Samopoziomowanie Łyżki i Funkcja Pływająca w Koparko-Ładowarkach JCB

Współczesne koparko-ładowarki JCB wyposażone są w zaawansowane systemy, które znacząco zwiększają komfort pracy operatora, bezpieczeństwo oraz efektywność operacyjną. Dwie kluczowe funkcje, które optymalizują pracę z łyżką ładowarkową, to funkcja pływającej łyżki (Shock Ride System) oraz automatyczne samopoziomowanie łyżki.

Funkcja Pływającej Łyżki (Shock Ride System - SRS / Ride Control)

Cel i zasada działania

Funkcja pływającej łyżki, znana również jako system SRS (Shock Ride System) lub Ride Control, ma na celu zwiększenie komfortu operatora oraz bezpieczeństwa podczas transportu materiałów. Działa ona na zasadzie amortyzacji ruchów ładowarki, co zapobiega niepożądanym wstrząsom i telepaniom maszyny, szczególnie podczas jazdy po nierównym terenie.

Zasada działania pływającej łyżki opiera się na umieszczeniu dwóch zamków z elektrozaworami na siłownikach podnoszących przednią łyżkę lub ramię. Kiedy funkcja pływającej łyżki jest włączona, zawory te pozwalają na swobodne ruchy łyżki w górę i w dół, niezależnie od pozycji joysticka. W praktyce oznacza to, że łyżka "pływa" wraz z nierównościami terenu, absorbując wstrząsy. Po wyłączeniu funkcji lub w określonych sytuacjach roboczych, blokada zostaje przywrócona, a łyżka utrzymuje zadaną pozycję.

Akumulator hydrauliczny jako kluczowy element

Jednym z kluczowych elementów systemu pływającej łyżki jest akumulator hydrauliczny, często nazywany gazowym. Jest on odpowiedzialny za utrzymanie ciśnienia i płynności ruchów amortyzujących. W przypadku problemów z funkcją pływającej łyżki, uszkodzenie lub nieprawidłowe działanie tego akumulatora jest jedną z głównych podejrzewanych przyczyn. W koparko-ładowarkach JCB, akumulator ten często znajduje się w okolicy lewego koła, pod podwoziem maszyny.

Potencjalne problemy i ich diagnoza

Użytkownicy zgłaszają szereg problemów związanych z niedziałającą funkcją pływającej łyżki:

• Brak reakcji po włączeniu przycisku: Mimo że na przycisku jest napięcie, elektrozawory siłowników nie reagują. Może to wskazywać na problem z elektryką lub samymi zaworami.
• Spalone bezpieczniki: Czasami przyczyną są przepalone bezpieczniki, co może być spowodowane uszkodzoną cewką zaworu.
• "Dryg" łyżki, ale brak amortyzacji podczas jazdy: Po włączeniu SRS łyżka wykonuje ruch, ale podczas jazdy nie amortyzuje, co powoduje telepanie maszyną.
• Niewłaściwe działanie zaworów: Wymontowane elektrozawory mogą wykazywać nieprawidłowe ruchy trzpieni lub wydawać jedynie "pykanie", zamiast płynnego działania.
• Powiązanie z samopoziomowaniem: W niektórych przypadkach funkcja pływającej łyżki i samopoziomowania są powiązane i działają na tym samym bezpieczniku, więc problemy z jednym systemem mogą wpływać na drugi.

Typowe przyczyny awarii

Do typowych przyczyn awarii systemu pływającej łyżki należą:

• Uszkodzone przewody elektryczne: Przetarte lub uszkodzone przewody, często biegnące od ramienia ładowarki pod kabinę, mogą powodować zwarcia i zanik funkcji.
• Niewłaściwe działanie elektrozaworów: Cewki zaworów mogą być uszkodzone lub zawory mogą być zapieczone, co uniemożliwia ich prawidłowe działanie.
• Problem z akumulatorem gazowym/hydraulicznym: Brak ciśnienia w akumulatorze lub jego uszkodzenie uniemożliwia prawidłowe działanie systemu amortyzacji.
• Awaria przycisku lub instalacji elektrycznej: Nawet jeśli napięcie na przycisku jest obecne, sama instalacja elektryczna może zawierać przerwy lub inne uszkodzenia.

Samopoziomowanie Łyżki w Koparko-Ładowarkach

Zasada działania i znaczenie

W niektórych modelach koparko-ładowarek JCB, takich jak 3CX z nowszą kabiną, występuje funkcja samopoziomowania łyżki. Jest to jeden z najważniejszych systemów zwiększających produktywność maszyny, pozwalając operatorowi jednym ruchem dźwigni opuścić ramiona i automatycznie ustawić łyżkę w idealnej, poziomej pozycji roboczej. System automatycznego poziomowania oszczędza cenne sekundy przy każdym cyklu załadunku, co w skali dnia przekłada się na znaczną przewagę w wydajności.

