Siewniki to maszyny rolnicze przeznaczone do wysiewu nasion i ziaren roślin, takich jak zboża, trawy, kukurydza, buraki czy międzyplony. Charakteryzują się różną konstrukcją, szerokościami roboczymi i zastosowanymi rozwiązaniami, dostosowanymi do rodzaju uprawy gleby oraz sposobu siewu. Można dokonać różnych podziałów siewników polowych.
Wprowadzenie do siewników rolniczych
Za wynalazcę siewnika uważa się Anglika Jethro Tulla, który w 1701 roku stworzył maszynę z lejem na nasiona (zbiornikiem) oraz elementem przypominającym pług, tworzącym bruzdę do wysiewu. Wynalazek ten powstał w odpowiedzi na potrzebę efektywniejszego wykorzystania ziarna, aby nie marnować materiału siewnego.
Siewniki można podzielić ze względu na sposób umieszczania materiału siewnego w glebie lub na jej powierzchni:
- Siewniki rzędowe (z wysiewem do gleby) - posiadają redlice wysiewające (stopkowe lub talerzowe).
- Siewniki rzutowe - wysiewają materiał siewny rzutowo, czyli na powierzchnię gleby.
Siewniki rzędowe i ich rodzaje
Siewniki rzędowe można dalej podzielić na:
- Siewniki zbożowe (uniwersalne) - przeznaczone przede wszystkim do zbóż, a także do roślin drobnonasiennych (np. rzepak) i grubonasiennych (np. groch, bobik). Mogą być mechaniczne lub pneumatyczne. Siewniki zbożowe pneumatyczne często charakteryzują się większą pojemnością zbiornika głównego oraz zastosowaniem centralnego dozownika lub dozowników. Producenci coraz częściej oferują siewniki z dozownikiem napędzanym elektrycznie oraz z dzielonymi zbiornikami (np. z osobną komorą na materiał siewny i osobną na nawóz granulowany lub inny materiał siewny do tworzenia mieszanek).
- Siewniki punktowe - wyróżniają się precyzją umieszczania nasion.
Siewniki punktowe - precyzja i uniwersalność
Kategoria precyzyjnych siewników punktowych jest kluczowa dla upraw wymagających dokładnego rozmieszczenia nasion. Siewniki punktowe, zwane również siewnikami precyzyjnymi, można podzielić ze względu na podział i dystrybucję ziarna:
- Siewniki punktowe mechaniczne - najczęściej stosowane do punktowego wysiewu buraka otoczkowanego, rzepaku otoczkowanego i cykorii.
- Siewniki punktowe pneumatyczne (podciśnieniowe lub nadciśnieniowe) - są bardziej uniwersalne i służą do wysiewu upraw rzędowych, takich jak kukurydza, słonecznik, burak cukrowy, fasola, soja, rzepak, sorgo, groch, bobik.
Sercem siewnika punktowego jest aparat rozdzielający ziarno. Dużą rolę odgrywa w nim instalacja pneumatyczna. Z jednej strony podciśnienie przysysa ziarno do otworów tarczy wysiewającej (np. w siewnikach punktowych Monosem, Gaspardo, Arbos, Matermacc), a z drugiej strony zapewnia transport podzielonego ziarna do gleby (np. w siewnikach punktowych Vaderstad).
Przykładem pneumatycznego siewnika punktowego podciśnieniowego jest Monosem NG PLUS M. Taki siewnik może być 8-rzędowy, montowany na ramie TFC typu pływającego, co zapewnia lepsze kopiowanie ukształtowania powierzchni gleby. Często są one wyposażone w podsiewacz nawozów (np. centralny o pojemności 1500 litrów) oraz aplikator do mikrogranulatów (np. Microsem). Można także spotkać precyzyjne siewniki punktowe do wysiewu warzyw, takie jak Monosem MS, przeznaczone do cebuli, marchwi, pietruszki, pasternaku czy buraka czerwonego.
