Siewnik pneumatyczny

Siewnik pneumatyczny to nowoczesna maszyna rolnicza, której głównym zadaniem jest precyzyjny wysiew nasion, ziaren roślin (zbóż, traw, kukurydzy, buraków, międzyplonów) na polach. Charakteryzuje się ona zaawansowaną budową, która zapewnia efektywność i dokładność w porównaniu do siewników mechanicznych. Siewniki te są dostępne w różnych wersjach, różniących się szerokością roboczą i zastosowanymi rozwiązaniami, dostosowanymi do rodzaju uprawy gleby i sposobu samego siewu.

Historia i ewolucja siewników

Za wynalazcę siewnika uważa się Anglika Jethro Tulla, który w 1701 roku stworzył pierwszą maszynę tego typu. Pierwsze siewniki posiadały lej na nasiona, pełniący rolę zbiornika, a z przodu maszyny znajdował się element przypominający pług, tworzący bruzdę do wysiewu. Wynalazek Tulla był odpowiedzią na potrzebę ograniczenia marnowania wysiewanego ziarna. W Polsce siewniki zaczęto produkować w XIX wieku dla folwarków, a po II wojnie światowej ich produkcja rozwijała się w Kutnie. Początkowo były to siewniki konne, a w latach 60. XX wieku pojawiły się wersje ciągnikowe. W latach 70. XX wieku wprowadzono precyzyjne siewniki do buraków i kukurydzy, co znacząco zwiększyło efektywność upraw.

Klasyfikacja i rodzaje siewników

Siewniki polowe można podzielić na różne kategorie w zależności od sposobu umieszczania materiału siewnego oraz konstrukcji:

Podział ze względu na sposób umieszczania materiału siewnego

• Siewniki rzędowe: wysiewają materiał siewny bezpośrednio do gleby. Posiadają redlice wysiewające (stopkowe lub talerzowe). Dzielą się na:
  • Siewniki zbożowe: uniwersalne, przeznaczone przede wszystkim do zbóż, roślin drobnonasiennych (np. rzepak) i grubonasiennych (np. groch, bobik).
  • Siewniki punktowe (precyzyjne): stosowane do punktowego wysiewu nasion, np. kukurydzy, słonecznika, buraka cukrowego, fasoli, soi, rzepaku, sorgo, grochu, bobiku.
• Siewniki rzutowe: wysiewają materiał siewny rzutowo, czyli na powierzchnię gleby.

Podział ze względu na mechanizm wysiewu

• Siewniki mechaniczne: starszy typ, często z napędem z koła jezdnego siewnika i przekładnią dawkującą. Przykładem jest popularny w Polsce siewnik zbożowy POZNANIAK.
• Siewniki pneumatyczne: wykorzystują system podciśnieniowy lub nadciśnieniowy do transportu nasion. Charakteryzują się większą pojemnością zbiornika głównego i zastosowaniem centralnego dozownika. Mogą być wyposażone w dozownik napędzany elektrycznie oraz dzielone zbiorniki (np. na materiał siewny i nawóz granulowany).

Inne typy i zastosowania

• Siewniki nabudowane mechaniczne: działają podobnie do zawieszanych, ale umożliwiają uprawę gleby i zasiew w jednym przejeździe (np. na bronie wirnikowej).
• Siewniki do poplonów: specjalistyczne siewniki do wysiewu roślin poplonowych, często o konstrukcji pneumatycznej. Przykładem jest model Unia ETA.

Budowa i zasada działania siewnika pneumatycznego

Siewnik pneumatyczny jest maszyną rolniczą wyposażoną w innowacyjny system wysiewu, oparty o zespół podciśnieniowy lub nadciśnieniowy. Głównym elementem wyróżniającym go od siewnika mechanicznego jest dmuchawa, wytwarzająca wysoki strumień powietrza do transportowania nasion w redlicach. Mechanizm dmuchawy może być napędzany od wałka WOM lub hydraulicznie, co umożliwia współpracę z traktorami o mniejszej mocy.

Kluczowe elementy

• Zbiornik zasypowy: przechowuje nasiona. W nowoczesnych siewnikach pneumatycznych często ma większą pojemność i może być dzielony na komory (np. na nasiona i nawóz).
• Dozownik centralny/dozowniki: odpowiadają za precyzyjne odmierzanie dawki materiału siewnego. Coraz częściej są napędzane elektrycznie.
• Dmuchawa: wytwarza strumień powietrza (podciśnienie lub nadciśnienie) niezbędny do transportu nasion.
• Rurki prowadzące: transportują podzielone ziarno do redlic.
• Zespół wysiewający: składa się z redlic (stopkowych lub talerzowych), otworów, zagarniaczy i kół dociskowych. W siewnikach punktowych sercem jest aparat rozdzielający ziarno, często z tarczą wysiewającą, do której nasiona są przysysane podciśnieniem.
• Rama siewnika: konstrukcja nośna, umożliwiająca regulację głębokości roboczej.

