Uprawa dyni bezłuskowej na pestkę w ostatnich latach dynamicznie zyskuje na popularności w Polsce. Można zauważyć, że powierzchnia wszystkich upraw dyni zwiększyła się z około 5 tysięcy hektarów w 2020 roku do ponad 8 tysięcy hektarów w 2021 roku. Region Lubelszczyzny jest wskazywany jako lider w Unii Europejskiej pod względem areału i koncentracji produkcji, gdzie dynia staje się alternatywą dla upraw zielarskich.
Przygotowanie Stanowiska pod Siew Dyni
Proces uprawy dyni na pestkę zaczyna się od odpowiedniego przygotowania pola, najlepiej zimową orką. Na wiosnę wykonywana jest uprawa przedsiewna, której celem jest wyrównanie pola i stworzenie dobrego łoża siewnego dla nasion dyni oleistej. Odpowiednie przygotowanie stanowiska jest kluczowe dla równomiernych wschodów i optymalnego rozwoju roślin.
Siew Dyni Bezłupinowej: Wybór Siewnika i Technika
Dynia lubi szeroki rozstaw rzędów, co sprawia, że do siewu można z powodzeniem wykorzystać siewnik do kukurydzy. Jest to popularne rozwiązanie, które często zapewnia również możliwość podsiewu nawozu, co jest korzystne dla młodych roślin.
Siewnik Kukurydziany jako Optymalne Rozwiązanie
W gospodarstwie Agnieszki i Sławomira Olechów, którzy łączą tucz prosiąt z uprawą dyni bezłupinowej oleistej, do siewu nasion dyni służy zakupiony rumuński siewnik pneumatyczny do kukurydzy. Na 12 hektarach wysiewają oni 40 kg nasion. W ostatnim roku siewy zaczęły się na początku maja i trwały tydzień. Agnieszka, żona gospodarza, podkreśla: „Sialiśmy tylko po pół dnia, bo drugie pół pochłania praca w chlewni.”
Kluczowe jest odpowiednie ustawienie siewnika: „Między rzędami mamy odległość 120 cm, w rzędzie 40 cm, ale mąż zmieniał tarczę, żeby wypadało tylko po 1 nasionku” - zaznacza gospodyni. Warto zadbać o odpowiednie tarcze w siewniku, odpowiedzialne za pojedynkowanie i transport nasion. Standardowy rozstaw 75 cm może być wykorzystany, ale lepsze są szersze rozstawy rzędów, np. 120, 140, a nawet 150 cm, co sprzyja rozwojowi dyni.
Wybór Nasion do Siewu
Plantatorzy sieją kwalifikowanym materiałem, który może być odmianą populacyjną lub hybrydową, w zależności od preferencji i celów uprawy. Olechowie kupują nasiona odmiany Gleisdorfer Ölkürbis, pochodzące z Austrii, w firmie Dynpol, przy czym nasiona są już zaprawione. W gospodarstwie Sylwestra Szwaja dynia odmiany Gleisdorfer i hybrydowej Atomic stała się główną rośliną towarową. Odmiany hybrydowe, jak Atomic, charakteryzują się mniejszymi, ale bardzo obfitymi w pestki owocami.
Nawożenie i Badania Gleby
Dla dyni oleistej kluczowe jest odpowiednie zbilansowanie nawożenia. Najlepszym rozwiązaniem jest nawożenie organiczne. W gospodarstwie Olechów, dzięki hodowli trzody chlewnej, obornika jest pod dostatkiem; na pola stosuje się po 35 ton obornika na hektar. Regularne badania gleby, prowadzone w Sitnie, pozwalają na precyzyjne ustalenie potrzeb pokarmowych roślin. Przykładem jest sytuacja, gdy po przekroczonej zawartości fosforu i potasu zalecono jedynie azot na start i wapnowanie.
Plantatorzy potwierdzają, że nadmiar azotu sprzyja nadmiernemu rozwojowi części wegetatywnej (liści, pędów) kosztem kwitnienia i zawiązywania owoców, a także może pogarszać trwałość pestki w przechowywaniu. Jeśli brak obornika, stosuje się nawóz wieloskładnikowy NPK w dawce około 300 kg na hektar.
Pielęgnacja Plantacji po Siewie
Gdy tylko pojawiają się liścienie dyni, międzyrzędzia są wzruszane pielnikiem, na każde międzyrzędzie przypadają trzy gęsiostópki. Zabieg jest powtarzany, aby nie dopuścić do zachwaszczenia. W drugiej połowie czerwca pojawia się komosa, którą wyrywa się ręcznie. Oprysk herbicydem, nawozem lub wodą jest wykonywany tylko na szerokości 30 cm (15 cm nad ziemią), aby zminimalizować jego wpływ na środowisko.
Ekonomika Uprawy Dyni na Pestkę
Plony pestki dyni zależą od odmiany. Odmiana populacyjna zazwyczaj plonuje do tony suchej pestki z hektara. Przeciętna wydajność z jednego hektara pestki po wysuszeniu waha się od 500 do 800 kg, a w przypadku odmian hybrydowych może osiągnąć nawet 1200 kg. Cena suchej pestki dyni (bezłuskowej) waha się w zależności od regionu i ilości, oscylując od 12,5 do 14 tys. zł za tonę.
Przychód z hektara może więc wynieść od 6 do nawet 17 tys. zł. Koszty produkcji kształtują się na poziomie 3-4 tys. zł, przy czym materiał siewny odmian populacyjnych kosztuje około 400 zł/ha, a hybrydowych około 1000 zł/ha. Szacuje się, że na jednym hektarze można zarobić na czysto od 4 do nawet 10 tys. zł. Posiadanie własnego parku maszynowego, w tym odpowiedniego siewnika, może jeszcze poprawić opłacalność.
Kompleksowe Usługi i Dostępność Sprzętu
Firmy takie jak P.H.U. Farmer oferują kompleksowe usługi dla plantatorów dyni, w tym usługi zasiewu pestki dyni, a także zbioru i suszenia. Prowadzą również sprzedaż nasion pestki dyni od austriackich producentów. Oferta ta jest szczególnie korzystna dla rolników, którzy nie posiadają własnych maszyn, gdyż firma jest w stanie zakupić od nich surową pestkę, eliminując zmartwienia związane z suszeniem i czyszczeniem.