Około 40 procent plonu kukurydzy zależy od prawidłowej uprawy roli i siewu. Właściwe przygotowanie gleby oraz precyzyjny wysiew nasion są kluczowe dla osiągnięcia wysokich możliwości produkcyjnych tej rośliny, która ujawnia je tylko w odpowiednich warunkach cieplnych i wilgotnościowych.
Przygotowanie gleby pod siew kukurydzy
Uprawa jesienna
W klasycznej technologii uprawy gleby pod kukurydzę, jesienią należy wykonać zespół uprawek pożniwnych i przedzimowych. Podstawą jest prawidłowo wykonana orka przedzimowa, najlepiej pługiem obracalnym. Pług obracalny pozostawia powierzchnię pola wyrównaną, bez bruzd, dobrze pokruszoną, co sprzyja zatrzymywaniu wody. Odpowiednio wykonana jesienna uprawa ułatwia przygotowanie gleby do siewu.
Uprawa wiosenna
Wiosną, odpowiednie zabiegi agrotechniczne pozwalają wpływać na zachowanie w glebie wody zgromadzonej podczas zimy oraz na tempo nagrzewania się gleby. Właściwa uprawa wiosenna, oprócz zachowania zmagazynowanej wilgoci i przyspieszenia ogrzewania górnej warstwy gleby, umożliwia wymieszanie z glebą nawozów rozprowadzanych przedsiewnie oraz wytworzenie warstwy siewnej o odpowiedniej strukturze.
Częste błędy w uprawie wiosennej:
- Zbyt głęboka uprawa przedsiewna: powoduje długie, nierównomierne wschody wskutek przesuszenia gleby.
- Nadmierne ugniecenie pola: również skutkuje nierównymi wschodami lub ich brakiem w miejscach szczególnie mocno ugniecionych kołami ciągnika.
Włókowanie i terminowa uprawa
Wiosenne zabiegi uprawowe powinno rozpoczynać włókowanie, wykonane jak najszybciej, gdy tylko stan gleby na to pozwoli. Zabieg ten należy przeprowadzić ukośnie do kierunku orki, gdy przeschną grzbiety skib.
Terminowa i staranna uprawa przedsiewna zapewnia szybkie kiełkowanie nasion i prawidłową obsadę roślin. Dzięki niej rola przed siewem zdąży osiąść, zapewniając dobre podsiąkanie wody przez kapilary, oraz ogrzać się do temperatury około 10 stopni Celsjusza. Nad warstwą kapilarną powinna być osadzona warstwa luźnej gleby o strukturze gruzełkowatej, przez którą będzie przenikać powietrze i ciepło potrzebne do kiełkowania nasion. Grubość tej warstwy, a zarazem głębokość siewu powinna wynosić: 5-6 cm na glebach zwięzłych i wilgotnych oraz 7-8 cm na lżejszych i suchych.
Agregaty do uprawy przedsiewnej
Punktowy siew nasion kukurydzy stwarza dość wysokie wymagania co do przygotowania gleby. Jest to ważne ze względu na równomierność i jednakową głębokość wysiewu, gwarantującą wyrównane i jednoczesne wschody na całym polu. Przygotowanie roli do siewu powinno nastąpić w możliwie małej liczbie przejazdów. Najlepiej tylko w jednym, ponieważ każdy przejazd powoduje dodatkowe ugniatanie i przesuszenie gleby oraz zwiększa nakłady energii i robocizny. Właściwe przygotowanie gleby do siewu zapewniają agregaty. Oprócz włókowania wystarczy jeden przejazd specjalnym agregatem, aby pole było gotowe do siewu kukurydzy.
Budowa i działanie agregatów
Agregaty najczęściej składają się z kultywatora (brony ciężkiej) i wałów strunowych. Mają konstrukcję ramową, opierającą się na wałach przednim i tylnym. Umieszczenie wału z przodu agregatu zapewnia jednakową głębokość pracy sekcji spulchniającej. Wał przedni przejmuje bowiem funkcję kół kopiujących, a ponadto kruszy glebę przed zębami, poprawiając jakość ich pracy. Ponieważ wał przedni pracuje na niespulchnionym polu, mogą go uszkadzać kamienie. Dlatego na pola zakamienione najlepszy jest wał spiralny, a na pozostałe strunowy: prętowy, rurowy lub z kątowników.