Proces wysiewu

Maszyny przeznaczone do wysiewu nasion zbudowane są ze specjalnego zespołu wysiewającego. Pompa generuje wysoki strumień powietrza do odpowiednich kanałów podciśnienia lub nadciśnienia, tak aby nasiona ze zbiornika trafiły przez redlice prosto na dno bruzdy. Po wprowadzeniu ziarna zostaje ono przygniecione przez kółka dociskowe. W efekcie pozwala to równomiernie przykryć wysiane nasiona warstwą gleby, zapewnić im dobry kontakt z podłożem, a także zachować ustaloną głębokość pracy redlic.

W siewnikach punktowych tarcza z otworkami przysysa nasiona dzięki podciśnieniu i unosi je, aż do miejsca, gdzie działanie podciśnienia się kończy. W tym momencie nasiona odpadają i są umieszczane pojedynczo na dnie bruzdy. Siewniki punktowe mają bogato rozbudowany zespół umieszczania nasiona w glebie, tak by było zapewnione równomierne przykrycie nasiona i jego dobry kontakt z glebą.

Zalety siewników pneumatycznych

Wybór siewnika pneumatycznego niesie ze sobą wiele zalet, które sprawiają, że są one coraz częściej wybierane przez rolników:

• Większa pojemność skrzyni nasiennej: umożliwia dłuższą pracę bez konieczności częstego uzupełniania materiału siewnego.
• Precyzja wysiewu: zbliżona do siewników mechanicznych, a w przypadku siewników punktowych - nawet wyższa.
• Brak konieczności ciągłego sprawdzania ilości nasion: dzięki zaawansowanym systemom monitorowania.
• Możliwość wysiewania małej ilości ziarna: zapewnia elastyczność w dopasowaniu dawki.
• Współpraca z nowoczesnymi systemami: często wyposażone w elektroniczne sterowanie, dotykowe wyświetlacze i czujniki, zapewniające precyzyjną pracę.
• Szeroki zakres dawek wysiewu: np. od 1 kg/h do 400 kg/ha przy prędkości do 20 km/h, jak w przypadku siewnika Fortune Seeder.

Choć do niedawna wiele osób negatywnie oceniało siewniki pneumatyczne ze względu na ich skomplikowaną budowę i zwiększone ryzyko awarii, to producenci stale ulepszają ich konstrukcję. Podstawowa część maszyny - głowica rozdzielająca nasiona - jest solidnie wykonana z najwyższej jakości materiału, zapewniając długie bezawaryjne działanie. Ewentualne zużycie drobnych elementów roboczych, takich jak przewody powietrzne, paski klinowe czy łożyska, wiąże się z niskimi kosztami wymiany.

Nowoczesne rozwiązania w siewnikach pneumatycznych

Współczesne siewniki (zbożowe i punktowe) są dostępne w wersjach z przekładnią dawkującą, ale coraz częściej rolnicy inwestują w maszyny z dozownikami napędzanymi elektrycznie oraz z aparatami rozdzielającymi ziarno (w przypadku siewników punktowych).

• Elektryczne podsiewacze nawozów i aplikatory do mikrogranulatów: zwiększają precyzję i efektywność nawożenia.
• Rolnictwo Precyzyjne (ISOBUS): nowoczesne siewniki zapewniają dostęp do funkcji Rolnictwa Precyzyjnego dzięki zaawansowanej elektronice w standardzie ISOBUS. Aplikacja z modułu ECU siewnika jest wyświetlana na terminalu uniwersalnym ISOBUS, umożliwiając precyzyjne określanie dawki i miejsca wysiewu.

Przykładem innowacyjnego siewnika pneumatycznego jest Sulky PROGRESS P, wyposażony w 3 zbiorniki, część przygotowującą glebę pod zasiew, wał ugniatający oraz sekcje wysiewające. W siewnikach punktowych pneumatycznych podciśnienie przysysa ziarno do otworów tarczy wysiewającej (np. w siewnikach Monosem, Gaspardo, Arbos, Matermacc), a z drugiej strony zapewnia transport podzielonego ziarna do gleby (np. w siewnikach Vaderstad). Przykładem siewnika punktowego pneumatycznego, podciśnieniowego jest Monosem NG PLUS M z sekcjami wysiewającymi z amortyzacją Monoshox, 8-rzędowy, na ramie TFC typu pływającego, wyposażony w podsiewacz nawozów centralny o pojemności 1500 litrów oraz w aplikator do mikrogranulatów Microsem.

Siewniki w kontekście uprawy gleby

Siewniki pneumatyczne mogą być częścią bardziej złożonych systemów uprawowych:

• Agregaty uprawowo-siewne: łączą w sobie funkcje uprawy gleby i siewu, doskonale sprawdzają się na lżejszych glebach.
• Siewniki do uprawy bezorkowej (strip-till): specjalistyczne maszyny, takie jak Mzuri czy Czajkowski, umożliwiające siew z głęboką uprawą pasową. Przykładem siewnika bezorkowego jest SKY EasyDrill.

tags: #siewnik #pneumatyczny #wikipedia