Precyzyjne siewniki punktowe do warzyw są kluczowym narzędziem w nowoczesnym rolnictwie, pozwalającym na optymalne rozmieszczenie nasion w glebie, co przekłada się na lepsze wschody i wyższe plony. Chociaż niniejszy artykuł skupia się na budowie i zasadach działania profesjonalnych siewników dostępnych na rynku, przedstawione mechanizmy i technologie mogą stanowić cenną podstawę do zrozumienia, w jaki sposób można by zaadaptować te rozwiązania w projektach własnej roboty.
Charakterystyka Siewników Punktowych
Siewniki punktowe zapewniają precyzję i pozwalają wysiać optymalną, z góry założoną liczbę nasion na jednostkę powierzchni. Nasiona mogą być wysiewane rzędowo, gniazdowo lub punktowo. Siewniki te dzielą się głównie na dwie kategorie: mechaniczne i pneumatyczne.
Siewniki Mechaniczne
Precyzyjne siewniki mechaniczne mogą być wyposażone w łyżeczkowy system wysiewu nasion bądź w tarczowe lub taśmowe zespoły wysiewające. Są one zazwyczaj prostsze w budowie i obsłudze.
System Łyżeczkowy
W systemie łyżeczkowym praca polega na czerpaniu łyżeczkami z komory nasiennej jednego lub większej liczby nasion i wysypywaniu ich do bruzdy. Tarcze łyżeczkowe mogą być używane do jednorzędowego lub pasmowego siewu nasion naturalnych lub otoczkowanych.
- Siewniki Rolmasz KRUK (ręczne i zawieszane)
Firma Rolmasz z Kutna produkuje siewniki mechaniczne o napędzie ręcznym oraz zawieszane, sprzedawane pod ogólną nazwą handlową KRUK. Wytwarzane są one w dwóch seriach: A - jednorzędowe i B - dwurzędowe. Zastosowano w nich łyżeczkowy system wysiewu, z możliwością wymiany tarcz o pięciu wielkościach, co pozwala na siew nasion cebuli, marchwi, rzodkiewki, sałaty, warzyw kapustnych, kopru, ogórka i pasternaku. Siewnik nie jest polecany do siewu większych nasion, np. grochu, fasoli czy bobu.
Zawieszane siewniki KRUK są wytwarzane w sześciu typach: z sekcjami jednorzędowymi serii A (A2, A3, A4) oraz z sekcjami dwurzędowymi serii B (B2, B3, B4). Zakres ich wykorzystania jest taki sam, jak urządzeń prowadzonych ręcznie. W wyposażeniu standardowym rama nośna siewnika ma szerokość 1,8 m, liczba sekcji (1-6) zmienia się w zależności od wersji, maszyna jest podparta na regulowanych kołach ogumionych. Wyposażenie dodatkowe siewnika może stanowić hydrauliczny przerzutnik znaczników oraz rama nośna o szerokości 3 m lub 4,2 m. Głębokość siewu można regulować w zakresie 0-5 cm, gęstość siewu mieści się w zakresie 1,5-55 cm, a minimalna odległość pomiędzy rzędami w sekcji dwurzędowej wynosi 7 cm. Pojemność pojedynczego zbiornika nasion to 0,45 dm3. Zalecana prędkość robocza podczas siewu wynosi 4-6 km/godz., co przy 4-sekcyjnym siewniku daje możliwość obsiania dziennie pola o powierzchni do 2,5 ha. Siewnik warzywniczy 4-sekcyjny jednorzędowy KRUK B4 ma masę 218 kg i wymaga do współpracy ciągnika o mocy 38 KM.
System Tarczowy
W siewnikach mechanicznych tarcze mają żłobki na powierzchni obwodowej. Gdy tarcze zagłębiają się do zbiornika, nasiona trafiają na wyżłobienia, a następnie są z nich wyciskane do gleby wyrzutnikiem. Liczba rzędów rowków z otworami na obwodzie tarczy może dochodzić do 4. Tarcze otworowe używane są do wysiewu nasion kalibrowanych i otoczkowanych. Jest to metoda siewu prosta i niezawodna, zapewniająca równomierne rozprowadzenie nasion i pozwalająca na większe (niż w przypadku tarcz łyżeczkowych) prędkości siewu rzędowego.
