Obfite i równomiernie wschodzące plony dobrej jakości to cel każdego rolnika. Nie dziwi więc fakt, że stale poszukuje on rozwiązań, które ułatwiłyby pracę i przełożyły się na zyski. W tym celu w gospodarstwach rolnych wykorzystywane są liczne urządzenia, wśród których na szczególną uwagę zasługuje siewnik, którego najważniejszym elementem są redlice siewne.
Rodzaje Redlic Siewnych: Stopkowe kontra Talerzowe
Najczęściej można spotkać się z dwoma głównymi rodzajami redlic siewnych: stopkowymi i talerzowymi. Zadaniem siewników jest wysiew różnego rodzaju nasion. Aby było to możliwe, zostały one wyposażone w specyficzne części do siewników, na przykład redlice siewne, które umieszczają nasiona w stworzonych przez siebie pasach siewnych. Następnie zasypywane są one ziemią i dociskane do podłoża.
Redlice Stopkowe
Są to najpopularniejsze z redlic, które dzięki prostej budowie charakteryzują się najniższą ceną. Ich nieskomplikowana budowa wpływa także na niewielkie koszty konserwacji. Konstrukcja tego typu redlic to stopka o obłym kształcie, do której doprowadzany jest przewód nasienny. Ten typ budowy sprawia, że redlica stopkowa nie zagłębia się w glebę w takim stopniu, jak to ma miejsce w przypadku redlic talerzowych.
Z tego powodu redlice stopkowe najlepiej sprawdzają się przy uprawie konwencjonalnej, nie nadają się jednak do uprawy uproszczonej. Najlepiej pracują przy mniejszych prędkościach roboczych, dlatego też są mniej wydajne od swoich talerzowych odpowiedników. Wadą redlic siewnych jest podatność na zapychanie, a także zmiana głębokości związana z natrafianiem na przeszkody.
Choć redlice stopkowe nie są pozbawione wad, za ich największe zalety należy uznać niską cenę i niewielkie koszty serwisowania. Będą dobrym wyborem do siewu tradycyjnego na glebie pozbawionej słomy i resztek roślinnych, a także kamieni.
Redlice Talerzowe
Ten rodzaj redlic cechuje znacznie wyższa cena od redlic stopkowych, jest ona jednak uzasadniona możliwością pracy w trudniejszych warunkach. Konstrukcja redlic opiera się na użyciu metalowych talerzy. W zależności od modelu mogą to być redlice jednotalerzowe lub dwutalarzowe. Czasami są również dodatkowo wyposażone w elastyczne tarcze oczyszczające.
Rowek siewny w przypadku redlic tego typu wykonywany jest przez talerze, które jednocześnie odgarniają ziemię. Niebywałą zaletą jest fakt, że redlice talerzowe doskonale radzą sobie z resztkami pożniwnymi, które najczęściej są przez nie przecinane. Z tego powodu są one znacznie mniej podatne na zapychanie niż redlice stopkowe. Cecha ta sprawia, że mogą być używane do siewu w technologii uproszczonej. Poradzą sobie również z siewem w mulcz.
Redlice talerzowe mają wiele zalet, a największą z nich jest mała podatność na zapychanie i możliwość pracy w trudnych warunkach glebowych. W suchych latach rośliny wschodzą o 2-3 dni wcześniej w porównaniu z zasianymi siewnikiem z redlicami stopkowymi. Oprócz budowy (ostra krawędź talerzy) redlice talerzowe wyróżnia możliwość pracy z regulowanym naciskiem, najczęściej wynosi on od 30 do 60 kg/redlicę, a nawet do 120 kg/redlicę do siewu uproszczonego.
Dzięki temu talerze wcinają się nawet w twardą, wysuszoną glebę i umieszczają ziarno na zadanej głębokości. Na lekkich glebach trzeba stosować kółka kopiujące, dzięki którym dociążona sekcja utrzyma zadaną głębokość, a przy okazji ziarno zostanie dobrze przykryte.
Redlice Jednotalerzowe
Redlice jednotalerzowe to niejako rozbudowana wersja redlic stopkowych - rozbudowana o skośnie zamontowany talerz, który formuje rowek siewny, odgarniając ziemię oraz przecinając resztki pożniwne (lub też przetaczając się po nich). Dzięki temu są w mniejszym stopniu podatne na zapychanie - nadają się więc do siewu w technologii uproszczonej.
Talerz może mieć formę wklęsłą lub też karbowanej tarczy. Za jej oczyszczanie odpowiadają skrobaki lub też mniejsza tarcza, wykonana z tworzywa sztucznego, stosowana przez niektórych producentów. Niemniej konstrukcja redlicy jednotalerzowej nadal pozostaje prosta, a nakłady konserwacyjne - niewielkie. Nasiona odkłada w tym przypadku standardowa redlica siewna.
