Czasy, kiedy prace w gospodarstwie rolnym wykonywane były przy użyciu siły ludzkich rąk bądź zwierząt pociągowych, minęły bezpowrotnie. Standardem w dzisiejszych czasach jest wykorzystanie różnego rodzaju maszyn rolniczych, a jedną z podstawowych jednostek w tej kategorii są siewniki. Siewniki to jedne z najważniejszych maszyn w rolnictwie, odgrywające nieocenioną rolę w procesie wysiewu nasion. Dzięki nim proces siewu staje się bardziej efektywny i precyzyjny, co ma bezpośredni wpływ na wydajność produkcji rolnej.
Charakterystyka i przeznaczenie siewników
Siewniki to bardzo zróżnicowana kategoria maszyn rolniczych, których głównym zadaniem jest równomierne rozmieszczenie nasion na polu. Pozwala to na optymalne wykorzystanie przestrzeni i zasobów, prowadząc do zwiększenia wydajności plonów.
Budowa siewnika
Siewniki to rolnicze maszyny składające się z dwóch podstawowych części:
- Zbiornika na nasiona: Służy do magazynowania materiału siewnego.
- Systemu wysiewającego: Złożony z aparatów wysiewających i redlic, rozmieszczonych poprzecznie względem kierunku jazdy, odpowiada za umieszczenie nasion w glebie na odpowiedniej głębokości. Na końcu sekcji wysiewającej często znajduje się belka dociskająca, która zamyka bruzdę.
Zasada działania siewników
Działanie siewnika opiera się na napędzie mechanicznym, który jest przekazywany z kół jezdnych maszyny. Obrotowe mieszadło wewnątrz zbiornika zapewnia równomierne podawanie nasion do aparatów wysiewających. Następnie nasiona są transportowane do redlic, które umieszczają je w glebie. Cały proces jest precyzyjnie kontrolowany, co pozwala na dokładne dozowanie ilości nasion oraz ich umieszczenie na odpowiedniej głębokości.
Przeznaczenie siewników w rolnictwie
Maszyny w postaci siewników służą do precyzyjnego wysiewu nasion różnych roślin uprawnych. Są niezastąpione w procesie zasiewu zbóż, roślin przemysłowych, takich jak rzepak, oraz innych upraw, które wymagają dokładnego rozmieszczenia materiału siewnego. Taka dokładność przekłada się na optymalne wykorzystanie dostępnej powierzchni pola, co bezpośrednio wpływa na zwiększenie wydajności plonów. Ponadto, równomierne rozmieszczenie nasion zapobiega zjawisku konkurencji między roślinami o dostęp do składników odżywczych.
🌱Wiosenne prace w polu – siew nawozów i kukurydzy Claasami!
Rodzaje siewników i ich zastosowanie
Siewniki dzielą się na kilka rodzajów, z których każdy jest przeznaczony do określonego typu upraw i warunków glebowych. Wybór dostępnych na rynku rozwiązań jest szeroki, co wcale nie ułatwia wyboru urządzenia.
Siewniki rzędowe
Siewniki rzędowe umożliwiają równomierny wysiew nasion zbóż, rzepaku, roślin motylkowych. Są najczęściej spotykane w małych i średnich gospodarstwach, służąc do precyzyjnego wysiewu nasion w rzędach, co jest kluczowe dla uzyskania równomiernych wschodów.
Podtypy siewników rzędowych:
- Talerzowe: Przeznaczone do pracy na ciężkich glebach, gdzie obracające się talerze skutecznie radzą sobie z resztkami pożniwnymi, minimalizując ryzyko zapychania. Ważnym elementem jest dociążenie talerzy, co zapewnia odpowiednie zagłębienie w glebie.
- Stopkowe: Idealne do wysiewu po orce, szczególnie w warunkach mniejszej ilości resztek roślinnych. Regulacja docisku redlic umożliwia dostosowanie głębokości siewu do aktualnych warunków glebowych.
Siewniki pasowe (strip-till)
Te urządzenia łączą kilka funkcji w jednym przejeździe: uprawę gleby, nawożenie i siew. Siewniki pasowe umożliwiają przygotowanie gleby, nawożenie oraz siew za jednym przejazdem, pozwalając w maksymalnym stopniu uprościć produkcję rolną. Siewnik składa się z kilku sekcji - dwie pierwsze przygotowują glebę, trzecia odpowiada za wysiew. Przednie rzędy talerzy przygotowują glebę, następnie odbywa się siew, a na końcu belka ugniatająca zamyka bruzdę, tworząc idealne warunki do kiełkowania nasion.
Siewniki rzutowe
W przeciwieństwie do siewników rzędowych, siewniki rzutowe rozprowadzają ziarno równomiernie po powierzchni pola. Stosowane są głównie w leśnictwie, gdzie służą do tworzenia pasów zaporowych mających na celu ochronę upraw przed dziką zwierzyną. Wyposażone są w napęd elektryczny, który umożliwia równomierne rozsiewanie nasion lub karmy na dużych obszarach.
