Siewnik poplonów pneumatyczny APV model PS 250, wyprodukowany w 2004 roku, z komputerem sterującym w starszej wersji (nie M2, oprogramowanie V 1.02), stanowi przedmiot zainteresowania wielu rolników poszukujących efektywnych rozwiązań do wysiewu roślin poplonowych. W tej konkretnej wersji sterownika brak jest możliwości podłączenia czujnika prędkości, co uniemożliwia automatyczną regulację ilości wysiewu nasion w zależności od prędkości pracy maszyny oraz automatyczne przerwanie wysiewu po jej uniesieniu.
Analiza ogłoszeń sprzedaży identycznych maszyn z tym samym sterownikiem wykazała, że sprzętowo sterownik jest w stanie obsłużyć czujnik prędkości. Wymaga to jednak aktualizacji oprogramowania do nowszej wersji. Niestety, próby uzyskania pomocy od serwisu w Austrii zakończyły się brakiem odzewu, mimo wielokrotnych monitów. Zaproponowano jedynie zakup nowego sterownika za 500 EUR wraz z czujnikami, co sugeruje, że serwis działa, ale nie jest zainteresowany wsparciem dla starszych maszyn.
Wobec powyższego, poszukiwana jest pomoc od użytkowników lub posiadaczy podobnych maszyn, którzy mogliby udostępnić oprogramowanie w wyższej wersji oraz schemat połączeń wtyczki czujnika z gniazdem na płycie sterownika. W ramach rewanżu oferowane jest wynagrodzenie, a nawet pożyczenie samego sterownika. Pojawiają się również sugestie, że sterownik może być kompatybilny z oprogramowaniem firmy Pottinger, co mogłoby ułatwić jego obsługę w Polsce.
Warto zaznaczyć, że serwis APV w Polsce nie był w stanie pomóc w tej kwestii, co skłoniło do poszukiwania rozwiązań na własną rękę. Całość sterownika oparta jest na procesorze ATMEL, a aktualizacja oprogramowania wymaga wylutowania kości pamięci, sczytania danych, wgrania nowego oprogramowania i ponownego wlutowania.
Okablowanie sterownika obejmuje kabel zasilania 12V (4 żyły: 2x +, 2x -) po lewej stronie oraz kabel 6-żyłowy po prawej stronie (4 żyły zasilanie 2 wentylatorów, 2 żyły zasilanie silnika wysiewającego). Brakuje kabla pośrodku, który odpowiada za czujnik prędkości lub sygnał prędkości z gniazda ISOBUS.
Jako tymczasowe rozwiązanie, do momentu znalezienia możliwości aktualizacji oprogramowania, planowane jest zainstalowanie wyłącznika krańcowego. Wyłącznik ten, po uniesieniu maszyny, odłączy zasilanie silnika wysiewającego, automatycznie przerywając wysiew na uwrociach. Wymaga to jednak "oszukania" sterownika za pomocą opornika, gdyż sterownik wykrywa brak połączenia z silnikami i zgłasza błąd. Konieczne jest zastosowanie wyłącznika krańcowego z dwiema parami styków.
Uważa się, że ten temat może być przydatny dla innych użytkowników starszych siewników PS, ponieważ wiele używanego sprzętu z zachodu trafia do Polski. Istnieje nadzieja na znalezienie "dawcy" oprogramowania wśród użytkowników z zachodu, gdzie starszych siewników APV jest więcej.
Specyfikacja i możliwości siewników APV
Firma APV oferuje szeroką gamę siewników do poplonów, które cieszą się popularnością dzięki możliwości połączenia wysiewu poplonów z uprawą ścierniska. Uprawa poplonów jest coraz częściej praktykowana ze względu na korzyści dla struktury agrotechnicznej gleby, takie jak powstrzymywanie wzrostu chwastów, uzyskanie zielonej masy na przyoranie, ochrona gleby przed erozją czy przełamywanie monokultury zbóż. Programy rolnośrodowiskowe dodatkowo zachęcają rolników do tego typu działań, oferując dopłaty.
Najlepszym rozwiązaniem dla ekonomicznego wysiewu poplonów jest zastosowanie prostego siewnika zamontowanego na maszynie do upraw ścierniska. Taka konfiguracja minimalizuje dodatkowe koszty, ponieważ lekki siewnik nie wpływa znacząco na zużycie paliwa.
Modele siewników APV
Na rynku dostępne są różne modele siewników APV, zasilane mechanicznie lub elektrycznie, z tarczą wysiewającą lub układem pneumatycznym, a ich ceny wahają się od kilku do kilkunastu tysięcy złotych.
APV PS 200 M1
Model PS 200 M1, często wybierany przez polskich rolników, jest dostępny w wersji z dmuchawą hydrauliczną (do maszyn o szerokości do 12 m) oraz z podwójną dmuchawą elektryczną (do maszyn o szerokości do 6 m). Ta druga opcja nie jest przystosowana do wysiewu nawozów mineralnych; do tego celu przeznaczona jest wersja PS 200 M1D.
Testowany model PS 200 M1 jest standardowo wyposażony w osiem wyjść na przewody nasienne, co wystarcza dla maszyn o szerokości roboczej do 6 m. Zbiornik o pojemności 200 litrów wykonany z tworzywa sztucznego jest zamykany zakręcaną pokrywą, zapewniającą szczelność. Na dnie zbiornika znajduje się mieszadło, a pod nim wałek wysiewający napędzany elektrycznie. Masa własna siewnika wynosi 60 kg.