Dokładna regulacja głębokości roboczej, a także jej utrzymanie podczas pracy to najważniejsze cechy dobrego agregatu do uprawy przedsiewnej. Stosowane w sekcji spulchniającej zęby sprężynowe z prostymi redliczkami nie zapewniają jej równomiernej pracy. Dlatego lepiej zastosować zestawy uprawowe wyposażone w zęby zakończone gęsiostopką, podcinające całą powierzchnię pola na jednakowej głębokości. W przypadku gleb cięższych, zasobniejszych w wodę, można stosować zęby półsprężynowe, zakończone redliczką dwustronną. Podcięta warstwa gleby jest kruszona wałem strunowym, a ostateczne przygotowanie roli do siewu zapewnia drugi wał kruszący, np. Crosskill.
Typ agregatu powinien być dostosowany do warunków glebowych, a jego zespoły robocze powinny być tak wyregulowane, aby warstwa siewna miała odpowiednią strukturę i była jednorodna na całym polu.
Zalety narzędzi biernych
Narzędzia bierne wchodzące w skład agregatów przedsiewnych rozpylają glebę w niewielkim stopniu, pozostawiając drobne, wilgotne grudki na poziomie siewu, a większe i suche na powierzchni (nie tworzą się tzw. zlepieńce). Jest to optymalny układ, zapewniający szybki przepływ wody i powietrza do nasion.
Rodzaje siewników punktowych do kukurydzy
Licznik nasion Tempo Planter: jak działa
Do siewu kukurydzy najczęściej stosuje się siewniki punktowe pneumatyczne. Siewniki mechaniczne są lżejsze i tańsze od bardziej skomplikowanych siewników pneumatycznych, ale często ustępują im pod względem jakości i wydajności siewu. Skonstruowanie dobrego siewnika mechanicznego jest trudne, dlatego siewników z mechanicznym rozdziałem nasion przystosowanych do siewu kukurydzy jest niewiele (np. Gama S100 Meprozetu Międzyrzec Podlaski czy Maxicorn S firmy Kleine).
Siewniki mechaniczne
W siewnikach mechanicznych stosowane są tarcze łyżeczkowe, które muszą mieć odpowiednią wielkość, dostosowaną do wielkości nasion. Wskutek dużej różnicy między prędkością obwodową tarczy a prędkością liniową maszyny mogą występować nierównomierności rozmieszczenia nasion w rzędzie.
Siewniki pneumatyczne
Siewniki z pneumatycznym zespołem wysiewającym mogą być nadciśnieniowe lub, częściej spotykane, podciśnieniowe. Dmuchawa, napędzana od WOM lub hydraulicznie, wytwarza podciśnienie lub nadciśnienie. W obu systemach wielkość otworów (lub komórek) w tarczy wysiewającej musi być dostosowana do wielkości nasion.
System podciśnieniowy
W systemie podciśnieniowym obracająca się tarcza dzieli obudowę zespołu wysiewającego na dwie części: w jednej jest materiał siewny, a w drugiej panuje podciśnienie. Powoduje ono przyssanie nasion do otworów w tarczy. Obracająca się tarcza przenosi przyssane nasiona do strefy pracy zgarniacza nadmiaru nasion. Zgarniacz pozostawia tylko jedno nasiono przy otworze. Po przejściu tarczy do strefy ciśnienia atmosferycznego następuje swobodny spadek nasiona w bruzdę.
System nadciśnieniowy
W systemie nadciśnieniowym stożkowe komórki obracającej się tarczy są napełniane pod wpływem siły ciężkości kilkoma nasionami. Następnie sprężone powietrze wydostające się z dyszy wyrzuca nadmiar nasion z komórki, pozostawiając tylko jedno.