Siewniki punktowe
Siewniki punktowe dzielą się na:
- Mechaniczne: Mniej skomplikowane w budowie, ale oferujące wystarczającą precyzję do wielu typów upraw. Napędzane mechanicznie, sprawdzają się dobrze jako nadbudowy na agregatach uprawowych.
- Pneumatyczne: Wyróżniają się niezwykle wysoką precyzją wysiewu, co ma kluczowe znaczenie w uprawach wymagających dokładnego rozmieszczenia nasion. Precyzyjne dozowanie jest niezbędne, aby zapewnić równomierne wschody oraz optymalne warunki do wzrostu roślin. Siewniki pneumatyczne wykorzystują strumień powietrza do transportu nasion. System nadciśnieniowy w takich maszynach dociska nasiona do otworów w tarczy wysiewającej, powodując, że każda redlica umieszcza materiał siewny na tej samej głębokości i w równych odstępach. Taki sposób działania eliminuje ryzyko przemieszczenia się nasion. Przykładem nowoczesnego siewnika pneumatycznego jest FORTUNE SEEDER, który został zaprojektowany we współpracy z inżynierami firmy BRASTAL. Maszyna ta wyróżnia się 24 rurami nasiennymi, pozwalającymi na precyzyjny wysiew na szerokości roboczej 3 metrów. Siewnik posiada własną hydraulikę i elektroniczne sterowanie z dotykowym wyświetlaczem, co umożliwia kontrolę wysiewu w zakresie od 1 kg/ha do 400 kg/ha przy prędkości roboczej do 20 km/h. Charakteryzuje się również niskim zapotrzebowaniem na moc, dzięki zastosowaniu lekkich materiałów i wysokogatunkowych podzespołów.
Wybór siewnika: kluczowe czynniki, zalety i wady
Wybór siewnika to jedna z najważniejszych decyzji, która wpływa na efektywność pracy w gospodarstwie. Aby dokonać właściwego wyboru, należy wziąć pod uwagę szereg czynników.
Moc ciągnika
To kwestia kluczowa. Jeśli siewnik wymaga większej mocy, niż może zapewnić ciągnik, urządzenie nie będzie działać. Jest to szczególnie ważne dla małych gospodarstw, korzystających z ciągników o niewielkiej mocy.
Dostępny budżet
Warto dokładnie zastanowić się nad tym, jakie fundusze można przeznaczyć na zakup. Ani przesadna oszczędność, ani kupowanie najdroższego dostępnego urządzenia nie jest rozwiązaniem słusznym. W pierwszym wypadku może okazać się, że siewnik nie jest w stanie sprostać oczekiwaniom, w drugim zaś jego możliwości nie zostaną w pełni wykorzystane.
Wielkość uprawy
Trzeba pamiętać, że obsiewanie wielohektarowego pola przy pomocy siewnika przeznaczonego do pracy na mniejszych areałach będzie trwać bardzo długo. Odpowiedni dobór szerokości roboczej siewnika jest kluczowy dla efektywności pracy.
Manewrowość
Wielkość siewnika oraz sposób jego połączenia z ciągnikiem wpływa na to, jak łatwo można nim sterować. Operowanie siewnikiem o szerokim rozstawie, który jest ciągnięty za ciągnikiem, może sprawiać duże trudności na polach stosunkowo niewielkich lub o nietypowym kształcie. Jeśli siewnik jest składany, należy zwrócić uwagę na jego szerokość roboczą oraz transportową.
Rodzaj ziaren oraz różnorodność uprawy
Siewnik musi być dostosowany do charakterystyki działalności gospodarstwa, a nie na odwrót. Dlatego konieczne należy sprawdzić, do jakich rodzajów ziaren przeznaczone jest urządzenie. Optymalnym rozwiązaniem jest, kiedy jeden siewnik może być użyty do wysiania różnych rodzajów ziaren, co pozwoli uniknąć kupna większej ilości maszyn. W przypadku zamiaru wysiewu nasion różnych gatunków roślin, warto sprawdzić, czy kupowany siewnik wyposażony jest w odpowiednie tarcze wysiewające, a jeżeli nie, to czy takowe są dostępne. Otwory w tarczach do wysiewu kukurydzy mają od 4,5 (np. Gaspardo, Becker Aeromat) do 5 mm średnicy (np. Monosem NG Plus). Mniejsza średnica otworów będzie świadczyła o przeznaczeniu tarcz do wysiewu innych nasion (zwykle 1,2 mm w przypadku rzepaku, 2 mm do buraków, 2,5 mm do słonecznika). Inaczej rzecz się ma z tarczami do siewników nadciśnieniowych, których koszt nowej, oryginalnej tarczy do siewnika Becker Aeromat to prawie 1400 zł, choć ich uszkodzenia zdarzają się rzadko.
Pojemność zbiornika
Im większy zbiornik, tym rzadziej trzeba go napełniać, co przekłada się na mniejszą liczbę przestojów i większą wydajność pracy.