Sterowanie funkcjami siewnika odbywa się za pomocą sterownika oznaczonego symbolem 5.2. Montaż siewnika jest prosty i zazwyczaj zajmuje kilku godzin, nawet przy konieczności docinania przewodów nasiennych i mocowania czujników.
APV ES 100 M1 Classic
Ten model to prosty siewnik jednotarczowy z elektrycznie napędzaną tarczą wysiewającą o szerokości roboczej od 2 do 24 m. Kosztuje 4735 zł (brutto). Charakteryzuje się niewielką masą (25 kg), prostą budową i montażem. Siewnik i sterownik zasilane są prądem 12 V z instalacji ciągnika.
Zbiornik na materiał siewny ma pojemność 105 litrów, co wystarcza na zasianie 7-10 hektarów. Przy montażu na maszynie uprawowej wydajność nie jest wysoka, ale pozwala na połączenie siewu z uprawą ścierniska. Przy wykorzystaniu samego siewnika i maksymalnej szerokości roboczej 24 m, teoretycznie można obsiać blisko 29 ha na godzinę.
Obsługa siewnika ogranicza się do załączenia, ustawienia dawki i zamykania/otwierania zasuw na uwrociach za pomocą przycisków na sterowniku. Konsola umożliwia załączanie wysiewu, zamykanie zasuw i regulację szerokości roboczej. Precyzyjne określenie dawki wymaga próby kręconej. Wadą jest rozrzucanie nasion również za maszyną uprawową, co można wyeliminować montując płytę precyzyjnego wysiewu.
APV PS 120 M1
Jest to pneumatyczny siewnik przeznaczony dla osób oczekujących większej precyzji. Kosztuje 8105 zł (brutto). Skuteczna szerokość pracy wynosi około 6 m, zależnie od rozmieszczenia ośmiu przewodów pneumatycznych. Dmuchawa ma napęd elektryczny i stałą wydajność.
Dawkę reguluje się przez zmianę prędkości wałka wysiewającego, sterowaną z kabiny ciągnika. Panel sterujący w podstawowej wersji pozwala na włączenie/wyłączenie wysiewu, wykonanie próby dawkowania i zdalną zmianę dawki. Bardziej rozbudowane sterowniki oferują dodatkowo możliwość pomiaru prędkości jazdy (wymaga czujnika prędkości), wydajności i powierzchni zasianych hektarów.
Podobnie jak w modelu ES 100 M1, precyzyjną dawkę określa próba kręcona. Rozsiewacz pneumatyczny jest nieco cięższy od mechanicznego, ale łatwy w montażu. Efekt pracy jest lepszy niż w modelu z wirnikiem elektrycznym - nasiona trafiają tam, gdzie życzy sobie rolnik, są równomiernie przykryte i równo kiełkują.
Modernizacja siewnika APV PS 250: Czujnik prędkości i położenia
W celu modernizacji siewnika APV PS 250 z 2004 roku i umożliwienia podłączenia czujnika prędkości, konieczne jest posiadanie nowszego oprogramowania oraz schematu połączeń. Koszt takiego czujnika w internecie wynosi od około 70 zł. Niezbędna jest również wtyczka Molex MX150L (12 pin), do której podłączenia wykorzystuje się tylko 3 piny.
Rodzaje czujników i ich połączenia
- Czujnik prędkości: Indukcyjny, o średnicy M12, konfiguracja wyjścia NPN NO.
- Czujnik położenia: Kontaktronowy, wymagający magnesu do współpracy.
Połączenia wykonuje się w następujący sposób, wykorzystując oznaczenia pinów na wtyczce lub jej dokumentacji:
- Pin 4: "+" zasilanie czujnika (brązowy przewód czujnika prędkości).
- Pin 5: "-" masa (niebieski przewód czujnika prędkości).
- Pin 3: sygnał prędkości (czarny przewód czujnika prędkości z szeregowo włączonym czujnikiem położenia).
Zatrzymanie pracy wałka wysiewającego następuje po rozwarciu obwodu przez czujnik położenia.
Alternatywnie, można zastosować wyłącznik krańcowy z dwiema parami styków, który odłączy zasilanie silnika wysiewającego po uniesieniu maszyny. Wymaga to jednak "oszukania" sterownika za pomocą opornika, aby uniknąć błędów związanych z brakiem połączenia z silnikami.
APV Controller 5.2 seed rate calibration test for Pneumatic Seeders (PS)
Koszty i dostępność części zamiennych
Nowy sterownik do siewnika APV może kosztować około 500 EUR, plus koszt czujników. Koszt czujnika prędkości w internecie to od około 70 zł. Wtyczka Molex MX150L (12 pin) również jest łatwo dostępna.
W przypadku starszych maszyn, poszukiwanie części zamiennych, zwłaszcza oprogramowania, może być wyzwaniem. Warto rozważyć kontakt z innymi użytkownikami lub poszukać informacji na specjalistycznych forach rolniczych. Duża ilość używanego sprzętu z zagranicy trafiająca do Polski może być źródłem części zamiennych lub dawców oprogramowania.