Ograniczenia prędkości i hybrydowe rozwiązania
W siewnikach punktowych z pneumatycznym systemem wysiewu pogorszenie dokładności rozmieszczenia nasion w rzędzie następuje po przekroczeniu prędkości 5-6 km/h. Aby wyeliminować tę wadę, niektórzy producenci łączą pneumatyczne rozdzielenie nasion i mechaniczne ich układanie w glebie, wykorzystując zalety obu systemów, np. w siewnikach Monosem PNU czy Multicorn.
Siewniki pneumatyczne są najczęściej uniwersalne: wymieniając tarczę i niektóre elementy sekcji, można przystosować je do siewu nasion różniących się wielkością i kształtem, np. kukurydzy, buraków, fasoli, soi, słonecznika itp. Jakość siewu kukurydzy przy użyciu dostępnych na polskim rynku siewników pneumatycznych jest zbliżona. Występujące w praktyce różnice wynikają głównie z niewłaściwej regulacji i eksploatacji.
Budowa i funkcjonalność siewników punktowych
Siewniki punktowe zbudowane są z niezależnych sekcji, zamocowanych na równoległobokach do wspólnej ramy. Sekcje można przesuwać na ramie i w ten sposób regulować rozstaw wysiewanych rzędów. Ogumione koła podporowe są mocowane między sekcjami albo przed ramą. Służą też do napędu zespołów wysiewających.
Napęd i elementy sekcji
Mechaniczny napęd tarczy wysiewającej, zależny od przebytej drogi, przekazywany jest z kół do centralnego wału i poprzez skrzynię przekładniową do każdej sekcji wysiewającej. Do standardowego wyposażenia typowej sekcji siewnika punktowego oprócz zespołu wysiewającego i zbiornika nasion należą:
- Odgarniacz brył, wyrównujący powierzchnię pola.
- Redlica formująca bruzdę i umieszczająca w niej nasiona.
- Koła dociskowe.
- Zgarniacze zasypujące bruzdkę.
Utrzymywanie nastawionej głębokości siewu zapewnia rolka tylna lub rolki po obu stronach redlicy. W celu dociążenia lub odciążenia sekcji wysiewających stosowane są sprężyny w równoległobokach przegubowych, a także dociążenia siłownikami hydraulicznymi lub obciążnikami. Niektóre wersje siewników mają sekcje z przednim kołem podporowym, zespolonym z odgarniaczem brył. Siewniki do siewu bezpośredniego wyposażone są w podwójne kroje tarczowe, pracujące przed redlicą właściwą.
Dodatkowe wyposażenie
Niemal wszystkie produkowane obecnie siewniki punktowe do kukurydzy mają możliwość zainstalowania dodatkowego rzędowego dozownika nawozów granulowanych. Nawóz jest na ogół umieszczany na głębokości ok. 5 cm poniżej i 5-10 cm w bok od rzędu nasion. Tylko niektóre siewniki mają aplikator mikrogranulatów, przeznaczony do precyzyjnego wysiewu bardzo małych dawek pestycydów. Dawkowanie nawozów i pestycydów można regulować niezależnie od wysiewu nasion.
Parametry siewu kukurydzy i regulacja
Obsada roślin i głębokość siewu
Najważniejsze parametry siewu kukurydzy to obsada roślin i głębokość. Szerokość międzyrzędzi jest na ogół dostosowana do maszyn pielęgnacyjnych i zbierających. Zgodnie z ich wymaganiami kukurydza może być siana w rzędach rozstawionych co 67,5 lub 75 cm. Jedyną możliwością kształtowania obsady pozostaje więc gęstość rozmieszczenia nasion w rzędzie.
Kontrola i korekta obsady
Aby uzyskać wymaganą obsadę, należy podczas siewu dokonać bezpośredniej kontroli. Po przejechaniu ok. 20 m pola siewnikiem ustawionym na pożądaną obsadę trzeba dokonać korekty regulacji. W tym celu należy odsłonić wysiane nasiona, najlepiej w kilku miejscach rzędu, i policzyć je na łącznej długości 5 m. Powinno się też zmierzyć rozstawę rzędów. Następnie uzyskaną liczbę nasion należy porównać z danymi w instrukcji siewnika.
