Współczesne rolnictwo jest nierozerwalnie związane z zaawansowanymi maszynami rolniczymi, takimi jak siewniki pracujące na polach. Maszyny te, o zróżnicowanej konstrukcji i przeznaczeniu, służą do precyzyjnego wysiewu nasion i ziaren roślin, od zbóż i traw, po kukurydzę czy buraki. Ich ewolucja jest długa i fascynująca, a początki sięgają wieku XVIII, kiedy to Anglik Jethro Tull, uważany za wynalazcę siewnika w 1701 roku, stworzył maszynę z lejem na nasiona i elementem przypominającym pług do tworzenia bruzd.
Siewniki Konne: Niszowy Segment Historii Techniki Rolniczej
Chociaż pierwsze ciągniki i współpracujące z nimi maszyny pojawiły się na polskich polach już sto lat temu, w mniejszych gospodarstwach przez długie dekady to koń był główną siłą pociągową. W historii techniki rolniczej siewniki konne stanowiły ważny, choć dziś już nieistniejący, segment rynku maszyn rolniczych. Analiza publikacji z lat 70. i 80. XX wieku pozwala zrozumieć parametry i realia cenowe tych maszyn w powojennej Polsce.
Hipolit Cegielski: Pionier Polskiego Przemysłu Maszyn Rolniczych
W kontekście rozwoju polskich maszyn rolniczych nie sposób pominąć postaci Hipolita Cegielskiego. W 1846 roku, po zwolnieniu dyscyplinarnym z poznańskiego Gimnazjum św. Marii Magdaleny, Cegielski, doktor filozofii i lingwista, otworzył sklep z artykułami żelaznymi. W 1850 roku uruchomił warsztaty naprawy narzędzi rolniczych przy ul. Butelskiej, a wkrótce zbudował fabrykę przy ul. Koziej, którą w 1859 roku przeniósł na ul. Strzelecką z powodu szybkiego rozwoju zakładu.
Hipolit Cegielski aktywnie angażował się w opracowywanie coraz lepszych rozwiązań w maszynach rolniczych, ukończył kursy mechaniczne i odbył praktyki. Sukcesywnie modernizował produkcję, dostosowując ją do potrzeb właścicieli majątków i rolników. Wiedział, że odpowiednio reklamowany towar łatwiej sprzedać, dlatego organizował publiczne pokazy swoich urządzeń i prezentował je na wystawach, również za granicą, gdzie wielokrotnie zdobywały nagrody. Regularnie zamieszczał ogłoszenia w prasie, m.in. w tygodniku „Przyroda i Przemysł”, publikując wizerunki i opisy techniczne maszyn.
W 1858 roku wydał unikatowy na owe czasy katalog „Narzędzia i machiny rolnicze”. Kolejne katalogi fabryki, uzupełnione o nowe maszyny i rysunki, ukazały się już po śmierci Cegielskiego (1868 rok): w 1869 „Ilustrowany cennik różnych odlewów”, w 1879 „Ilustrowane machiny i narzędzia rolnicze z fabryki H. Cegielskiego w Poznaniu” i w 1883 „Ilustrowany katalog narzędzi i machin rolniczych, kotłów i machin parowych z fabryki H. Cegielskiego w Poznaniu”. Działalność Hipolita Cegielskiego miała fundamentalne znaczenie dla rozwoju produkcji maszyn rolniczych w Polsce, w tym również urządzeń przystosowanych do trakcji konnej, które były powszechne w jego epoce.
Siewniki Konne w Powojennej Polsce - Oferta Agromy
W powojennej Polsce z siewnikami jednoznacznie kojarzona była fabryka „Agromet-Kraj” w Kutnie, z której wyjeżdżała niezwykle szeroka gama takich maszyn. Choć przed nacjonalizacją producentów siewników na terenie Polski było znacznie więcej, od drobnych lokalnych manufaktur po duże zakłady, oferta Agromy w latach 70. i 80. była dominująca. Informator Agromy z 1970 roku oraz późniejsze publikacje z 1979 i 1985 roku, takie jak „Dane techniczno-eksploatacyjne maszyn i ciągników rolniczych”, nadal prezentowały siewniki konne.
