Zwolnica w maszynach budowlanych: budowa, działanie i konserwacja

Zwolnica jest niezmiernie istotnym elementem w układzie napędowym maszyn budowlanych. Jej głównym zadaniem jest przenoszenie momentu obrotowego, przy jednoczesnej redukcji prędkości obrotowej. Aby zapewnić płynną i bezpieczną eksploatację maszyny, kluczowe jest prawidłowe smarowanie zwolnicy olejem.

Budowa i zasada działania zwolnicy

Zasada działania zwolnicy jest prosta. To mechanizm, który zwiększa moment obrotowy przekazywany na koła lub gąsienice, zmniejszając prędkość kątową wałka przekazującego moc. Oznacza to, że można uzyskać lepsze osiągi w trudnym terenie lub przy pracy z dużymi obciążeniami. Niektóre zwolnice mają także za zadanie zwiększyć prześwit, ponieważ wysuwają półoś od centrum koła w górę. Takie zastosowanie świetnie sprawdza się w przypadku pojazdów, które ze względu na niski prześwit potrzebują jego zwiększenia.

Zalety stosowania zwolnic

Dzięki zwolnicy zyskujemy zwiększony moment obrotowy przekazywany na koła. Naturalnie oznacza to, że zmniejsza się prędkość obrotowa koła, ale w przypadku maszyny budowlanej lub rolniczej to nawet zaleta. Oprócz tego znacznie zwiększa się wytrzymałość dyferencjałów osiowych. Koła zębate w samej zwolnicy rozkładają na siebie siły, a co za tym idzie, zmniejszamy zużycie naprawdę drogich elementów, jakimi są skrzynie biegów. Zatem zwolnice nie tylko sprawiają, że maszyny budowlane lepiej wykonują swoją pracę, są do tego odporniejsze i bezpieczniejsze.

Rodzaje zwolnic

Ze względu na budowę wyróżniamy trzy rodzaje zwolnic:

• obiegowe - ulokowane są w piaście koła o zwartej konstrukcji;
• walcowe - posiadają uzębienie zewnętrzne i służą do zwiększania prześwitu pod mostem;
• różnicowe - mocowane w piastach kół. Nie wpływają na wysokość prześwitu, a ich konstrukcja przypomina mechanizm różnicowy.

Typowe problemy i awarie zwolnic

Jak każdy element mechaniczny, zaniedbana zwolnica może ulec awarii. Wśród najczęstszych problemów wymienia się pęknięte wałki lub zębatki pośrednie. Od dużej ilości ciężkiej pracy w niesprzyjających warunkach (np. brodząc w wodzie, koryta rzek, zbiorniki wodne, woda morska) zwolnica może stracić swoje uszczelnienie. Objawami awarii będą dźwięki trzasków, dobiegających z okolic koła. Wyciek oleju i spadek mocy to kolejne objawy uszkodzonej zwolnicy. Brak oleju to najpopularniejsza przyczyna zatarcia łożysk, wytarcia wałków atakujących czy nawet zużycie i deformację zębów. W ostateczności może dojść do rozerwania korpusu. Jeśli dopuścimy do sytuacji, w której zwolnica ulegnie mocnemu uszkodzeniu, niemożliwa będzie prosta naprawa i cały element będzie musiał być wymieniony.

Wyciek oleju ze zwolnicy

Wyciek oleju ze zwolnicy stanowi wyraźny sygnał poważnej usterki, której nie należy bagatelizować. Wśród najczęstszych przyczyn tego problemu wymienia się zużyte uszczelniacze, uszkodzenia łożysk lub ogólne nieszczelności obudowy zwolnicy. Uszczelniacze odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu odpowiedniego poziomu oleju w zwolnicy oraz zapobieganiu jego wyciekom. Ich stan techniczny bezpośrednio wpływa na żywotność całego podzespołu.