Redlice i koła dociskowe
Wybór redlic i kół dociskających to kwestia warunków glebowych i technologii uprawy stosowanej w gospodarstwie. Redlice talerzowe sprawdzają się dobrze niemal w każdych warunkach, a ich zalety są widoczne szczególnie podczas siewu w mulcz i na ciężkich glebach. Redlice stopkowe są rozwiązaniem tańszym, jednak nadają się głównie do pracy na lżejszych glebach, w warunkach pełnej uprawy. Również koła dociskowe są przeznaczone na różne gleby.
Wysiew nawozów
Na rynku wtórnym spotkamy się z siewnikami umożliwiającymi jednoczesny wysiew nawozów, mikrogranulatu lub wyposażonymi w obydwie opcje. Z reguły wysiew nawozu realizowany jest przez oddzielne redlice, których głębokość pracy i przesunięcie względem redlicy wysiewającej nasiona są regulowane. Należy jednak uważać na konstrukcje, w których nawóz i nasiona trafiają do gleby przez tę samą redlicę, co może skutkować uszkodzeniem rośliny w pierwszej fazie jej rozwoju.
Inspekcja i konserwacja elementów siewnika
Ocena zużycia elementów siewnika punktowego nie jest zadaniem szczególnie trudnym. Dotyczy to przede wszystkim najbardziej widocznych części maszyny, a więc tych, które mają bezpośredni kontakt z glebą, tj. redlic (zarówno stopkowych, jak i talerzowych), rozgarniaczy, zagarniaczy czy kół dogniatających. Warto zwrócić na nie uwagę, ponieważ będą one odpowiadały bezpośrednio za jakość procesu wysiewu. Znacznie zmniejszona w stosunku do nominalnej średnica redlic talerzowych będzie świadczyła o ich znacznym zużyciu. Jeżeli występuje na nich luz, to może to świadczyć o zużyciu piasty lub łożyska.
Specyfika siewników pneumatycznych
W siewnikach pneumatycznych ważne jest, aby sprawdzić szczelność komór i przewodów ciśnieniowych. Uzyskanie obrotów wałka na poziomie ustalonym dla maszyny (540/1000 obr./min) powinno doprowadzić do uzyskania podawanych przez producenta wartości podciśnienia lub nadciśnienia. Jeżeli jednak siewnik nie jest wyposażony we wskaźnik, należy zdać się na wzrokową i słuchową ocenę szczelności przewodów i komór. Ceny przewodów - w zależności od tego, czy mamy do czynienia z produktem oryginalnym czy zamiennikiem - mieszczą się zwykle w przedziale od 15 do nawet 80 zł/mb, zaś zakup korpusu aparatu wysiewającego to koszt kilkuset złotych.
Układy napędowe i przekładnie
Sprawdzenie stanu przekładni nie jest łatwym zadaniem, ponieważ pracujące w obudowie koła zębate nie są widoczne. Zakup siewnika z zużytą przekładnią napędzającą może narazić na wysokie koszty, gdyż ceny nowych podzespołów mogą sięgać nawet kilku tysięcy złotych. Jeżeli przeniesienie napędu sekcji wysiewającej odbywa się przy pomocy wału Kardana, a takie rozwiązanie stosował włoski producent Gaspardo m.in. w siewnikach z serii SP i ST, należy sprawdzić, czy nie występują luzy na jego krzyżakach. Zwykle tańszym rozwiązaniem są napędy łańcuchowe. W tym przypadku również warto sprawdzić ich stan: rozciągnięcie łańcuchów i wyrobienie zębatek. Przeskakiwanie łańcucha i wysoki stopień wyrobienia zębatek łańcuchowych to oznaka potrzeby wymiany tych elementów - zębatki kosztują zwykle od 40 do 200 zł/szt. Odpowiednie spasowanie elementów przy naciągniętym łańcuchu powinno świadczyć o niewielkim stopniu ich zużycia.
Inne ważne elementy
Warto sprawdzić, czy piasty talerzy znaczników, kółek dogniatających i rolek dociskowych nie mają luzów. W przypadku siewników ze zbiornikami nawozowymi z tworzywa sztucznego, zwykle ich uszkodzenia widać gołym okiem. Kiedy jednak mamy do czynienia ze zbiornikami metalowymi, należy je otworzyć i sprawdzić stan ich zabezpieczenia antykorozyjnego, a także stan elementów odpowiedzialnych za transport nawozów z zasobników. W przypadku nowszych konstrukcji warto zwrócić uwagę na stan czujników np. kontrolujących sekcje wysiewające, ponieważ są to dosyć drogie elementy (fotokomórka do siewników Monosem NG Plus to koszt prawie 600 zł, a czujnik do siewników Becker może kosztować nawet 1200 zł). Komputery sterujące pracą maszyn to koszt nawet kilku tysięcy złotych, więc należy dokładnie sprawdzić ich działanie. Niedziałający komputer nie powinien jednak dyskwalifikować maszyny z zakupu.
