Siewniki do poplonów: kompleksowy przewodnik

Poplony odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu i poprawie struktury gleby, zapobiegając jej erozji oraz wzbogacając ją w azot i inne składniki odżywcze. W efekcie przyczyniają się do zwiększenia plonów roślin podstawowych. Użycie specjalistycznych siewników i rozsiewaczy poplonów znacząco podnosi efektywność i precyzję wysiewu, co przekłada się na oszczędność czasu i wysoką wydajność.

Czym jest siewnik do poplonów i jakie ma zastosowanie?

Siewnik do poplonów to urządzenie przeznaczone do wysiewu nasion roślin uprawianych w okresach między wegetacją głównych upraw, takich jak zboża, kukurydza czy warzywa. Profesjonalny sprzęt tego typu umożliwia szybkie i precyzyjne wysiewanie roślin motylkowych, strączkowych oraz innych gatunków poplonowych, zapewniając równomierne rozmieszczenie nasion. Jest to niezwykle istotne dla optymalnego wzrostu roślin i zwiększenia ilości materii organicznej na danym obszarze uprawy.

Współczesne technologie w siewnikach poplonów wykorzystują zaawansowane rozwiązania, takie jak czujniki wysiewu, elektryczne dmuchawy wspomagające czy sterowanie GPS. Na przykład, w ofercie firmy BATYRA znajdują się proste siewniki tarczowe serii TORNADO, wyposażone w mocny silnik 250W oraz podwójny siłownik otwierania i zamykania przepływu materiału. Cechy te sprawiają, że rozsiewacz poplonu TORNADO jest niezawodnym narzędziem, gwarantującym odpowiednie rezultaty prac polowych. Firma oferuje również siewniki zawieszane lub ciągane pneumatyczne, takie jak model FORTIS.

Rodzaje siewników poplonów

Przed zakupem siewnika do warzyw, rzepaku, gorczycy czy łubinu, warto rozważyć, do jakich rodzajów poplonów będzie on używany, jakie są wymagania glebowe w gospodarstwie oraz jaka jest powierzchnia pola przeznaczonego pod siew poplonów. W zależności od potrzeb, dostępne są różne typy siewników.

Siewniki tarczowe do poplonów

Siewniki tarczowe wykorzystują grawitację do wysiewania nasion, które są transportowane bezpośrednio nad ziemią. Nasiona spadają na obracającą się tarczę rozsiewacza, która nadaje im pęd, rozrzucając je na szerokość od 1,5 do nawet 15 metrów, niezależnie od pola czy warunków glebowych. Przykładem jest rozsiewacz poplonu TORNADO firmy BATYRA. Siewniki te charakteryzują się prostą budową, co ułatwia równomierny wyrzut materiału siewnego i sprawia, że są stosunkowo tanie i proste w obsłudze. Użytkownik może łatwo regulować prędkość obrotu tarczy oraz wielkość otworu w zbiorniku głównym, określając tym samym dawkę, prędkość i głębokość wysiewu. Choć są mniej precyzyjne niż siewniki pneumatyczne, mogą osiągać podobną wydajność. Siewniki tarczowe są odpowiednie do siewu niemal każdego rodzaju poplonów, ale nie są tradycyjnie stosowane w przypadku standardowych upraw, takich jak zboża czy rzepak.

Zalety siewników tarczowych:

• Prosta konstrukcja, niezawodność, wydajność i łatwość obsługi.
• Uniwersalność w odniesieniu do rodzajów wysiewanych poplonów (gorczyca biała, wyka, facelia, koniczyna, łubin, gryka).
• Duża wydajność.
• Wysoka precyzja wysiewu.
• Prosta obsługa nieskomplikowanego sterownika.
• Niska masa maszyny.
• Możliwość łatwego dostosowania do warunków glebowych.

Wady siewników tarczowych:

• Brak określonych tabel wysiewu i związana z tym ograniczona precyzja wysiewu.
• Wielkość zbiornika o maksymalnej pojemności do około 200 litrów.
• Brak możliwości stosowania systemu dozowania automatycznego połączonego np. z GPS.
• Duża podatność na wiatr i nierównomierność rozsiewu.