- Siewniki Stanhay Webb (mechaniczne)
Firma Stanhay Webb z Anglii produkuje kilka modeli siewników mechanicznych, m.in. Stanhay 870, Robin 840 i Robin 820, przeznaczone do wysiewu warzyw. Siewnik Robin 820 charakteryzuje się prostą budową i łatwością obsługi, a wahliwie zamocowana sekcja wysiewająca zapewnia dość równą głębokość siewu. Model Stanhay 870 może być wykorzystany do wysiewu prawie wszystkich drobnych nasion warzyw i roślin ozdobnych, a także grubych (np. grochu i fasoli), najlepiej sprawdza się przy wysiewie nasion otoczkowanych. Zmniejszenie strat nasion i zachowanie dokładności wysiewu osiągnięto przez zminimalizowanie wysokości, z której nasiona spadają na dno bruzdy.
Siewnikami Stanhay Webb można wysiewać nasiona w technologii na płasko lub na redlinach. W zależności od potrzeb i gatunku warzyw, każda sekcja wysiewająca może wysiewać w jednym, dwóch lub trzech rzędach. Możliwy jest dobór różnych redlic, kół i wałków dociskających nasiona. Do wysiewu na małych polach polecany jest mechaniczny siewnik Stanhay Robin 840, zawieszany na małym ciągniku, co zmniejsza ugniatanie gleby.
- Siewnik Szwedzki Nibex 500
Do grupy siewników mechanicznych zalicza się również szwedzki Nibex 500, produkowany w kilku wersjach konstrukcyjnych (od 2 do 11 sekcji). Użyto w nim łyżeczkowego systemu wysiewającego lub sekcji wyposażonych w zespoły tarczowe. Nasiona mogą być wysiewane w systemie jednorzędowym lub pasowo-rzędowym. Regulacja gęstości wysiewu odbywa się za pomocą 36-stopniowej skrzyni przekładniowej, a głębokości siewu - bezstopniowo, nastawianą ręcznym pokrętłem.
W standardowym wyposażeniu, z przodu każdej sekcji montowane jest samooczyszczające się koło Nibflex z bezciśnieniową oponą ogumioną, a z tyłu wleczone koło klatkowe. Ogumione kółka ugniatające ze wspornikiem obrotowym są zalecane do siewu nasion otoczkowanych, ze względu na zmniejszenie uszkodzeń. Do siewu rzędowego wykorzystywane są redlice o końcówkach przystosowanych do siewu na różną głębokość (7, 15 lub 25 mm). Do siewu pasmowego można wybrać redlice o szerokości 65 mm lub 105 mm.
Istnieje możliwość łączenia zespołów do jednoczesnego siewu nasion i nawozów granulowanych. Siewniki o szerokości przekraczającej 3 m są montowane w sekcjach, co pozwala na składanie ich na czas transportu i bezpieczne poruszanie się po drogach publicznych.
System Taśmowy
Taśmowe zespoły wysiewające wyposażone są w elastyczną taśmę gumową z rzędem otworów, w które wpadają nasiona ze zbiornika, transportowane następnie do redlicy.
- Siewnik Weremczuk S011 Alex-2
Wytwarzany przez firmę Weremczuk z Lublina siewnik precyzyjny S011 Alex-2 z taśmowym zespołem wysiewającym przystosowany jest do siewu nasion o różnych gabarytach, dzięki wykorzystaniu taśm o różnej wielkości otworów. Otwory o średnicy 0,8-14 mm mogą być umieszczone na taśmie w jednym, dwóch lub trzech rzędach.
Duży wpływ na odległość między wysiewanymi nasionami ma prędkość przesuwania się taśmy wysiewającej, zsynchronizowana z prędkością roboczą siewnika, oraz liczba wykonanych w taśmie otworów. Optymalna prędkość robocza dla tego siewnika to około 2,5 km/godz. (producent zaleca 2,1-4,5 km/godz.). Zdaniem producenta, można nim wysiewać nasiona marchwi, pietruszki, cebuli, fasoli szparagowej, buraków, rzodkiewki, ogórków, słonecznika, maku, rzepaku, kukurydzy, kapusty, pasternaku, grochu, gorczycy, kalafiorów i innych gatunków roślin, które wymagają siewu precyzyjnego.
