzystywana. System uzdatniania wody pracujący w trybie ciągłym ma zazwyczaj kilka stopni oczyszczania. Oczyszczona w ten sposób woda jest doprowadzana ze zbiornika do pompy wysokociśnieniowej i ponownie kierowana do oczyszczanej kanalizacji przez wąż wysokociśnieniowy i dyszę. Umożliwia to ciągłą, a tym samym ekonomiczną pracę. Zastosowanie samochodów z recyklingiem wody zmniejsza również koszty przemieszczania się pojazdu, gdyż podczas czyszczenia zbiornik napełniany będzie osadem częściowo odwodnionym, a więc nie będzie konieczności zjazdu do punktu zlewnego w celu opróżnienia zbiornika. Mniejsza liczba kursów to mniejsze zużycie paliwa, emisja spalin i hałasu oraz redukcja kosztów wynikających ze zużycia wody. Firma GAMON TRUCKS zaprezentowała samochód GAMRECYCLING do czyszczenia kanalizacji z funkcją recyklingu.
Typ SCKR samochodów WUKO ma możliwość recyklingu i wtórnego wykorzystania wody. W jego wyposażeniu znajdziemy zbiornik podzielony na dwie komory - wody czystej oraz osadu, wysokociśnieniowy układ wodny, układ ssąco-tłoczący oraz system odzysku wody. Samochód KOMBI MODEL 4 firmy Sinz to samochód do czyszczenia kanalizacji z recyklingiem wody, który pozwala na udrażnianie i czyszczenie kanalizacji o średnicy do 2000 mm i odsysanie osadów nawet z głębokości do 18 m. Wyposażenie pozwala również na czyszczenie rur o niewielkiej średnicy, np. 100 mm.
Pozostałe typy i zastosowania
- Samochód GAMVAC+ (produkcji GAMON TRUCKS) przeznaczony jest do udrażniania kanałów z możliwością jednoczesnego odsysania nieczystości do zbiornika osadu, a także do opróżniania szamb, odstojników i różnego rodzaju zbiorników bezodpływowych, transportu nieczystości płynnych oraz innych celów, gdzie wymagany jest podciśnieniowy załadunek.
- Samochód SC przeznaczony jest do mycia instalacji kanalizacyjnych za pomocą wody pod wysokim ciśnieniem. W skład jego wyposażenia wchodzi zbiornik wody, pompa wodna oraz wciągarka duża i mała.
- Samochód SCK może być wykorzystywany do czyszczenia kanałów, usuwania zanieczyszczeń i osadów z wpustów ulicznych czy studzienek kanalizacyjnych oraz mycia elewacji. W skład urządzenia ssąco-płuczącego wchodzi zbiornik cylindryczny z przegrodą dzielącą go na część zbierającą osad oraz na część z wodą czystą, pompa ciśnieniowa i ssąca oraz układ napędowy.
- Samochód SW przeznaczony jest m.in. do czyszczenia studzienek kanalizacyjnych i szamb. Wyposażony jest w kompresor oraz zbiornik z przegrodą, dzielącą go na dwie komory: większą, przeznaczoną na osad i mniejszą na wodę.
- Lekki pojazd specjalny Combi (< 3,5t - prawo jazdy kat. B) przeznaczony jest do szybkich prac interwencyjnych przy ciśnieniowym czyszczeniu instalacji oraz odbiorze osadów. Posiada wysokość jedynie 1,82m.
- Pojazdy o DMC 3,5t oraz 4,5t przeznaczone są do prac w miejscach trudnodostępnych.
- Firma FFG Umwelttechnik produkuje samochód Elephant Multi o cysternie o pojemności 11 tys. l.
- Pojazdy firm takich jak Jurop (dostarczane m.in. przez firmę Remo) czy Rivard słyną z jakości i bezawaryjności, sprawdzając się w pracach na niełatwym i trudno dostępnym terenie. Oferowane są w różnych rozmiarach: od 12 do 32 ton.
Zalety i ergonomia
Niezależnie od wielkości i typu nadwozia, maszyny te charakteryzują się solidną i względnie nieskomplikowaną konstrukcją, prostą obsługą i niskimi kosztami konserwacji. Stal o wysokiej wytrzymałości jest odporna na korozję i ścieranie. Samochody te mogą być również stosowane do usuwania zanieczyszczeń i osadów z wpustów ulicznych i studzienek kanalizacyjnych, wypompowywania wody z zalanych piwnic, głębokich dołów oraz różnego rodzaju zbiorników, a także do mycia elewacji i niedużych obiektów naziemnych, takich jak pomniki czy wiaty przystankowe.
Pojazd pneumatyczny to samochód kanalizacyjny wyposażony w węże i dysze strumieniowe służące do czyszczenia podziemnych rurociągów kanalizacyjnych za pomocą wody pod wysokim ciśnieniem. Jest to jedna z najczęstszych metod czyszczenia rurociągów kanalizacyjnych w celu usunięcia osadów i zatorów z rur. Proces odbywa się z powierzchni włazu. Samochód do czyszczenia jest wyposażony w zbiornik na wodę, maszynę do produkowania strumienia wody o mocy od 20 do 40 KM, wytrzymały wąż i dysze do czyszczenia odpływów/kanalizacji o różnych rozmiarach.
Aspekty ekonomiczne i ekologiczne
Samochód WUKO z odzyskiem wody to rozwiązanie, które uchodzi za wydajne i ekonomiczne. Wykorzystanie takiego rozwiązania charakteryzuje się długą listą zalet. Przede wszystkim jest to ekologiczne rozwiązanie, które nie wymaga zużycia drogocennej wody pitnej. Ponadto, sam proces jest praktycznie bezproblemowy. Pojazdy specjalne do czyszczenia kanalizacji znacznie zmniejszają negatywny wpływ na środowisko. Mniejsza liczba kursów to mniejsze zużycie paliwa, emisja spalin i hałasu oraz redukcja kosztów wynikających ze zużycia wody. Drastycznie zmniejsza zużycie paliwa, wydatki na konserwację, poziom hałasu, masę podwozia i początkową cenę zakupu.
Pojazdy komunalne bez możliwości odzysku wody to wciąż cenione i z powodzeniem działające maszyny, dlatego stanowią bardzo ważny punkt oferty. Modele firmy Kaiser mają pojemność w zakresie od 6000l do 16 500l. Systemy do odwadniania osadów poprzez proces flokulacji są stosowane do usuwania i transportu materiałów suchych, m.in. w pracach związanych z czyszczeniem przemysłowym.
Vactor Water Recycling System
Zakup i serwis
Zakup maszyny komunalnej to inwestycja w sprzęt, który musi charakteryzować się wysoką efektywnością oraz niezawodnością działania. Dlatego warto skorzystać z oferty autoryzowanego dilera lub z oferty producenta. Podczas decyzji o zakupie warto mieć na uwadze, że ważnym czynnikiem jest zapewnienie obsługi serwisowej i atrakcyjnej oferty gwarancyjnej. Każda spółdzielnia mieszkaniowa i przedsiębiorstwo, które zarządza dużym terenem, musi zainwestować w niezawodne pojazdy komunalne. Ponieważ nowe pojazdy i maszyny są dość drogie, a ich koszt to inwestycja, która zwraca się nawet przez kilkanaście lat, często kupowane są używane samochody komunalne. Pojazdy komunalne renomowanych marek spełniają wszystkie wymagane normy i standardy, dlatego zakup używanych maszyn to dobre rozwiązanie, które pozwala na duże oszczędności.