Najtańszym wyborem jest zazwyczaj zakup modelu tarczowego, dostępnego ze zbiornikami o pojemności od 40 do 200 litrów, z jedną lub dwiema tarczami rozrzucającymi. Standardem jest elektryczny napęd tarcz i sterownik umożliwiający zmianę prędkości obrotu oraz otwieranie i zamykanie zasuwy dozownika. Dzięki łatwej zmianie prędkości obrotowej tarcz możliwa jest szybka zmiana szerokości roboczej w bardzo dużym zakresie. Dodatkowo, regulacja może odbywać się poprzez przestawienie łopatek rozrzucających i punktu podawania nasion na tarczę.

Na przykład, w niektórych modelach APV, takich jak dwutarczowy ZS 200 M4, szerokość rozrzutu można regulować w zakresie od 1 do 31 m, a w jednotarczowym ES 100 M3 Special - od 2 do 28 m. Górne granice podane przez producenta dotyczą jednak preparatów ślimakobójczych; dla nasion roślin sianych jako poplon szerokość rozrzutu jest mniejsza i mocno uzależniona od gatunku nasion (masa i kształt). Oprócz APV, siewniki tego typu oferuje również Akpil, np. model „Poplon” o pojemności 110 litrów, rozsiewający nasiona na szerokość od 2,5 do 15 m z możliwością regulacji obrotów tarczy w zakresie od 300 do 3000 obr./min. Bardzo ważną zaletą siewników tarczowych jest łatwość łączenia ich z różnymi narzędziami uprawowymi. Warto zwrócić uwagę, czy producent wyposaża je w mieszadło, co jest kluczowe w pracy w warunkach wilgotnych.

Siewniki pneumatyczne do poplonów

Siewniki pneumatyczne umożliwiają wysiew poplonów na dużych szerokościach roboczych dzięki zastosowaniu specjalnych dmuchaw i dyfuzorów. Są wyposażone w wentylator hydrauliczny lub elektryczny, sterowany za pomocą komputera. W siewniku pneumatycznym nasiona są przenoszone strumieniem powietrza wytwarzanym przez dmuchawę, co pozwala na równomierny rozkład na dużych powierzchniach. Dzięki technologii pneumatycznej nasiona są umieszczane w glebie z dużą dokładnością, co minimalizuje straty i zapewnia równomierne wschody roślin. Ten typ siewnika jest bardziej skomplikowany konstrukcyjnie i droższy od pozostałych, ale oferuje wysoką wydajność i precyzję, a także brak wrażliwości na wiatr. W przypadku siewników pneumatycznych ziarno dozowane jest w sposób bardziej złożony.

Zalety siewników pneumatycznych:

• Wysoka wydajność.
• Precyzyjny wysiew.
• Możliwa duża szerokość robocza.
• Nowoczesne technologie sterowania (np. GPS, regulacja obrotami wentylatora).
• Równomierny wysiew nawet przy dużej szerokości roboczej.
• Brak wrażliwości na wiatr.

Wady siewników pneumatycznych:

• Wysoka cena zakupu.
• Większa złożoność konstrukcji.
• Zwiększony stopień skomplikowania przy sterowaniu maszyną.

Wałek dozujący w przekładni przenosi materiał siewny do wielokanałowego rozdzielacza, skąd pneumatycznie transportowany jest do elastycznych przewodów wysiewających wykonanych z tworzywa sztucznego, zakończonych płytkami. Bogatą ofertę siewników pneumatycznych ma APV, oferując siedem modeli ze zbiornikami o pojemności od 120 do 1600 litrów. Są one wyposażone w wymienne, napędzane elektrycznie wałki wysiewające oraz dmuchawę elektryczną lub hydrauliczną. Dmuchawa hydrauliczna jest polecana przy większej liczbie dyfuzorów, co zazwyczaj wiąże się z większą szerokością roboczą. Wszystkie modele APV wyposażone są w elektroniczne moduły sterujące, które w podstawowej wersji pozwalają na regulację i monitorowanie wałka wysiewającego i dmuchawy.

