Siewniki stanowią jedne z najistotniejszych maszyn rolniczych, umożliwiając sprawne wysiewanie nasion, co jest kluczowe dla prawidłowego prowadzenia upraw. Oprócz plonów głównych, za ich pomocą można wysiać także poplony, co czyni je sprzętem niezwykle uniwersalnym i potrzebnym. Należy jednak pamiętać, że nie każdy siewnik nadaje się do wysiewu każdego typu nasion. Istnieją modele dedykowane pracy z drobnymi nasionami, inne zaś znajdują zastosowanie np. w przypadku roślin strączkowych. Ze względu na konstrukcję i sposób wysiewu, siewniki można podzielić na trzy główne rodzaje: rzędowe, punktowe i rzutowe.
Rodzaje siewników i ich zastosowanie
Siewniki rzędowe
Maszyny te są wyposażone w zbiornik nasienny, aparaty wysiewające ułożone prostopadle do kierunku jazdy, przewody nasienne oraz redlice. Podczas pracy redlice wykonują w podłożu rowki, a zbiornik podaje nasiona do aparatów wysiewających, które je dozują. Przy odpowiedniej regulacji ilości wysiewanych nasion, siewnik rzędowy można używać w uprawie roślin zarówno o nasionach drobnych (np. rośliny oleiste), średnich (zboża), jak i grubych (głównie rośliny strączkowe). Siewniki rzędowe są najczęściej spotykane w małych i średnich gospodarstwach i służą do precyzyjnego wysiewu nasion w rzędach, co jest kluczowe dla uzyskania równomiernych wschodów.
Siewniki punktowe
W przypadku siewników punktowych redlice również wykonują rowki, jednak nasiona ze zbiornika trafiają do nich jedynie punktowo za pośrednictwem przewodów. Za dozowanie odpowiadają specjalne aparaty wysiewające, najczęściej wyposażone w tak zwane łyżeczki. Taki sposób wysiewu zapewnia precyzję, a nasiona trafiają do gleby w równych odstępach. Siewniki punktowe są wykorzystywane głównie do wysiewu dużych nasion, zwłaszcza w uprawie warzyw i kukurydzy, gdzie szczególnie cenione jest zachowanie odpowiednich odległości między siewkami.
Siewniki rzutowe
Maszyny te działają na zupełnie innej zasadzie - nasiona są rozmieszczane na polu losowo. Zazwyczaj wyposażone są w zespół szczoteczkowy, który wygarnia nasiona ze zbiornika na zewnątrz. Metoda ta jest powszechnie stosowana w uprawie międzyplonów, np. gorczycy, roślin motylkowych, a także traw. Wysokiej jakości siewniki rzutowe pozwalają na losowe, ale równomierne rozmieszczenie nasion.
Do wysiewu drobnych nasion, w tym nasion poplonów, zbóż i traw, najczęściej stosuje się właśnie siewniki rzutowe, które pozwalają na równomierne rozmieszczenie materiału siewnego na dużej powierzchni. W zależności od konkretnego rodzaju uprawy i wielkości gospodarstwa, należy zwrócić uwagę na optymalną szerokość roboczą siewnika.
Specjalistyczne systemy wysiewu
Na rynku dostępne są również siewniki wyposażone w bardziej zaawansowane systemy, które zapewniają jeszcze większą precyzję i elastyczność w doborze parametrów wysiewu.
Siewniki KRUK
Siewniki KRUK są przeznaczone do mechanicznego wysiewu nasion drobnych warzyw, takich jak cebula, marchew, rzodkiewka, sałata, buraczek, ogórek. Dostępne są w wersjach zawieszanych i ręcznych. Charakteryzują się mechanicznym, łyżeczkowym systemem wysiewu. W standardzie oferują osiem kompletów łyżeczek o różnych wielkościach, które dobiera się do kalibrażu nasion. Korpus wysiewający wykonany jest z aluminium, co zapobiega elektryzowaniu się nasion.
Siewniki z pneumatycznym systemem podciśnieniowym
Niektóre siewniki, jak na przykład modele SIGMA, przeznaczone są do precyzyjnego wysiewu nasion drobnych warzyw i wyposażone są w pneumatyczny podciśnieniowy system wysiewu. Sekcje wysiewające posiadają aluminiowe korpusy z wymiennymi tarczami wysiewającymi (z jednym lub dwoma rzędami otworów) o różnej liczbie i średnicy otworów. Umożliwiają wysiew zarówno w jednym, jak i w dwóch rzędach, w zależności od zastosowanych tarcz.
