Siew słonecznika siewnikiem punktowym: Ustawienia i agrotechnika

Słonecznik oleisty staje się coraz bardziej popularną rośliną uprawną w Polsce, co wynika z jego niewielkich wymagań agrotechnicznych, wysokiej efektywności ekonomicznej oraz odporności na okresowe niedobory wody. W związku z rosnącym areałem upraw, kluczowe staje się precyzyjne i efektywne wysiewanie nasion. Do tego celu najczęściej wykorzystuje się siewniki punktowe, takie jak model HMS 4F Pinadisc Jumbo, który jest tematem szczegółowych analiz w kontekście siewu słonecznika.

Charakterystyka siewnika punktowego HMS 4F Pinadisc Jumbo

Siewnik 4-rzędowy HMS 4F Pinadisc Jumbo, mimo że jest nowością na rynku, to klasyczny siewnik punktowy z pneumatycznym systemem wysiewu nasion. Pod względem technicznym jest zbliżony do wielu innych modeli dostępnych na rynku, różniąc się detalami, które jednak nie wpływają na jakość pracy. Jego zapotrzebowanie na moc wynosi 80-100 KM. Maszyna ta, o masie 1150 kg, dzięki solidnej konstrukcji i redlicom talerzowym, doskonale sprawdza się w uprawie uproszczonej.

Ustawienia siewnika HMS 4F Pinadisc Jumbo do siewu słonecznika

Podczas siewu słonecznika na tzw. kwiat, maszyna powinna mieć sekcje rozstawione co 75 cm, a obsada roślin (nasion) ustawioną na 70 tys. na hektar. Prawidłowe ustawienie siewnika jest kluczowe dla sukcesu uprawy.

Napęd i regulacja wysiewu nawozów

• Napęd do dwóch skrzyń, zamontowanych z lewej i prawej strony zbiornika nawozowego, trafia poprzez przekładnię łańcuchową z lewego koła siewnika.
• Regulacji podlegają dwa koła łańcuchowe z 16 i 23 zębami, które zamienia się miejscami zależnie od dawki nawozu. Czynność ta wymaga zwolnienia naciągu łańcucha, co wykonuje się szybko i bez dodatkowych narzędzi.
• Druga regulacja „nawozowa” dotyczy dwóch dźwigni ustalających szczeliny, przez które granule wpadają do redlic. Ich wskaźniki strzałkowe ustawia się nad cyframi, których wartości odczytuje się z tabeli.
• Dla precyzyjnego dozowania producent podaje sposób przeprowadzenia próby kręconej dla wysiewanego nawozu.
• Granule nawozu trafiają do dwutalerzowych redlic, zamontowanych na łapach sprężystych, które powinny pracować kilka centymetrów poniżej redlic siewnych.

System wysiewu nasion i tarcze

Testowany HMS 4F Pinadisc Jumbo to klasyczny siewnik punktowy z pneumatycznym systemem wysiewu nasion. Wentylator, napędzany z WOM ciągnika (540 obr./min.), wytwarza podciśnienie, które przytrzymuje nasiona w otworach tarczy. Nagłe przerwanie ssania powoduje cykliczne odpadanie nasion do gleby.

• Wartość podciśnienia, odczytywana na wakuometrze, powinna mieścić się w przedziale 40-60 mbar. Należy pamiętać, że każde wyłączenie wałka WOM spowoduje utratę podciśnienia i odpadnięcie nasion od tarcz.
• Kluczowe jest poprawne pojedynkowanie nasion. Służy do tego dźwigienka selektora, która po prawidłowym ustawieniu pozwala wysiewać nasiona pojedynczo, a nie podwójnie.
• W standardowym wyposażeniu siewnika punktowego znajdują się dwie tarcze wysiewające:
  • 26 otworów o średnicy 4,8 mm - do wysiewu nasion kukurydzy.
  • 20 precyzyjnych nawierceń 3-milimetrowych - przeznaczona do nasion słonecznika.
• Na życzenie dostępne są inne tarcze do wysiewu buraków, soi czy rzepaku.
• Wymianę tarcz należy przeprowadzać w układzie pozbawionym nasion, aby uniknąć ich rozsypania.

Ustawienie obsady roślin (nasion)

Ustawienie obsady nasion w HMS 4F Pinadisc Jumbo jest proste:

1. Odczytaj z tabeli informację o wymaganej odległości między nasionami w rzędzie dla oczekiwanej obsady na hektarze (dla ok. 70 tys. nasion, przy rozstawie rzędów 75 cm, jest to ok. 19 cm).
2. Ustaw odpowiednie przełożenie w skrzyni z przekładnią łańcuchową, która znajduje się na środku siewnika pomiędzy sekcjami. Tabela ustawień, nawet bez polskiego języka, jest intuicyjna.
3. Znając odległość nasion w rzędzie (np. 19 cm) i wiedząc, z jakimi tarczami będzie prowadzony siew (liczba otworów), odczytaj przełożenie. Dla tarczy z 20 otworami, najbliższa wartości 19 cm jest 19,3. Obok tej wartości, po lewej stronie tabeli, znajduje się zapis 23-21, co oznacza górne i dolne koło łańcuchowe.
4. Załóż łańcuch napędowy na wskazane koła po zwolnieniu napinacza.