Najbardziej zaawansowany moduł umożliwia zapamiętywanie parametrów wysiewu różnych nasion, automatyczną próbę wysiewu, automatyczne dostosowanie dawki do prędkości jazdy i wiele innych rozbudowanych funkcji. Za dopłatą można zastosować różnorodne czujniki, np. prędkości (radarowe, GPS lub kołowe). W barwach Amazone oferowany jest siewnik do poplonów GreenDrill, montowany na narzędziach uprawowych tej firmy o szerokości do 6 m. Posiada wałek wysiewający z wymiennymi kółkami, który po podziale nasion transportuje je rurkami do dyfuzorów (nazywanych przez Amazone talerzami odbojowymi). Te z kolei rozrzucają je przed wał maszyny uprawowej. Dmuchawa może być napędzana elektrycznie bądź hydraulicznie.

Siewnik pneumatyczny ETA firmy Unia jest przeznaczony do współpracy z maszynami uprawowymi, które składają się hydraulicznie do pozycji transportowej. Dostępny jest w wersji ze zbiornikami o pojemności 200 i 500 litrów. Większa wersja standardowo ma hydraulicznie napędzaną dmuchawę i umożliwia wysiew nasion na szerokość do 12 m. Pöttinger również oferuje siewniki pneumatyczne pod nazwą Tegosem, w których podział nasion następuje pneumatycznie przez blachy rozdzielające, co według producenta gwarantuje dokładny wysiew.

Kuhn oferuje trzy modele siewników do poplonów: SH 201, SH 402 i SH 600. Modele SH 201 (zbiornik 150 l, polietylen) i SH 402 (zbiornik 380 l, stalowy) różnią się jedynie zbiornikiem. Oba mają elektryczny napęd aparatu wysiewającego i dmuchawy, są wyposażone w 8 dysz i mogą współpracować z maszynami uprawowymi o szerokości do 6 m. Model SH 600 może współpracować z maszynami o szerokości do 9 m. Kontrolowanie parametrów pracy odbywa się za pośrednictwem sterownika znajdującego się w kabinie ciągnika.

Siewniki mechaniczne

Poszukujący prostych rozwiązań powinni zainteresować się konstrukcjami mechanicznymi, np. modelem Alfa oferowanym przez Unia. Ma on postać skrzyni nasiennej o szerokości równej szerokości siewu i jest wyposażony w roweczkowe aparaty wysiewające napędzane od koła ostrogowego. Alfa jest dostępna w dwóch wariantach szerokości (2,6 m i 3,0 m) oraz w czterech wersjach pojemności skrzyni (np. 170 l dla wersji węższej). Pod aparatami znajdują się rozpraszacze nasion w postaci poziomych płytek, od których spadające nasiona odbijają się i w ten sposób mają zostać rozrzucone na pełnej szerokości roboczej maszyny. Dostępna jest również wersja z elastycznymi rurkami, którymi nasiona transportowane są grawitacyjnie bliżej gleby i tam dopiero rozrzucane, co zapobiega znoszeniu nasion przez wiatr. Siewnik może być przystosowany do montażu na narzędziach uprawowych lub do zawieszenia na przednim TUZ-ie. Pöttinger również oferuje siewnik mechaniczny pod nazwą Drillbox, w wersjach o szerokości 2,5 i 3 m, o konstrukcji podobnej do maszyn z Unii, wyposażony w koło gwiaździste do napędu aparatów wysiewających.

Zalety siewników mechanicznych:

• Dokładność siewu.
• Umiarkowana cena.
• Możliwość pracy solo.

Wady siewników mechanicznych:

• Stała szerokość robocza.
• Stosunkowo duże gabaryty.

Wybór odpowiedniego siewnika poplonu

Wybór właściwego siewnika poplonów jest istotną kwestią dla każdego gospodarstwa rolnego. Nawet dla początkujących rolników zakup nie powinien być skomplikowany, jeśli dobrze dobierze się maszynę do swoich potrzeb. Odpowiednio dobrany rozsiewacz poplonu posłuży w gospodarstwie przez wiele lat, przyczyniając się do poprawy struktury gleby dzięki naturalnemu nawożeniu i w konsekwencji do osiągnięcia wyższych plonów. W zależności od potrzeb, można wybrać typowy siewnik do poplonów mechaniczny, pneumatyczny lub tarczowy. Każdy z nich ma swoje zalety i wady, które warto dokładnie przeanalizować.