Odległości między nasionami, podawane przez producentów siewników w tabelach wysiewu, są ustalone teoretycznie. W zależności od warunków eksploatacji, np. poślizgu kół napędowych, mogą się różnić od rzeczywistych o 5-10 procent. Przy prędkości roboczej ok. 6 km/h udział prawidłowo wysianych nasion pojedynczych (z dopuszczalnym 4-centymetrowym odchyleniem od nastawionej odległości między nimi) powinien wynosić co najmniej 90 procent, nasion wysianych podwójnie (prawie obok siebie) nie powinien przekraczać 4 procent, a przepustów - 1 procent.
Precyzyjna regulacja głębokości
Głębokość siewu ustawia się dokładnie na podstawie pomiaru rzeczywistej głębokości, na której leżą nasiona. Aby skorygować ten parametr, należy zmienić położenie rolek dociskowych względem redlicy. Regulację ułatwiają umieszczone na siewnikach skale, dzięki którym pomiar głębokości można ograniczyć do jednego rzędu. Pozostałe regulacje, takie jak: zmiana intensywności pracy zagarniacza nasion, zwiększanie lub zmniejszanie nacisku sekcji na redlicę, a także zmiana rozstawu tylnych kół dociskowych służą lepszemu przykryciu nasion glebą.
Siewniki punktowe mechaniczne Unia GAMMA
Mechaniczne siewniki punktowe Unia GAMMA umożliwiają wysiew kukurydzy. Produkcja siewników punktowych GAMMA została już zakończona. Aparat wysiewający, w zależności od wysiewanych nasion, dobiera odpowiednią tarczę wysiewającą. Tarcza może być wyposażona w różną liczbę i średnicę otworów w zależności od kalibrażu nasion. Znajdująca się w pozycji horyzontalnej tarcza zabiera ziarna kukurydzy wpadające w otwory, nadmiar ziaren zgarniany jest przez specjalny zabierak.
Funkcje i wyposażenie siewnika GAMMA
- Siewnik punktowy GAMMA może być wyposażony w podsiewacz do nawozów granulowanych, gdzie nawóz jest dozowany za pomocą kołeczkowego aparatu, natomiast dawka jest ustawiana na za pomocą przekładni zębatej.
- Dzięki zastosowaniu fotokomórek na każdej sekcji możliwe jest dokładne kontrolowanie procesu siewu, za pomocą wielofunkcyjnego komputera - kontrolera wysiewu Dickey John PM 300 E. System ten umożliwia kontrolę wysiewu nasion na hektar, kontrolę rozstawu nasion w rzędzie oraz kontrolę wysiewu nasion na 1 m².
- Dostępne były modele 6 i 8-rzędowe.
Charakterystyka siewników Unia GAMMA
Siewniki punktowe mechaniczne Unia GAMMA charakteryzują się prostą budową i łatwą obsługą. Zastosowano na nich różne rozwiązania techniczne usprawniające pracę, takie jak:
- Masywne znaczniki przejazdów obsługiwane hydraulicznie, oparte na dwóch siłownikach i znaczące ślad przejazdu na środek ciągnika.
- Duże zbiorniki na ziarno o pojemności 80 litrów.
- Dwutalerzowe redlice sekcji wysiewających z bocznymi kołami kopiującymi do ustawiania głębokości wysiewu.
- Kółka tylne ugniatające w układzie "V", które formują redlinę i zapewniają właściwe podsiąkanie wody.
- Zbiorniki na nawóz granulowany o pojemności 2 x 550 litrów, wykonane ze stali kwasoodpornej.
- Mechaniczny układ wysiewający obsługuje tarczę wysiewającą ustawioną w pozycji poziomej, tarcza rozdziela ziarno kukurydzy.