Redlice Dwutalerzowe
Nieco bardziej skomplikowaną budowę mają redlice dwutalerzowe. Tutaj rowek siewny tworzony jest przez 2 tarcze umieszczone skośnie względem siebie, natomiast materiał siewny jest doprowadzany za pomocą przewodu nasiennego pomiędzy nie. Głębokość robocza utrzymywana jest poprzez wybrzuszenie na powierzchni tarcz lub też za pośrednictwem koła kopiująco-dociskającego.
Redlica wraz z kołem prowadzącym połączona jest z ramą główną wahliwie: za pośrednictwem amortyzatorów gumowych lub też - w bardziej zaawansowanych konstrukcjach - przez układ równoległoboczny, gwarantujący bardziej precyzyjne prowadzenie redlicy siewnej. Z uwagi na zdolność do intensywnego zagłębiania się w glebie, redlice dwutalerzowe dobrze sobie radzą nawet na nieoranej powierzchni. Pozwala to wykorzystać je nie tylko do siewu w mulcz, lecz także do siewu bezpośredniego - pod warunkiem ustawienia odpowiednio dużego nacisku.
Redlice siewne dwutalerzowe mogą być z powodzeniem używane także przy wysokich prędkościach roboczych - wówczas wskazane jest jednak ustawienie mniejszego kąta natarcia. Ważną rolę pełni tu także koło kopiująco-dociskowe, które precyzyjnie utrzymuje głębokość roboczą oraz zagęszcza glebę w okolicach nasion, poprawiając podsiąkanie wody.
Dzięki niewielkiej powierzchni styku z podłożem, redlice siewne podwójne dobrze zagłębiają się w glebie. Mogą być z powodzeniem stosowane w warunkach uprawy bezorkowej.
Redlice z Gumowym Talerzem Czyszczącym (wspomniane jako opcja)
Niektóre modele redlic talerzowych mogą być dodatkowo wyposażone w elastyczne tarcze oczyszczające. Choć nie jest to odrębny typ redlicy, stanowi istotne usprawnienie, które może wpływać na efektywność pracy, szczególnie w trudnych warunkach.
Kluczowe Parametry i Wybór Siewnika
Wybór siewnika zależy przede wszystkim od wielkości gospodarstwa, rodzaju uprawianych roślin, typu gleby i mocy posiadanego ciągnika. Małe i średnie gospodarstwa (do 30-50 ha) dobrze obsługują mechaniczne siewniki rzędowe z redlicami stopkowymi, natomiast duże areały i technologie bezorkowe wymagają siewników pneumatycznych z redlicami talerzowymi.
Kluczowe parametry to szerokość robocza, pojemność zbiornika i kompatybilność z ciągnikiem. Siewniki dzieli się na dwie podstawowe grupy według mechanizmu wysiewu:
- Mechaniczne (grawitacyjne): są prostsze w budowie i tańsze w obsłudze. Nasiona opadają grawitacyjnie przez aparaty wysiewające do redlic.
- Pneumatyczne (nadciśnieniowe lub podciśnieniowe): transportują nasiona strumieniem powietrza, co zapewnia wyższą precyzję, równomierniejszy wysiew i możliwość pracy z większą prędkością.
Siewnik Rzędowy Stopkowy
Jest to najczęściej wybierana maszyna w małych i średnich gospodarstwach. Redlice stopkowe zagłębiają się w glebę i tworzą wąski rowek, w który trafia nasiono. Typowe szerokości robocze wynoszą od 2,5 do 4 m. Maszyny te są lżejsze i tańsze od odpowiedników talerzowych, co czyni je dobrym wyborem dla gospodarstw dysponujących ciągnikiem o mocy 60-100 KM.
Siewnik z Redlicami Dwutalerzowymi
Rozcinają resztki pożniwne i glebę, co czyni je bardziej uniwersalnymi i mniej podatnymi na zapychanie. Pracują z wyższą prędkością roboczą i nadają się do technologii bezorkowej oraz uproszczonej uprawy roli. Redlice talerzowe sprawdzają się przy siewie zbóż, rzepaku, traw i roślin strączkowych na polach z pozostawionymi resztkami po zbiorach.
Siewnik Punktowy
Wysiewa pojedyncze nasiona w ustalonych odstępach w rzędzie. Wersje mechaniczne są prostsze i tańsze - sprawdzają się na mniejszych areałach. Wersje pneumatyczne zapewniają wyższą precyzję przy większych prędkościach roboczych.
Siewnik Kombinowany
Łączy w jednym przejeździe uprawę gleby, aplikację nawozu startowego i siew. Efektem jest oszczędność czasu, paliwa i mniejsze ugniatanie gleby.