Ważne kryteria, które powinien spełniać siewnik, istotne przy zakupie, to:

• Uniwersalność: Siewnik powinien być przygotowany do wysiewu różnych rodzajów poplonów, takich jak facelia błękitna, gorczyca biała, wyka, koniczyna, gryka czy łubin.
• Jakość wykonania: Powinien być wykonany z materiałów wysokiej jakości, dobrych podzespołów, a także posiadać należycie wykonaną powłokę antykorozyjną. Sprzęt rolniczy musi być przygotowany do pracy w trudnych warunkach, aby uniknąć przestojów i wysokiej awaryjności.
• Wydajność i precyzja: Dobry rozsiewacz poplonów powinien zapewniać wysoką wydajność oraz mieć możliwość precyzyjnego dostosowania prędkości wysiewu do oczekiwanej dawki materiału siewnego. W siewniku poplonów TORNADO firmy BATYRA zastosowano mocny silnik 250W, którego moc znamionowa jest wystarczająca, aby uniknąć przegrzewania.

Wysiew poplonów można przeprowadzić, używając zwykłego siewnika lub rozsiewacza nawozów, jednak bardziej efektywnym sposobem jest wykorzystanie do tego celu specjalnie przeznaczonego urządzenia. Cechą charakterystyczną siewników do poplonów jest rzutowy sposób wysiewu i przede wszystkim możliwość łatwego zamontowania na narzędziach uprawowych wykorzystywanych do uprawy pożniwnej. Ponadto siewniki te mają bardzo małe zapotrzebowanie mocy i niską masę. Większość dużych producentów narzędzi do uprawy pożniwnej oferuje przynajmniej jeden model takiego siewnika. Na uwagę zasługuje austriacka firma APV, która wyspecjalizowała się w tego rodzaju urządzeniach, w związku z czym jej oferta w tym zakresie jest zdecydowanie najbogatsza.

Sterowanie i czujniki w siewnikach APV

Wszystkie siewniki pneumatyczne APV mogą być sterowane poprzez terminal ciągnika za pomocą funkcji ISOBUS. Dostępne są różne moduły sterujące, które zapewniają szeroki zakres funkcji.

Moduł sterujący 1.2

Jest to idealne rozwiązanie do kontroli podstawowych czynności roboczych. Charakteryzuje się prostą obsługą i kompaktowym rozmiarem. Posiada najważniejsze funkcje podstawowe nadzorujące wysiew i jest kompatybilny z wybranymi czujnikami maszyny. Regulacja prędkości obrotowej wałka wysiewającego i obrotów dmuchawy odbywa się szybko i intuicyjnie.

Funkcje:

• Elektroniczna regulacja i monitorowanie pracy wałka wysiewającego.
• Elektroniczna regulacja i monitorowanie dmuchawy elektrycznej.
• Elektroniczna regulacja dawki wysiewu podczas pracy.
• Próba wysiewu.
• Dźwiękowy i optyczny komunikat błędu.
• Monitorowanie urządzeń (w połączeniu z czujnikami maszyny, np. czujnikiem ciśnienia).
• Możliwość ostrzegania o pustym zbiorniku (w połączeniu z czujnikami maszyny).

Moduł sterujący 5.2

To bestseller wśród sterowników APV, wyróżniający się obszerną gamą funkcji. Pozwala na precyzyjną kalibrację prędkości, dokładną regulację dmuchawy elektrycznej oraz na automatyczne przeprowadzanie próby wysiewu.

Funkcje:

• Elektroniczna regulacja i monitorowanie pracy wałka wysiewającego.
• Elektroniczna regulacja dawki wysiewu podczas pracy.
• Opróżnianie i automatyczna próba wysiewu (tylko ważenie!).
• Próba wysiewu: wskazanie w kg/ha lub ziarnach/m².
• Kalibracja prędkości.
• Sterowanie na uwrociach (w połączeniu z czujnikiem pozycji TUZ-u).
• Dźwiękowy i optyczny komunikat błędu.
• Automatyczne dostosowanie dawki wysiewu do prędkości jazdy (w połączeniu z czujnikiem prędkości).
• Monitorowanie pracy urządzeń (w połączeniu z czujnikami maszyny).