Siewnik S011 Alex-2 jest maszyną zawieszaną na trójpunktowym układzie zawieszenia ciągnika, a do belki nośnej o długości 1,8-2,8 m można mocować od 2 do 12 sekcji wysiewających. Napęd elementów roboczych otrzymywany jest od kół podporowych, które są regulowane w płaszczyźnie pionowej, co umożliwia siew na polach płaskich i na redlinach. Możliwy jest dobór 8 przełożeń taśmy wysiewającej. Minimalny rozstaw rzędów wynosi 23 cm, odległość nasion w rzędzie 1,7-4 cm, odległość między skrajnymi rzędami przy siewie dwu- lub trzyrzędowym z pojedynczej sekcji 7,5 cm, a głębokość wysiewu 0,5-7,0 cm. Pojemność zbiornika na nasiona to 4,8 dm3, masa sekcji wynosi 37 kg. Do pracy siewnikiem dwurzędowym S011 Alex-2 wystarczy ciągnik o mocy 40 KM. Siewnik ten może pracować samodzielnie lub w zestawie z narzędziem do formowania redlin.
Siewniki Pneumatyczne
Siewniki z pneumatycznym transportem nasion charakteryzują się lepszą jakością i wydajnością pracy, ale są droższe, ze względu na konieczność zainstalowania dmuchawy, jej osprzętu oraz precyzyjniejszych urządzeń wysiewających. Mogą być wykorzystywane do wysiewu różnych nasion, o różnym kształcie i wielkości. Praca tych maszyn może być oparta na układzie nadciśnieniowym lub podciśnieniowym.
Zasady Działania
- Układ nadciśnieniowy
W siewnikach nadciśnieniowych pojedyncze nasiono jest dociskane strumieniem powietrza do otworu w tarczy wysiewającej, a jednocześnie nadmiar nasion znajdujących się przy otworze jest usuwany do zbiornika.
- Układ podciśnieniowy
Podciśnienie jest wykorzystywane do przyssania nasion do otworów tarczy wysiewającej.
- Układ ciśnieniowo-podciśnieniowy
W zaawansowanych konstrukcjach podciśnienie służy do przyssania nasion do otworów tarczy, a nadciśnienie - do przedmuchiwania otworów sprężonym powietrzem. Gwarantuje to w kolejnym obiegu przyssanie nasion do każdego otworu i eliminuje tzw. niedosiew.
Przykłady Modeli Siewników Pneumatycznych
- Siewnik Weremczuk Max Pneumatic
Firma Weremczuk oferuje siewniki pneumatyczne do warzyw w wersji 2-, 3-, 4-, 5- i 6-sekcyjnej. Siewnik punktowy Max Pneumatic przeznaczony jest do punktowego wysiewu nasion niemal wszystkich gatunków warzyw, tj. marchwi, kapusty, pietruszki, kalafiora, cebuli, rzodkiewki, grochu. Nasiona przeznaczone do wysiewu powinny być kalibrowane, ale niekoniecznie otoczkowane.
Siewnik ten dostosowany jest zarówno do siewu jednorzędowego, jak i dwurzędowego z każdej sekcji. Minimalna rozstawa rzędów wynosi 20 cm, regulowana odległość wysiewu nasion w rzędzie to 1-75 cm, a głębokość wysiewu 0,5-5 cm. Przy siewie dwurzędowym z każdej sekcji odległość między skrajnymi liniami siewu może wynosić 5, 7,5 lub 10 cm. Wysiew może być prowadzony na płasko bądź na redlinach. Standardowo wyposażony jest w sprężarkę do przedmuchiwania otworów w tarczy, wysysacz do oczyszczania zbiorników z resztek nasion, instalację mieszania nasion w komorze nasiennej oraz pistolet do czyszczenia elementów siewnika.
- Siewniki Monosem MS
Firma Monosem oferuje siewniki pneumatyczne podciśnieniowe do siewu warzyw, oznaczone symbolem MS, dostępne w wersjach o liczbie sekcji od 2 do 8, każda w wersji A, B, C, D. W zależności od gatunku rośliny, siewniki mogą być wyposażone w jeden lub dwa aparaty wysiewające w jednej sekcji. Każda sekcja wysiewająca jest wyposażona w rozbijacz grudek i wąskie redliczki oraz różnego typu kółka samoczyszczące.
Aparat wysiewający siewnika punktowego Monosem MS jest przystosowany do współpracy z różnymi tarczami wysiewającymi, o różnej średnicy otworów i różnych odstępach między nimi. Mieszadło tarczy zostało wykonane ze specjalnego stopu brązu, eliminującego zjawisko elektryzowania się wysiewanych nasion. Do dyspozycji użytkownika jest ponad 200 tarcz wysiewających do nasion warzyw, które wysiewa się w jednym rzędzie (wersja A, B i D) lub w dwóch rzędach (wersja C). Dzięki zastosowaniu 18-stopniowej skrzyni przekładniowej osiąga się szeroki zakres regulacji odległości między nasionami w rzędzie (1-35,5 cm).