Potencjalne skutki zaniedbania

Zbagatelizowanie wycieku oleju może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji, w tym do:

• nadmiernego zużycia elementów ciernych w zwolnicy z powodu braku odpowiedniego smarowania;
• przegrzewania się podzespołu;
• poważnego uszkodzenia zwolnicy, wymagającego kosztownej naprawy lub wymiany;
• długotrwałego przestoju maszyny, co przekłada się na straty finansowe.

Częsta kontrola stanu uszczelnienia zwolnicy może pozwolić nam wypatrzeć w porę niszczącą się osłonę i zaoszczędzić sobie ogromnego kłopotu w przyszłości.

Konserwacja i prawidłowy serwis zwolnic

Regularna kontrola i konserwacja zwolnicy są niezbędne dla jej długotrwałej i bezawaryjnej pracy. Dotyczy to w szczególności maszyn marki Komatsu, gdzie precyzja wykonania i jakość komponentów są na najwyższym poziomie.

Kontrola poziomu oleju

Podczas rutynowych przeglądów należy zwrócić szczególną uwagę na poziom oleju w zwolnicy. Każda zwolnica wyposażona jest w specjalny korek kontrolny, który umożliwia sprawdzenie poziomu płynu. Ważne jest, aby upewnić się, że olej nie został przepełniony, co również może być szkodliwe dla układu. Należy również pamiętać, że nie wolno wlewać za dużej ilości oleju. W trakcie pracy rozgrzewa się on i zwiększa swoją objętość, a następnie wypycha uszczelki gumowe i dochodzi do wycieku.

Wymiana oleju w zwolnicach

Wymiana oleju w zwolnicach powinna odbywać się, gdy są one rozgrzane. Wtedy stary olej łatwiej wypłynie, zabierając ze sobą resztki ewentualnych drobinek. W zwolnicy są dwie śruby - jedna będzie służyć do zlewania starego oleju, druga do wlewania nowego. Sugeruje się, aby odkręcić najpierw tę powyżej poziomu oleju, dzięki czemu wyrówna się ciśnienie wewnątrz zwolnicy. Jeśli chodzi o rodzaj oleju i jego ilość, trzeba posłużyć się instrukcją maszyny. Każdy producent ma nieco inne zalecenia.

Wymiana uszczelniaczy - czy można to zrobić samodzielnie?

Wymiana uszczelniaczy zwolnicy jest zadaniem, które wymaga pewnej wiedzy mechanicznej oraz posiadania odpowiednich narzędzi. Choć jest to możliwe do wykonania we własnym zakresie, zaleca się, aby takie czynności powierzyć wykwalifikowanym mechanikom, szczególnie w przypadku skomplikowanych maszyn budowlanych Komatsu. Profesjonalny serwis gwarantuje prawidłowe wykonanie naprawy i zapobiega potencjalnym błędom, które mogłyby prowadzić do dalszych uszkodzeń. Wielu właścicieli maszyn budowlanych i rolniczych podejmuje się samodzielnych wymian uszkodzonych lub zużytych zwolnic. Naprawa zwolnicy w przypadku, gdy ma się zdolności mechaniczne, odpowiedni klucz i schemat napędu koparki, nie powinna stanowić większego problemu.

Procedura montażu i demontażu zwolnicy

Kluczem do uniknięcia kosztownych awarii i długotrwałych przestojów jest szybka diagnoza problemu oraz sprawna naprawa. Naprawa zwolnicy to długa, skomplikowana i kosztowna operacja. Poniżej przedstawiono kluczowe etapy procesu:

1. Demontaż starej zwolnicy: Ostrożnie zabezpiecz zwolnicę pasem o odpowiedniej wytrzymałości, aby zapobiec jej spadnięciu. Zdejmij łańcuch napędowy, poluzuj śruby mocujące i zdejmij przekładnię.
2. Czyszczenie układu: Niezbędne jest usunięcie wszelkich zabrudzeń i błota z obszaru, w którym zostanie zamontowana nowa zwolnica, zwracając szczególną uwagę na przewody hydrauliczne. Należy uwolnić niewielką ilość płynu, aby wyeliminować wszelkie cząstki, które mogły dostać się do przewodów podczas demontażu starej przekładni głównej. Ważne jest również przeprowadzenie cyklu czyszczenia obwodu przy użyciu zestawu filtrów (wystarczy filtr 100 bar, 10 mikronów). Czyszczenie uzyskuje się poprzez utworzenie pętli przepływu pomiędzy dwoma głównymi portami wylotowymi i powrotnymi, a jednocześnie sprzęgając linię pilotową drugiej prędkości z linią spustową. Pod koniec procedury czyszczenia konieczna jest wymiana filtrów hydraulicznych.
3. Kontrola płynów hydraulicznych: Po demontażu starej przekładni głównej i uruchomieniu cyklu czyszczenia należy koniecznie sprawdzić poziom płynu hydraulicznego. Jeśli jest poniżej minimum, uzupełnij go do odpowiedniego poziomu, mniej więcej w połowie między wskaźnikiem minimum i maksimum. W razie potrzeby zapoznaj się z instrukcją producenta maszyny.
4. Montaż nowej zwolnicy i podłączanie przewodów: Zamontuj nową przekładnię i podłącz przewody. Uwaga: zawsze sprawdzaj, czy przewody hydrauliczne są prawidłowo podłączone! Nieprawidłowe podłączenie może spowodować uszkodzenie silnika hydraulicznego. W niektórych maszynach łatwo jest pomylić nasadkę drugiej prędkości ze złączami spustowymi. Trudno też określić, którą linię połączyć z którym portem. Dlatego na tym etapie należy być bardzo ostrożnym i sprawdzić oznaczenia. Główne linie wejściowe i wyjściowe, ogólnie oznaczone jako A i B, są zazwyczaj większe niż pozostałe, aby umożliwić większy przepływ płynu hydraulicznego. W niektórych przypadkach są to jedyne porty obecne na kolektorze końcowym. Większość nowoczesnych zwolnic ma dwa porty spustowe, zwykle umieszczone wzdłuż dwóch portów głównych. Są one konwencjonalnie identyfikowane jako C1 i C2. Położenie króćca spustowego można wybrać, zamykając jeden z dwóch zatyczką. Do wypuszczania powietrza należy użyć najwyżej położonego, a dolny zaślepić zaślepką. Ważne jest, aby zwracać uwagę na umiejscowienie korka spustowego. Zwolnice dostarczane są z jednym otworem spustowym zamkniętym metalową zaślepką, a drugim zaślepką z tworzywa sztucznego. Nie oznacza to, że jest to właściwa konfiguracja montażowa: w zależności od strony, po której zamontowana jest przekładnia główna, może być konieczne odwrócenie położenia przyłącza spustowego. Ostrzeżenie: w niektórych przypadkach niebieskie porty są umieszczone centralnie, a nie obok głównych zielonych portów! Istotne jest, aby nigdy nie podłączać głównych linii do niebieskich portów. Zazwyczaj port pilota prędkości jest najmniejszy w napędzie końcowym.
5. Pierwsze uruchomienie i kontrola: Przed uruchomieniem nowo zamontowanej zwolnicy należy ponownie sprawdzić poziom płynu hydraulicznego. Wyciek mógł nastąpić podczas procedur deinstalacji i montażu. Ważna jest wymiana płynu hydraulicznego po około 100 godzinach pracy nowego silnika. Zdejmij obie zatyczki i pozwól, aby płyn spłynął. Wymień zaślepki. Teraz podłącz manometr do obwodu i zmierz ciśnienie płynu hydraulicznego, sprawdzając, czy przestrzegane są specyfikacje producenta.

tags: #schemat #zwolenicy #komatsu