Czynniki Decydujące o Doborze Siewnika
Właściwy dobór siewnika wymaga analizy kilku czynników jednocześnie:
- Wielkość areału i wydajność: szerokość robocza i pojemność zbiornika muszą być proporcjonalne do wielkości gospodarstwa.
- Typ gleby i resztki pożniwne: rodzaj redlic musi pasować do warunków glebowych.
- Rodzaj upraw: gatunek rośliny determinuje technologię siewu. Zboża wymagają siewników rzędowych, rośliny okopowe - precyzyjnych siewników punktowych.
- Moc i parametry ciągnika: siewnik musi być dopasowany do możliwości technicznych ciągnika (moc, udźwig tylnego TUZ, wydatek hydrauliki).
Wybór między siewnikiem pneumatycznym a mechanicznym to kompromis między ceną, precyzją i wydajnością. Siewnik mechaniczny wystarcza w typowym gospodarstwie do 50 ha z uprawą zbóż - jest tańszy w zakupie i prostszy w obsłudze.
Konserwacja i Użytkowanie Siewnika
„Redlice, zęby i talerze to kluczowe części siewników, które wymagają regularnej kontroli i wymiany. Ich zużycie wpływa na precyzję siewu, efektywność pracy maszyny i ostateczny plon. Rolnicy, którzy dbają o swoje maszyny i wybierają wysokiej jakości części zamienne, mogą liczyć na niezawodną pracę siewnika przez wiele sezonów.
Kalibrację należy wykonać przed każdym nowym sezonem oraz przy każdej zmianie gatunku lub odmiany nasion. Częstotliwość regulacji zależy od kilku czynników: różnic w wielkości i kształcie nasion (każda odmiana może wymagać innego ustawienia), zmiany wilgotności nasion, a także zużycia elementów aparatu wysiewającego.
Rozstaw rzędów wpływa bezpośrednio na zagęszczenie roślin, dostęp światła i możliwość mechanicznej pielęgnacji. Standardowy rozstaw dla zbóż wynosi 12,5 cm, dla rzepaku 15-25 cm, a dla kukurydzy i buraków 45-75 cm. Ważne, by rozstaw rzędów w siewniku był zgodny z rozstawem kół ciągnika i ewentualnych maszyn pielęgnacyjnych - szczególnie gdy stosujesz opielacze mechaniczne.
W większości przypadków siewnik talerzowy jest bardziej wszechstronny i może pracować zarówno w warunkach bezorkowych, jak i po orce klasycznej. Redlice talerzowe lepiej radzą sobie z resztkami pożniwnymi, rzadziej się zapychają i umożliwiają wyższą prędkość roboczą. Jedyną sytuacją, gdy siewnik stopkowy ma przewagę, jest siew na bardzo lekkich i dobrze przygotowanych glebach, gdzie niższy koszt zakupu i prostota obsługi są priorytetem.
Lepsze wschody w trudnych warunkach to największa zaleta siewników z redlicami talerzowymi. W suchych latach rośliny wschodzą o 2-3 dni wcześniej w porównaniu z zasianymi siewnikiem z redlicami stopkowymi. Na lekkich glebach trzeba stosować kółka kopiujące, dzięki którym dociążona sekcja utrzyma zadaną głębokość, a przy okazji ziarno zostanie dobrze przykryte. Jednak w mniejszych gospodarstwach stosujących orkę, gdzie nie występują ciężkie gleby, sprzęt z redlicą stopkową nadal będzie odpowiedni, choć mogą wystąpić problemy. Praktycy czasem narzekają, że redlice stopkowe z trudem zagłębiają się w zwięzłą rolę i zapychają, szczególnie w siewie po kukurydzy. Na ich korzyść przemawia jednak niższa o kilka tysięcy złotych cena.
Dobór redlic powinien być podyktowany przede wszystkim technologią uprawy, która wpływa zarówno na zagęszczenie zasiewanej gleby, jak i ilość resztek organicznych zalegających na powierzchni pola. Duże znaczenie ma także rodzaj gleb występujących na terenie gospodarstwa, jak również zasobność portfela. Należy pamiętać, że prostsze rozwiązania wymagają mniejszych nakładów konserwacyjnych, zaś te bardziej zaawansowane zazwyczaj zapewniają wyższą jakość siewu, a w konsekwencji - lepsze wschody roślin.
HORSCH – Rolnictwo z pasją
W przypadku siewników 3-metrowych krajowych producentów do redlic talerzowych trzeba bowiem dopłacić zazwyczaj kilka tys. zł, a w przypadku siewników firm zachodnich wartości te mogą sięgać nawet kilkunastu tys.