Horschowski zestaw do dozowania drobnego materiału
Zestawy te, stosowane w standardowych urządzeniach dozujących HORSCH, zapewniają precyzyjne dozowanie mikrogranulek i drobnych nasion. Składają się z wałka napędowego z czterema możliwymi szczelinami napędowymi oraz trzech wałków o różnej wielkości, z indywidualnymi elementami dystansowymi. Dzięki możliwości wymiany elementów, zestawy te pozwalają na dozowanie od 1,5 kg/ha do 60 kg/ha, w zależności od prędkości i szerokości roboczej.
Siewniki pneumatyczne
Siewniki pneumatyczne wykorzystują strumień powietrza do transportu nasion. System nadciśnieniowy dociska nasiona do otworów w tarczy wysiewającej, zapewniając umieszczenie materiału siewnego na tej samej głębokości i w równych odstępach. Przykładem nowoczesnego siewnika pneumatycznego jest FORTUNE SEEDER, współpracujący z technologią BRASTAL. Maszyna ta posiada 24 rury nasienne, szerokość roboczą 3 metry, własną hydraulikę i elektroniczne sterowanie z dotykowym wyświetlaczem. Umożliwia kontrolę wysiewu w zakresie od 1 kg/ha do 400 kg/ha przy prędkości roboczej do 20 km/h. Charakteryzuje się niskim zapotrzebowaniem na moc.
POLSKI PNEUMATYCZNY SIEWNIK FORTUNE SEEDER - AMJ AGRO (Wywiad /Prezentacja)
Siewniki STANHAY - precyzja w wysiewie warzyw
Firma Korbanek, dystrybutor precyzyjnych siewników punktowych do warzyw marki STANHAY, zaprezentowała możliwości tych maszyn podczas testów polowych. STANHAY, z ponad 100-letnią historią, jest światowym specjalistą w projektowaniu i produkcji precyzyjnych siewników punktowych. Siewniki STANHAY są przeznaczone do wysiewu ponad 200 rodzajów nasion, w tym drobnych nasion warzyw, takich jak cebula, buraczek czerwony, marchew, pietruszka. Najnowsza seria siewników punktowych STANHAY to seria X, która może pracować na płaskim terenie, zagonach o różnej szerokości oraz na redlinach. Testowany siewnik wyposażony był w sekcje wysiewające STANHAY X30, umożliwiające wysiew od 1 do 4 linii nasion na każdym rzędzie. Możliwe jest zastosowanie specjalnej redlicy do siewu pasowego. Wszystkie elementy sekcji zaprojektowano z myślą o łatwej i precyzyjnej regulacji głębokości siewu (w zakresie 90 mm) oraz odległości między nasionami (56 możliwych ustawień). Sekcje wysiewające X30 posiadają wiele opcji przezbrojenia, w tym różne rodzaje kół przednich i pośrednich kół dociskowych. Tylne koła często wyposażone są w zgarniacze, zapobiegające tworzeniu się skorupy glebowej. Aparaty rozdzielające nasiona wykorzystują system wyrzutu ziarna "knife edge" i są zoptymalizowane pod kątem wysiewu wieloliniowego. Dostępne są zbiorniki na nasiona o pojemności 1, 2, 6 lub 8 litrów. Napęd jest 2-stopniowy łańcuchowy, z opcjonalnym napędem elektrycznym zgodnym z ISOBUS, umożliwiającym indywidualne sterowanie każdym rzędem, kontrolę sekcji i zmienne dawkowanie. Unikalna technologia STANHAY wykorzystuje cienkie tarcze wysiewające, które elastycznie się uginają, zapewniając idealne uszczelnienie i optymalną dynamikę przepływu nasion. Wybór odpowiedniej tarczy zależy od rodzaju i rozmiaru nasion, liczby otworów i liczby linii wysiewu. Opcjonalnie, siewniki STANHAY mogą być wyposażone w kamery DISC EYE monitorujące tarczę wysiewającą w czasie rzeczywistym.