Elementy robocze i ich regulacja

• Każda jednostka siewna jest zamontowana na równoległoboku, co umożliwia kopiowanie powierzchni pola. Pomaga w tym docisk sprężynowy, regulowany za pomocą śruby z wyraźną skalą, ułatwiającą jednakowe ustawienie.
• Dłuto i ekrany rozgarniające: Dłuto ma za zadanie odpychać kamienie przed redlicą dwutalerzową, a ekrany rozgarniające usuwają przeszkody (np. zbite resztki pożniwne) przed kołami kopiującymi redlicy siewnej, zapobiegając podbijaniu kół i zmniejszaniu głębokości siewu.
  • Dłuto należy ustawić na równi z głębokością pracy redlicy dwutalerzowej.
  • Ekrany rozgarniające powinny znajdować się 2 cm nad powierzchnią gleby.
• Gumowe kółko hamująco-dogniatające: Po opadnięciu nasion od tarczy, trafiają one do bruzdy, gdzie są zatrzymywane, dociskane i wstępnie zasypywane glebą przez gumowe kółko. Posiada ono prostą sprężynową regulację docisku (słabszą lub mocniejszą). Właściwa regulacja pozwala zachować precyzję siewu nawet przy wyższych prędkościach.
• Kółka zagarniające: Ostatnim elementem roboczym są kółka zagarniające, ustawione pod kątem, który można zmieniać dźwigienką, wpływając na kształt i wielkość usypanego pasa gleby. Regulacji podlega również ich docisk.

Bezpieczeństwo i monitoring

• Solidne sekcje wysiewające wymagają użycia sporej siły fizycznej podczas ich zabezpieczania na czas transportu i odbezpieczania przed siewem, do czego służy pręt ze specjalnie ukształtowanym zakończeniem. Zaniedbanie tej czynności może prowadzić do poważnej awarii.
• Fotokomórki: HMS 4F Pinadisc Jumbo jest wyposażony w fotokomórki, które informują operatora o problemach z utrzymaniem założonej obsady wysiewu (zator lub brak nasion) poprzez sygnał dźwiękowy i świetlny.
• Komputer MC Electronics Dorado 1200: Ten sterownik, z kolorowym ekranem, wyświetla informacje dotyczące siewnika i parametrów jego pracy, w tym monitorowanie przepływu nasion, aktualną liczbę wysiewanych nasion i odstępy między nimi.

Prędkość siewu

Producent zaleca wykonywanie siewu z prędkością do 8 km/h. Jednak w praktyce, dobrze ustawiona maszyna tego typu zachowuje wysoką jakość pracy również przy prędkości 10 km/h.

Uprawa słonecznika w Polsce - ogólne zalecenia

Areał upraw słonecznika w Polsce rośnie z roku na rok. Jest to roślina tolerancyjna na okresowe niedobory wody, choć najwięcej wody potrzebuje podczas tworzenia pąków kwiatowych i kwitnienia (lipiec). Dużym atutem jest jego potencjalny wysoki zysk z hektara.

Przeznaczenie uprawy słonecznika

Słonecznik jest wszechstronną rośliną i może być wykorzystywany w wielu kierunkach:

• Słonecznik oleisty: Najważniejsze znaczenie gospodarcze. Nasiona są surowcem do tłoczenia oleju, a śruta słonecznikowa jest źródłem białka w żywieniu zwierząt.
• Inne cele: Ozdobne, pastewne lub jako poplon (wysiewany w siewie czystym oraz mieszankach).

Wymagania słonecznika względem stanowiska

Słonecznik oleisty jest rośliną wymagającą w stosunku do stanowiska:

• Zaleca się uprawę na glebach żyznych, o przynajmniej średniej zasobności w składniki pokarmowe.
• Gleby powinny mieć uregulowany odczyn w zakresie 6,6-7,2.
• W płodozmianie słonecznik może zajmować stanowisko po zbożach, okopowych lub roślinach strączkowych.
• Po zbiorze pozostaje znaczna ilość resztek pożniwnych, które wymagają zagospodarowania.
• Słonecznik ma wysokie wymagania cieplne i świetlne, jest wrażliwy na zacienienie, ale dobrze sobie radzi z krótkotrwałymi przymrozkami do -4°C.

Termin i sposób wysiewu nasion słonecznika

Słonecznik z przeznaczeniem na nasiona powinien być wysiewany w ogrzaną glebę, która na głębokości 5 cm osiągnie około 8°C. Optymalna populacja wynosi od 50 000 do 75 000 roślin/ha.