Nowoczesne rozwiązania i rolnictwo precyzyjne
Pierwsze produkowane siewniki opierały się na układzie dozującym, najczęściej napędzanym przez koło maszyny. Dzięki odpowiednim przełożeniom łańcucha na kołach zębatych, a w późniejszych wersjach - przekładniom mechanicznym, bezstopniowym czy krzywkowym, możliwa była kontrola dawki wysiewu.
Współczesne siewniki są dostępne w wersjach z przekładnią dawkującą, ale coraz częściej rolnicy inwestują w maszyny z dozownikami napędzanymi elektrycznie. Dotyczy to zarówno pneumatycznych siewników zbożowych, jak i aparatów rozdzielających ziarno w siewnikach punktowych. W przypadku siewników punktowych od jakiegoś czasu dostępne są również podsiewacze nawozów i aplikatory do mikrogranulatów napędzane elektrycznie.
Nowoczesne siewniki oferują także dostęp do funkcji Rolnictwa Precyzyjnego dzięki zaawansowanej elektronice w standardzie ISOBUS. Na wyświetlaczu terminala uniwersalnego ISOBUS jest wyświetlana aplikacja (oprogramowanie) z modułu ECU siewnika. Dzięki takim funkcjom materiał siewny zostaje wysiany dokładnie tam, gdzie powinien być, i w dawce określonej przez użytkownika. Rozwój techniczny siewników XXI wieku z pewnością zadowoliłby Jethro Tulla, twórcę pierwszego siewnika.
Niesamowita dokładność siewu z Kuhn Maxima 3 6 Ti Isobus Electric Maszyny Rolnicze Suchy Krapkowice
Korzyści z siewu punktowego i przyszłość
Równe rozmieszczenie nasion w rzędzie to klucz do wyrównanego rozwoju wielu roślin. Ma to szczególne znaczenie w przypadku buraków cukrowych i kukurydzy, dla których dobre wyniki plonowania skłoniły hodowców odmian i rolników do prób siewu tą technologią również rzepaku. Okazuje się, że ten gatunek również korzystnie reaguje na siew punktowy. Równy dostęp do światła i składników pokarmowych sprawia, że rośliny rzepaku wysianego punktowo od jesieni cechują się wyrównanym pokrojem i kondycją do zimowego spoczynku.
Siewniki punktowe to także klucz do sukcesu w uprawie nowych gatunków, takich jak słonecznik i soja, które trafiły na nasze pola nie tak dawno. W nowoczesnych gospodarstwach, zwłaszcza tych z bardzo szerokim płodozmianem, siewnik punktowy musi być uniwersalny, co jest kierunkiem dalszych badań i rozwoju nowych konstrukcji.
Siewniki w Polsce: historia i praktyka
W Polsce siewniki zaczęto produkować w XIX wieku dla folwarków. Po II wojnie światowej ich produkcja odbywała się w Kutnie, początkowo były to siewniki konne, a dopiero w latach 60. XX wieku pojawiły się siewniki ciągnikowe. W latach 70. XX wieku na polskich polach pojawiły się precyzyjne siewniki do buraków i kukurydzy.
Przed siewem zaleca się wykonanie próby kręconej lub próby wysiewu. W próbie kręconej mechanizm wysiewający przekręca się o określoną liczbę obrotów i waży wysiane nasiona. W próbie wysiewu natomiast wyznacza się masę nasion wysianych na określonym obszarze, co pozwala na precyzyjne ustawienie maszyny.
Rodzaje siewu
- Siew punktowy (jednonasienny) - polega na umieszczaniu pojedynczych nasion w rzędzie w z góry zaplanowanych odstępach; stosuje się go dla roślin wymagających dużej przestrzeni życiowej, np. kukurydzy, buraków.
- Siew rzutowy - rozrzucanie materiału siewnego na powierzchni pola, a następnie przykrywanie go bronowaniem.
- Siew pasowy - modyfikacja siewu rzędowego, polegająca na układzie kilku rzędów w mniejszej rozstawie i szerszej przerwy między nimi.
- Siew gniazdowy (kupkowy) - umieszczanie w rzędach, w jednakowych odległościach, po parę nasion.