Moduł sterujący 5.7

Jest to optymalne rozwiązanie dla jednoczesnej i niezależnej eksploatacji dwóch siewników pneumatycznych. Moduł jest kompatybilny ze wszystkimi czujnikami. Do korzystania z dwóch siewników PS dodatkowo niezbędny jest kabel przejściowy.

Moduł sterujący 6.2

Wyróżnia się dużym, kolorowym wyświetlaczem dotykowym oraz obudową z wysokiej jakości aluminium. Dzięki intuicyjnemu menu ze zrozumiałymi symbolami jest prosty w obsłudze.

Funkcje (dodatkowo do modułu 6.2):

• Brak dodatkowego monitora w kabinie.
• Jeden przewód od sterownika do ciągnika (przewód ISOBUS) - nie wymaga dodatkowych przewodów.
• Kontrola wysiewu: automatyczne wyłączanie wałków wysiewających w zależności od pozycji GPS.
• Indywidualne nazewnictwo nasion w bibliotece nasion.
• Sygnał prędkości i pozycji TUZ mogą być odbierane bezpośrednio z ISOBUS poprzez różne czujniki APV.

Dmuchawy i czujniki

Dmuchawy klasyfikowane są na podstawie wydajności powietrznej oraz wymagań związanych z przyłączeniem (elektryka, hydraulika, WOM). Cena również jest istotnym czynnikiem. Rodzaj lub względnie wybór dmuchawy zależy od celu zastosowania. Siewnik PS 120 może zostać wyposażony w dmuchawę elektryczną lub dmuchawę elektryczną PLUS. Modele PS 200-500 można zasadniczo wyposażyć we wszystkie trzy rodzaje dmuchaw: elektryczną, elektryczną PLUS i hydrauliczną. Dmuchawa elektryczna jest wariantem podstawowym i przeznaczona jest do rozsiewu na małych szerokościach roboczych. Dmuchawa elektryczna PLUS jest ponad dwukrotnie mocniejsza niż standardowa dmuchawa elektryczna, co umożliwia na przykład zwiększenie liczby sekcji wysiewających do 32 wyjść. Dmuchawa hydrauliczna przeznaczona jest do rozsiewu na dużych szerokościach roboczych lub dużych dawek materiału siewnego, wymagając maksymalnego ciśnienia 180 barów.

Szeroki wybór czujników umożliwia wykorzystanie wszystkich funkcji wybranego siewnika:

• Czujniki prędkości: przesyłają do modułu sterującego informację o prędkości pojazdu. Dostępne są czujniki GPS (mierzą aktualną prędkość przez połączenie z czujnikiem przyspieszenia 3D), radarowe i kołowe (rejestrują prędkość jazdy, mocowane na ramie, wykrywają magnesy, łby śrub itp. na feldze koła).
• Czujnik pozycji TUZ: przeznaczony do urządzeń montowanych na TUZ ciągnika, przekazuje informację do modułu sterującego podczas podnoszenia maszyny. Może być aktywowany mechanicznie, bezdotykowo przez magnes, przez pociąganie za sprężynę lub bezdotykowo wykrywając metal.
• Czujnik ciśnienia: montowany w układzie hydraulicznym maszyny (np. przy siłowniku podwozia), zmiana ciśnienia powoduje automatyczne zatrzymanie lub uruchomienie wałka wysiewającego.
• Czujnik pustego zbiornika: informuje o niskim poziomie materiału siewnego.
• Czujnik liczby obrotów dmuchawy: wyświetla liczbę obrotów dmuchawy hydraulicznej na module sterującym.

Dodatkowo, włącznik do próby wysiewu ułatwia przeprowadzenie próby wysiewu, a dzięki zintegrowanym magnesom może być mocowany na urządzeniu w dowolnym miejscu. Wałek Flex wykorzystuje się do rozsiewu mieszanek materiałów siewnych i dużych nasion, takich jak gryka, wyka, zboża, łubin, groch czy fasola.