• Termin siewu: Zwykle między 15 a 25 kwietnia (zbieżny z siewem kukurydzy). Na glebach wolniej nagrzewających się lub w niekorzystnych warunkach pogodowych zaleca się siew bliżej końca optymalnego terminu.
• Głębokość siewu: 3-5 cm.
• Obsada roślin: Około 60-75 tys. nasion/ha.
• Rozstaw rzędów: Od 50-60 cm (nawet do 75 cm), odległość nasion słonecznika w rzędzie: 22-27 cm.
• Siew w niewystarczająco nagrzaną glebę skutkuje przedłużającymi się i nierównomiernymi wschodami oraz ryzykiem zgorzeli siewek.
• Zbyt późny siew zwiększa porażenie roślin zgnilizną twardzikową i szarą pleśnią, negatywnie wpływając na plonowanie i zaolejenie.

Nawożenie pod słonecznik

Dla uzyskania wysokich plonów niezbędne jest zaplanowanie nawożenia mineralnego, uwzględniającego pobranie składników pokarmowych do wytworzenia 1 t nasion z biomasą:

• Średnio pobiera około 60 kg N, 32 kg P2O5, 140 kg K2O, 49 kg CaO oraz 25 kg MgO.
• Podstawą do optymalizacji dawek jest nawożenie w oparciu o wyniki analiz glebowych oraz uregulowany odczyn gleby.

Choroby, szkodniki i chwasty w uprawie słonecznika

Uprawa słonecznika wymaga uwagi ze względu na zagrożenia ze strony chorób, szkodników i chwastów. Kluczowe jest stosowanie właściwych środków ochrony roślin i odpowiednich praktyk agrotechnicznych.

Choroby słonecznika

Od momentu siewu uprawa jest narażona na patogeny:

• Zgorzel siewek: Zalecany wysiew zaprawionych nasion.
• W Polsce najważniejsze znaczenie gospodarcze mają: zgnilizna twardzikowa słonecznika, szara pleśń słonecznika, czarna plamistość łodyg słonecznika, mączniak prawdziwy słonecznika, mączniak rzekomy słonecznika, rdza słonecznika, alternarioza słonecznika, septorioza słonecznika.

Szkodniki w słoneczniku

Presja szkodników w Polsce nie jest duża, ale należy zwracać uwagę na:

• Ptaki: Powodują największe szkody w końcowej fazie prowadzenia plantacji (wyjadają nasiona) oraz po siewie.
• Inne: Mszyce, zmieniki, ślimaki, stonka kukurydziana, słonecznica orężówka.

Chwasty w słoneczniku

Skład gatunkowy chwastów zależy od wielu czynników. Występują chwasty jedno- i dwuliścienne.

• Chwasty jednoliścienne: Chwastnica jednostronna i perz właściwy. Zwalczanie graminicydami, zarejestrowanymi w słoneczniku.
• Chwasty dwuliścienne: Komosa biała, szarłat szorstki, rdestówka powojowata (najbardziej uciążliwe); tasznik pospolity i tobołki polne (mniejsze znaczenie). Zwalczanie herbicydami w terminie zgodnym z etykietą.

Zbiór nasion słonecznika

Zbiór należy rozpocząć, gdy wilgotność nasion wynosi około 15% (nasiona w środkowej części koszyczka są czarne, dno ciemnobrązowe). Termin zbioru przypada zwykle na drugą dekadę września.

• Przedłużające się zbiory powodują znaczne straty w plonie (osypywanie się nasion, rozwój chorób).
• Dłuższe okresy wilgotności łanu spowalniają dojrzewanie, dlatego często niezbędne jest zastosowanie desykantów (okres zasychania po desykacji trwa 10-14 dni).

Siew słonecznika siewnikiem mechanicznym - alternatywa dla siewnika punktowego

Słonecznik jest rośliną wymagającą dużej precyzji przy siewie, dlatego najczęściej wysiewa się go siewnikami punktowymi. Jednak rosnący areał upraw w Polsce sprzyja eksperymentom z siewem mechanicznym. Taki siew, np. siewnikiem Pöttinger Vitasem 302 ADD, pozwala na rozstaw rzędów (np. co 50 cm) sprzyjający zbiorowi za pomocą standardowego hederu do kukurydzy, pod warunkiem przezbrojenia siewnika w tarcze do wysiewu słonecznika.

W przypadku braku siewnika punktowego można spróbować siewu mechanicznego. Ważne jest wówczas odejście od normy wysiewu w liczbie nasion na hektar na rzecz dawki podawanej w kg/ha. Przykładowo, jednostka siewna o wadze 10,3 kg (ok. 150 tys. nasion) może być zastosowana do obsadzenia 2 ha, jeśli hodowca zaleca ok. 60-65 tys. nasion/ha.

Dźwignię nastawczą klapy dolnej należy ustawić w odpowiedniej pozycji (np. „2” dla słonecznika, gdzie „0” to zboża, a „4-5” to groch). Choć siew siewnikiem zbożowym może dać zadowalające efekty, siewnikiem punktowym jest on zdecydowanie bardziej precyzyjny, co przekłada się na równomierne rozłożenie nasion w rzędzie. Niektóre firmy oferują maszyny do uprawy pasowej, które również sprawdzają się przy siewie słonecznika, spulchniając pasy siewne do głębokości nawet 35 cm, co ułatwia rozwój systemu korzeniowego.

tags: #siew #slonecznika #siewnik #meprozet #jakie #ustawienia