Zasada działania samopoziomowania polega na tym, że po wyjęciu urobku z łyżki, operator wykonuje ruch zamykania i puszcza joystick. System powinien automatycznie doprowadzić łyżkę do pozycji poziomej. Operator powinien być informowany o prawidłowym wypoziomowaniu łyżki przez lampkę kontrolną lub automatyczne działanie systemu.

Rola czujnika indukcyjnego i elektrozaworów

Funkcja samopoziomowania jest często powiązana z czujnikiem umieszczonym na siłowniku ładowarki. Kluczowym elementem systemu automatycznego poziomowania łyżki ładowarkowej (funkcja "Shovel Reset") jest indukcyjny czujnik zbliżeniowy. Jego zadaniem jest precyzyjne wykrycie metalowego znacznika na ramieniu ładowarki, co wysyła sygnał do układu hydraulicznego w celu automatycznego ustawienia łyżki w zaprogramowanej pozycji roboczej. Czujnik ten jest stosowany w maszynach z funkcją automatycznego poziomowania.

Ponadto, w systemie poziomowania biorą udział cewki, znajdujące się na przednim rozdzielaczu. W wielu maszynach występują dwie identyczne cewki: jedna odpowiada za poziomowanie, a druga (często nieużywana) za funkcję szczęki lub do blokowania zasilania do zamiatarki. W przypadku awarii cewki odpowiedzialnej za poziomowanie, w celach diagnostycznych można je zamienić miejscami.

Diagnozowanie i rozwiązywanie problemów z samopoziomowaniem

W przypadku braku reakcji systemu lub niedziałającej lampki kontrolnej, może to wskazywać na problem z elektryką lub samym czujnikiem. Użytkownicy zgłaszają sytuacje, gdzie poziomowanie działa sporadycznie lub wcale. Przykładowo, na czujniku może świecić się jedna dioda (zielona) non stop, a druga (żółta) zapala się lub gaśnie, gdy łyżka jest w poziomie, co wskazuje na jego działanie, lecz system wciąż nie funkcjonuje prawidłowo.

Typowe problemy i ich diagnoza obejmują:

• Niedziałające poziomowanie i brak blokowania dźwigni: Jeśli dźwignia nie blokuje się i łyżka nie poziomuje, a na czujniku świeci się tylko jedna górna lampka koloru żółtego, która gaśnie, gdy łyżka jest w poziomie, może to wskazywać na problem z cewką lub czujnikiem.
• Problemy z czujnikiem: Awaria czujnika jest najczęstszą przyczyną niedziałającej funkcji poziomowania. Czujniki są wrażliwe na zanieczyszczenia i problemy z instalacją elektryczną. Przed montażem nowego czujnika, należy dokładnie oczyścić jego gniazdo i wtyczkę.
• Awaria cewek: Cewki odpowiedzialne za poziomowanie znajdują się na przednim rozdzielaczu. Aby je zlokalizować i wymienić, należy dobierać się do nich od spodu maszyny, w okolicy wajch sterowania przedniej łyżki. Cały rozdzielacz składa się z kilku sekcji, licząc od przodu maszyny: szczęka, łyżka, wysięgnik, sekcja zaworu priorytetu. Cewki interesujące dla funkcji poziomowania znajdują się na pierwszych dwóch sekcjach.

Wymiana cewki i czujnika

Wymiana cewki jest możliwa. Polega ona na wyjęciu wsuwki, pod którą znajduje się sprężynka, a następnie kotwa w postaci grubego metalowego krążka przyciąganego przez cewkę. Po zdjęciu tych elementów cewka spadnie sama. Montaż odbywa się w odwrotnej kolejności: cewka - kotwa - sprężynka - wsuwka - dekielek ze śrubami.

W przypadku problemów z czujnikiem, jego wymiana często przywraca kluczową funkcję samopoziomowania. Wybierając odpowiedni zamiennik, można niskim kosztem przywrócić tę istotną funkcję.

Podsumowanie

Zarówno funkcja pływającej łyżki, jak i system samopoziomowania znacząco wpływają na komfort pracy, bezpieczeństwo i efektywność operacyjną koparko-ładowarek. Zrozumienie ich działania, potencjalnych problemów i metod diagnozy jest kluczowe dla utrzymania maszyn w optymalnym stanie technicznym i maksymalizacji ich wydajności.

tags: #samopoziomowanie #tylnej #lyzki #jcb