Wybór i zakup siewnika
Kryteria wyboru
Stojąc przed koniecznością zakupu siewnika do gospodarstwa rolnego, przede wszystkim należy zdecydować, czy lepszym wyborem będzie siewnik rzędowy, punktowy, czy rzutowy. Przy wyborze konkretnego modelu, koniecznie trzeba zwrócić uwagę na:
- Regulację i zakres szerokości roboczej
- Wielkość zbiornika na nasiona
- Rodzaj napędu (mechaniczny, pneumatyczny)
- Kompatybilność z posiadanym ciągnikiem
Sam siewnik, jeśli nie jest zespolony z agregatem uprawowym, zazwyczaj nie wymaga dużej mocy ciągnika. Kluczowa jest jego masa i udźwig tylnego układu zawieszenia. Warto przed zakupem sprawdzić, czy ciągnik uniesie załadowany do pełna siewnik i czy nie będzie powodował podrywania przednich kół.
Agregaty uprawowo-siewne
Aby ograniczyć liczbę przejazdów, warto rozważyć inwestycję w agregat uprawowo-siewny, który za jednym razem pozwala na siew oraz doprawienie gleby, bez nadmiernego jej ugniatania. Pozwala to na zintegrowanie uprawy i siewu w jednym przejeździe.
Zakup siewnika używanego
Nie każdego rolnika stać na zakup nowego siewnika, dlatego rynek wtórny oferuje wiele maszyn z drugiej ręki. Najważniejszym elementem zakupu używanego siewnika jest odpowiedni jego dobór do powierzchni i rodzaju upraw. Należy zwrócić szczególną uwagę na stan techniczny, zwłaszcza na części podlegające bezpośredniemu zużyciu, takie jak: groty redlic, przewody nasienne, wałki wysiewające, tuleje, skrzynia nasienna. Bardzo ważne jest sprawdzenie działania zakresów przekładni oraz dostępności części zamiennych. Im nowsza maszyna, tym łatwiej zdobyć potrzebny element.
Popularne modele siewników krajowych i zagranicznych na rynku wtórnym
Siewniki typu Poznaniak to od dziesięcioleci popularny model maszyn krajowych, ceniony za dobrą opinię i stosunkowo prostą budowę. Występują w szerokościach roboczych 2,5 m, 2,7 m i 3 m. Starsze modele (lata 80.) można kupić już za około 2,5 tys. zł, podczas gdy te z lat 90., z nowocześniejszymi rozwiązaniami, kosztują od 6 do 9 tys. zł.
Oferta siewników zagranicznych jest bardzo bogata. Rolnicy często decydują się na zakup używanych maszyn, ponieważ zazwyczaj mają bogate dodatkowe wyposażenie, wysoką jakość wykonania, a ich cena stanowi często połowę ceny nowego urządzenia. Wśród najczęściej oferowanych marek znajdują się: Amazone, Nordsten, Fiona, Stegsted, Hassia. Popularne modele Amazone to rzędowe siewniki typu D7 i D8 (szerokość robocza 3 m), cenione za bezawaryjność i dokładność wysiewu. Ceny sprawnych siewników D7 Super S wahają się od 5,6 tys. zł, a nowszych modeli D8 od około 8,4 tys. zł. Duńskie siewniki Nordsten, np. 2,5-metrowy typ Lift-o-matic, można kupić już za 3,5 tys. zł. Modele takie jak Nordsten Combi-matic CKF 300, posiadające dwie skrzynie załadunkowe (nawozową i zbożową), kosztują około 9 tys. zł. Siewniki Fiona, np. model SD 77 Super o szerokości 3 m, wyceniane są na 6,8 tys. zł. Siewniki Stegsted z przekładnią Norton, w dobrym stanie technicznym, kosztują około 8 tys. zł.
Często do siewników dołączane są agregaty uprawowe. Bierny agregat o szerokości 3 m z dwoma rzędami zębów sprężystych i wałem rurowym kosztuje około 5 tys. zł. Aktywny agregat Vario Amazone z hydropackiem, broną wahadłową i wałem pełnym typu Packer to wydatek 9 tys. zł.
Podsumowanie
Wybór odpowiedniego siewnika zależy od wielu czynników, w tym od rodzaju upraw, wielkości gospodarstwa, dostępnego budżetu oraz preferencji użytkownika. Zarówno nowoczesne technologie, jak i sprawdzone rozwiązania z rynku wtórnego oferują rolnikom szeroki wachlarz możliwości w zakresie precyzyjnego i efektywnego wysiewu nasion.