Redlice w Systemach Bezorkowych i Pół-bezorkowych
Ponieważ wzrasta zainteresowanie systemem strip-till, rolnicy sięgają po redlice dopasowane do uproszczonej uprawy gleby. Co istotne, redlice dłutowe ograniczają przesuszanie gleby i poprawiają warunki kiełkowania nasion. Dodatkowo redlice dwutalerzowe lepiej radzą sobie z resztkami pożniwnymi niż ich starsze odpowiedniki. Dzięki zastosowaniu systemów kopiujących każda redlica pracuje na odpowiedniej głębokości. W rezultacie rolnicy osiągają lepszą równomierność siewu oraz wyższy potencjał plonowania.
Redlice siewne odgrywają również rolę w spełnianiu warunków ekoschematów i dopłat bezpośrednich. Chociaż głównym celem jest jakość siewu, liczy się także wpływ na środowisko. Dlatego technologie minimalizujące erozję gleby i straty wilgoci zyskują wsparcie instytucji. W efekcie odpowiedni dobór redlic pozwala uzyskać dodatkowe punkty w systemach oceny.
Od tego, jakie redlice wybierzemy konfigurując siewnik zbożowy, w bardzo dużej mierze będzie zależała jakość siewu. W tym kontekście raczej na dalszy plan schodzą aparaty wysiewające, które bez względu na wariant są już raczej konstrukcjami bardzo dobrze dopracowanymi. Dobór redlic powinien bowiem zależeć przede wszystkim od technologii uprawy, jaka jest stosowana w gospodarstwie.
Redlice stopkowe to doskonały wybór w warunkach uprawy konwencjonalnej. Wynika to z ich konstrukcji; stopka przygotowująca rowek siewny ze względu na swój "obły" kształt nie ma takiej tendencji do zagłębiania się w glebę jak redlice talerzowe. Również ich tendencje do wybijania przez przeszkody tj. kamienie czy resztki pożniwne są większe. Producenci próbują niwelować wady redlic stopkowych; chcąc zapobiec ich zapychaniu w razie przypadkowego cofnięcia stosują np. specjalne zapadki. Aby zaś utrzymać stałą głębokość ich pracy, wykorzystują regulowane płozy. Pomimo wad, bezsprzeczną zaletą redlic stopkowych będą jednak ich niskie cena i koszty serwisowania.
Redlice jednotalerzowe to de facto rozwinięcie konstrukcji redlicy stopkowej, które stworzyło dla niej zupełnie nowe możliwości. Redlice dzięki wyposażeniu w talerz rozcinający można już z powodzeniem wykorzystać w technologii siewu uproszczonego. Wszystko dlatego, że przetaczając się przez resztki pożniwne albo je rozcinają, albo je wgniatają, tworząc razem ze stopką czy też czubkiem redlicy dobrze oczyszczoną bruzdę z jednoczesnym lekkim dognieceniem gleby na jej dnie. Niektórzy producenci wyposażają redlice jednotalerzowe w dodatkowe elementy, jak np. plastikowe tarcze po wewnętrznej stronie talerza, mające za zadanie oczyszczanie go i utrzymanie ustalonej głębokości roboczej.
Jeśli chodzi o redlice dwutalerzowe, zasadniczo dzielimy je na dwie grupy: na redlice w układzie V i pracujące w offsecie; drugie rozwiązanie z wysuniętym do przodu talerzem nacinającym wydaje się być bardziej "przemyślane". Wszystko dlatego, że w tym przypadku drugi talerz (tworzący bruzdę) niszczy się w znacznie mniejszym stopniu, ograniczane są więc nakłady serwisowe. Wadę redlic czy to jedno- czy też dwutalerzowych będzie stanowiła ich cena, jednak niestety, decydując się w uprawie na uproszczenia, jest to koszt, który ponieść po prostu trzeba.
Redlice talerzowe dobrze spełnią swoją funkcję w warunkach uprawy konwencjonalnej i bardzo dobrze podczas siewu w mulcz i w siewie bezpośrednim (pod warunkiem zastosowania odpowiedniego docisku), ponieważ nacinają glebę i nie ulegają zapychaniu. Będąc przy sekcji wysiewającej, warto zwrócić uwagę również na kilka innych aspektów, tj. możliwości dociążenia redlic czy położenia kółka dogniatająco-kopiującego. Jeśli chodzi o pierwszą kwestię, szczególnie w przypadku siewu uproszczonego im większy docisk, tym lepiej. W siewnikach o konwencjonalnej konstrukcji zazwyczaj maksymalny docisk będzie wynosił 30-35 kg na redlicę, jednak w przypadku siewników do uprawy zerowej będzie on często przekraczał 200 kg na redlicę.