Popularne Modele Siewników Konnych z FMR „Kraj” w Kutnie
S025 „Ślązak”
W 1970 roku „Ślązak”, produkowany w Fabryce Maszyn Rolniczych „Kraj” w Kutnie, był największym siewnikiem konnym oferowanym w Agromie. Jego szerokość robocza wynosiła równe 2 metry, co, według producenta, zapewniało wydajność rzędu 0,8 ha/godz. Maszyna była wyposażona w przodek z regulowanym rozstawem kół (1,75 do 2,24 m) oraz skrzynię nasienną o pojemności 105 litrów. Przekładnia umożliwiała wybór 72 różnych dawek wysiewu. W 1970 roku ten 2-metrowy siewnik kosztował 7100 złotych.
S015 „Opole”
Kolejnym siewnikiem z FMR „Kraj” w Kutnie, dostępnym w „Informatorze Agromy” z 1970 roku, był S015 „Opole”. Przy szerokości roboczej 1,75 m producent określał wydajność na 0,6 ha/godz. Był to jeden z wydajniejszych siewników konnych tamtych lat. Przodek miał regulowany rozstaw kół w zakresie 1,52 - 2,02 m. W 1970 roku siewnik „Opole” kosztował 4600 zł.
S014 „Kaszub”
Popularnym i oferowanym przez wiele lat w Agromie siewnikiem konnym był S014 „Kaszub”, również z FMR „Kraj” w Kutnie. Posiadał szerokość roboczą wynoszącą 1,5 m i skrzynię nasienną o pojemności 76 litrów, a jego szacowana wydajność to 0,5 ha/godz. W „Informatorze Agromy” z 1970 roku cena tej maszyny wynosiła 3600 złotych. „Kaszub” był dostępny również w „Informatorze Agromy” w 1979 roku za 5800 zł oraz w 1985 roku za 30650 zł.
S012 „Góral”
Innym popularnym modelem z FMR „Kraj” w Kutnie, oferowanym przez długie lata, był S012 „Góral”. Siewnik ten, o szerokości roboczej 1,25 m i skrzyni nasiennej o pojemności 60 litrów, oferował wydajność 0,4 ha/godz. W 1970 roku kosztował 3400 zł, a w 1979 roku 5200 złotych. W 1985 roku cena wzrosła do nieco ponad 40 tys. zł.
S040 „Juhas”
Ostatnim siewnikiem konnym wymienionym w „Informatorze Agromy” z 1970 roku był S040 „Juhas”, również produkowany w Fabryce Maszyn Rolniczych „Kraj” w Kutnie. Była to maszyna przystosowana do pracy w trudnych górskich warunkach. Miał szerokość roboczą wynoszącą 0,9 m, skrzynię nasienną o pojemności 45 l i wydajność szacowaną na 0,3 ha/godz. Siewnik ważył 250 kg, a do napędu wymagał jednego konia. Cena tej maszyny w 1970 roku wynosiła 3550 zł.
Znaczenie Cen Siewników Konnych
Dla porównania, w 1970 roku pszenica była skupowana średnio po 3500 zł/t, żyto po około 2400 zł/t, jęczmień 3100 zł/t i owies około 2200 zł/t. Nowy siewnik „Kaszub” był więc wówczas wart około tonę pszenicy. Warto pamiętać, że wydajności były wówczas znacznie niższe; około 1970 roku 3,5 t/ha pszenicy uzyskiwano niemal wyłącznie w doświadczalnictwie.
Siewniki Konne Dziś: Zastosowanie i Dostępność Części
Siewnik konny to maszyna coraz rzadziej używana w dzisiejszym rolnictwie. Jej zaletą jest prostota wykonania oraz dość niski koszt eksploatacji. Mimo to, w niektórych gospodarstwach, zwłaszcza tych mniejszych lub w specyficznych warunkach, maszyny te nadal bywają wykorzystywane. Przykładem są społeczności, takie jak Amisze w USA, gdzie wiele prac polowych nadal wykonuje się końmi. Zdarzają się również rolnicy, którzy przerabiają stare siewniki konne do współpracy z ciągnikami rolniczymi.
Remont siewnika konnego Kaszub S-014
Dla prawidłowego funkcjonowania siewników konnych niezbędne są odpowiednie części, które pomogą wydłużyć ich żywotność. Mimo że są to maszyny zabytkowe, na rynku wciąż dostępne są liczne elementy. W asortymencie sklepów można znaleźć takie części jak:
- Koło zmiany kierunku siewnika konnego
- Lejek redlicy
- Zawias redlicy
- Koło zębate podwójne
- Skrzydło redlicy
Te i inne produkty, charakteryzujące się wytrzymałością, solidnością i wysoką jakością, są sprowadzane od znanych producentów, co pozwala na przedłużenie żywotności siewników konnych oraz poprawę ich parametrów.
tags: #siewnik #konny #cegielskiego