Opinie użytkowników siewników APV

Klienci APV z różnych krajów dzielą się swoimi pozytywnymi doświadczeniami z użytkowania siewników pneumatycznych:

• Niemcy (DE): Rolnik D. Koch używa PS 200 M1 do podsiewu użytków zielonych i wysiewu poplonów jesienią, ceniąc sobie oszczędność kroków pracy. Pan Koch relacjonuje: "Przeważnie używamy rozsiewacza do podsiewu użytków zielonych, ale również do wysiewu poplonów jesienią. W naszej uprawie fasoli chcemy spróbować wysiać owies. Fasola jest wysiewana rzędowo głębiej, a owies jest wysiewany jedynie płasko." Inny rolnik z Niemiec podkreśla "Dobry schemat pracy - Łatwa obsługa - Najwyższa jakość" dla PS 300 M1. Rolnik z Niemiec ceni sobie również łatwą wymianę wałka wysiewającego w PS 300 M1: "Szczególnie podoba nam się doskonałe dozowanie i prosta zmiana wałków wysiewających, aby móc indywidualnie reagować na mieszanki nasion."
• Nowa Zelandia (NZL): Użytkownik stwierdza, że maszyna "działa świetnie".
• Szwajcaria (CH): Opinia o PS 200 M1 to "Bardzo dobre i dokładne rozprowadzanie. Bardzo polecam."
• Austria (AT): Siewnik PS 200 M1 jest "Po prostu genialny" i "urządzeniem najwyższej klasy". Rolnik C. Karrer używa PS 200 M1 do rozprowadzania mieszanek poplonowych i podsiewu koniczyny, doceniając "oszczędność nakładu pracy" i "uniwersalność zastosowania na innych maszynach i precyzyjne dozowanie z czujnikami". Rolnik R. Rieger podkreśla: "Podczas prac na użytkach zielonych mój siewnik pneumatyczny APV pozwala mi oszczędzić czas i pieniądze."
• Polska (PL): Rolnik z Polski ocenia PS 200 M1 jako "Bardzo precyzyjna i wysoka jakość przetwarzania całej maszyny", z łatwą próbą wysiewu. Kolejny polski rolnik mówi o "Pięknym i precyzyjnym siewie oraz bardzo dobrym i intuicyjnym module sterowania" siewnika APV pod nazwą Amazone. Inny rolnik z Polski stwierdza, że siewnik "zdał egzamin bezbłędnie" przy siewie motylkowych i mieszanek poplonowych. Rolnik G. Bauer używa PS 200 M1 z modułem sterującym 5.2 zamontowanym na kultywatorze LEMKEN KARAT 9/300 do wysiewania gorczycy, koniczyny i facelii, wykonując wszystkie czynności za jednym przejazdem: "Zdecydowałem się na siewnik od APV, ponieważ chciałem zaoszczędzić sobie kilku kroków podczas pracy jak np. przygotowywanie rozsadników czy dogniatanie wałem. Dzięki temu mogę wykonać wszystkie trzy czynności przy jednym przejeździe!" Kolejna opinia z Polski dotyczy PS 200 M1 nabudowanego na chwastownik: "Bardzo dokładny wysiew, pozwala na zastosowanie w wielu uprawach. Sieję nim poplony jak gorczyca z facelia oraz regeneruję Tuzy wysiewając trawy. Bardzo dobrze spisał się w uprawie koniczyny czerwonej gdzie prowadziłem wsiewkę interwencyjną spowodowaną słabymi wschodami."
• Hiszpania (ESP): Użytkownik chwali "Dobre ciśnienie i łatwą kalibrację" PS 300 M1.
• Litwa (LTU): Rolnik chwali PS 300 M1 za "Prostą kalibrację" i dobre utrzymanie dawki wysiewu rzepaku.
• Wielka Brytania (GBR): Opinia o PS 300 M1 to "Świetny siewnik z doskonałą dystrybucją nasion i łatwą kalibracją."

tags: #siewnik #poplonow #duzy