Prawidłowe ustawienie siewnika ma kluczowe znaczenie dla efektywnego siewu i optymalnych wschodów roślin. Wiele modeli siewników, zarówno starszych, jak i nowszych, wymaga precyzyjnej kalibracji, aby zapewnić, że zaplanowana ilość materiału siewnego zostanie równomiernie wysiana na polu.
Ustawienia przekładni i aparatów wysiewających
W siewnikach mechanicznych, takich jak Isaria czy popularny Poznaniak, ustawienia przekładni często są podobne. Przykładowo, w przekładni typu 4x17 (lub 4x18 w starszych modelach Isarii), wartości dla różnych upraw mogą wyglądać następująco:
- Żyto: ustawienie na C, powyżej 10.
- Pszenica: ustawienie na D, poniżej 5.
- Łubin: prawdopodobnie na B (górne granice) lub C (dolne granice).
Należy pamiętać, że te wartości są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od konkretnego modelu siewnika i jego stanu technicznego. Zastawki czy denka, które reguluje się długą dźwignią, ustawia się podobnie: dla zboża na pozycję 1, a dla łubinu gdzieś na 5-7. Wartości te należy weryfikować poprzez próbę kręconą.
Rozpoznawanie typu przekładni i modelu siewnika
W przypadku siewników takich jak Nodet, rozpoznanie dokładnego modelu może być wyzwaniem, zwłaszcza jeśli siewnik jest starszy lub był modyfikowany. Cechy takie jak klapki/druty przeciw zapychaniu się redlic czy dźwignia z zawleczką na przekładni mogą wskazywać na konkretny typ (np. nie-AS). Maksymalna liczba redlic (np. 25) również może być pomocna w identyfikacji. Kluczowe jest ustalenie, czy przekładnia pochodzi z modelu GC czy BS, aby móc odnaleźć właściwą instrukcję i tabelę wysiewu.
Tak działa maszyna do nawożenia i siewu nasion „dwa w jednym”
Przeprowadzanie próby kręconej i kalibracja siewnika
Przed przystąpieniem do siewu należy zweryfikować poprawność ustawień siewnika dla każdego rodzaju materiału siewnego. Zależnie od typu siewnika, regulacji dokonuje się poprzez zmianę prędkości obrotowej aparatów wysiewających, regulację powierzchni czynnej aparatów, ustawienie zasuwek, a także prędkości obrotu kółek wysiewających i wielkości szczeliny denek.
Tradycyjna próba kręcona
Standardowa procedura próby kręconej obejmuje następujące kroki:
- Zmierz obwód koła napędowego siewnika.
- Oblicz liczbę obrotów koła na 1 ar, korzystając ze wzoru: 100 / (szerokość robocza siewnika) / (obwód koła).
- Napełnij aparaty wysiewające materiałem siewnym.
- Kręć kołem (nie korbą, jeśli siewnik nie ma zsynchronizowanego przełożenia 1:1) obliczoną liczbę razy i zbierz wysiany materiał.
- Zważ zebrany materiał. Jeśli waga nie zgadza się z oczekiwaną dawką, skoryguj ustawienia przekładni i powtórz próbę.
W niektórych siewnikach, takich jak Nordsten 2,5m, do kalibracji używa się korby. Przykładowo, kręci się korbą 57 razy, waży zebrany materiał i mnoży go przez 20, aby uzyskać dawkę na hektar. Należy pamiętać, że jeden obrót korby nie zawsze odpowiada jednemu obrotowi koła.
Siewniki z elektronicznymi sterownikami
W nowszych siewnikach, zwłaszcza pneumatycznych, próba kręcona jest znacznie uproszczona dzięki sterownikom. Procedura wygląda następująco:
- Wprowadź do sterownika powierzchnię, na którą chcesz wykonać próbę (np. 1/40 ha lub 1/10 ha), oraz wartość ustawienia przekładni z tabeli (odpowiednią dla danej ilości wysiewu).
- Po ustawieniu przekładni zgodnie z wartościami z tabeli, sterownik podaje, ile razy należy kręcić korbą napędzającą aparat wysiewający (lub siewnik sam wykręca odpowiednią ilość obrotów, jeśli aparaty są napędzane elektrycznie).
- Ziarno, które trafiło do rynny, należy zważyć, a wartość jego masy wprowadzić do sterownika.
W siewnikach pneumatycznych przed siewem często trzeba również dobrać odpowiednie koło wysiewające dla danego rodzaju nasion i ilości wysiewu na hektar (np. w siewnikach Pöttinger).
Typowe problemy i rozwiązania
Siewnik wysiewa mniej niż założono
Jeśli siewnik wysiewa zaledwie połowę ustalonej dawki na polu, mimo że próba kręcona wychodzi idealnie, możliwe przyczyny to:
- Zużyte zębatki lub luźny łańcuch w napędzie między kołem a skrzynią przekładniową.
- Pęknięta sprężyna w skrzyni olejowej (w przypadku siewników z taką skrzynią).
- Nieprawidłowa liczba obrotów w próbie kręconej - należy kręcić kołem napędowym, a nie korbą, jeśli przełożenie nie jest zsynchronizowane. Przykładowo, dla siewnika 2,5m, 1/20 ha to 89 obrotów koła.
- Nierówno ustawione zastawki nad zębatkami. Dla zboża powinny być ustawione na drugi ząbek.
Nierównomierny wysiew
Problem, gdzie 2 lejki wysiewają normalnie, a kolejne 2 obok wysiewają o połowę mniej ziarna, może wskazywać na nierówno ustawione zastawki nad zębatkami. Precyzyjne ustawienie tych elementów jest kluczowe dla równomiernego siewu.
Dodatkowe wskazówki dotyczące siewu łubinu
Łubin gorzki jest dobrym wyborem na zmianowanie i jako poplon, szczególnie na terenach graniczących z lasem, ponieważ łubin słodki może być zjadany przez dziką zwierzynę. Po siewie łubinu często stosuje się oprysk doglebowy na chwasty dwuliścienne, a w przypadku problemów z perzem, również zabieg na chwasty jednoliścienne.
Pomiar znacznika siewnika
Aby prawidłowo ustawić znacznik siewnika, należy zmierzyć odległość od przedniego koła do prostej, którą rysuje ostatnia redlica. Do tej wartości należy dodać rozstaw redlicy (np. 12,5 cm dla zbożowych, dawniej 10,8 cm) - taka powinna być odległość, na którą znacznik wystaje za ostatnią redlicą.