Siewnik punktowy Monosem można wyposażyć w podsiewacz mikrogranulatów Microsem, nadający się do dozowania insektycydów lub moluskocydów. Podsiewacz Microsem ma zbiornik o pojemności 18 dm3, mechanizm dozujący ze śrubą ślimakową, 1 lub 2 otwory zsypowe oraz elastyczne przewody prowadzące mikrogranulat do redlic.
- Siewniki Stanhay Webb (pneumatyczne)
Firma Stanhay Webb oferuje również siewniki pneumatyczne Star i Singulaire 780 przeznaczone do wysiewu różnych gatunków nasion warzyw, a model Dart - do wysiewu nasion kukurydzy i warzyw grubonasiennych. Sekcje robocze siewników Star i Singulaire 780 są przystosowane do siewu nasion w pojedynczych, podwójnych, potrójnych i poczwórnych rzędach. Producent oferuje duży wybór redlic, tarcz wysiewających i rolek dociskających. Znaczniki śladu mogą być składane mechanicznie lub hydraulicznie, zależnie od wielkości siewnika.
Siewnik Dart służy również do wysiewu nasion w pojedynczych rzędach i umożliwia wysiew około 35 różnych gatunków nasion warzyw (m.in. roślin cebulowych, roślin oleistych, fasoli, grochu, a także zbóż). Tarcza wysiewająca może być dopasowana do wysiewu nasion drobnych. Gęstość wysiewu w tej maszynie można regulować bezstopniowo za pomocą przekładni Varidrive, którą nastawia się ręcznie, bez potrzeby użycia dodatkowych narzędzi. Siewnik może być wyposażony w elektroniczne urządzenie Seed Manager, które służy do monitorowania prędkości obrotowej wału napędowego, zmian w przepływie nasion do komory wysiewającej, gęstości siewu i poziomu nasion w zbiorniku. Przy wykorzystaniu elektrohydraulicznego układu sterującego łatwe jest również składanie siewnika do wysokości 2 m i szerokości 3 m na czas transportu.
- Siewnik Accord Miniair S
Siewnik precyzyjny, ciśnieniowo-podciśnieniowy, model Miniair S firmy Accord (z oferty Kverneland Group) w standardowej wersji ma 36 sekcji i pozwala na wysiew nasion warzyw w systemie rzędowym lub pasmowo-rzędowym. Do siewu rzędowego sekcje robocze prowadzone na równoległoboku są oferowane z pojedynczym, podwójnym lub potrójnym zespołem wysiewającym. Na przykład, przy użyciu sekcji wysiewających podwójnych możliwe jest uzyskanie odstępu między wewnętrznymi rzędami po 5 cm lub 6,5 cm w parze, przy zachowaniu odległości międzyrzędzi 19 (17,5) i 24 cm między sekcjami podwójnymi. Przy bardziej równomiernym rozstawieniu rzędów odległość między wewnętrznymi rzędami może wynosić 11 cm, a szerokość międzyrzędzi 13 cm.
- Siewnik Kongskilde Hasia Viaroserm VR
Przykładem pneumatycznego siewnika przeznaczonego do drobnych i dużych nasion warzyw jest Hasia Viaroserm VR, dostępny w ofercie firmy Kongskilde. Pracuje z dużą precyzją, dzięki zamontowanej sekcji tandem (dwa aparaty wysiewające) wyposażonej w zgarniacze regulowane w zależności od warunków glebowych. Siewnik Viaroserm VR ma koło ugniatające połączone z wałkiem strunowym, które ugniatając glebę stwarzają lepsze warunki kiełkowania nasion i wschodów. Model ten został wyposażony w podciśnieniowe sekcje wysiewające z podglądem i kontrolą poprawności wysiewu. Gęstość wysiewu reguluje się za pomocą przekładni oraz przez wymianę tarcz wysiewających o zróżnicowanej liczbie otworów, których średnica (w zakresie 1,5-20 mm) może być dostosowana do wielkości wysiewanych nasion. Siewniki precyzyjne są dostępne w wersjach o liczbie sekcji od 4 do 12, których ustawienie na ramie jest regulowane, stosownie do wymagań agrotechnicznych.
- Siewniki Gaspardo OLIMPIA i ORI...
W ofercie firmy KMK Agro są włoskie siewniki firmy Gaspardo, wśród których popularność zyskują modele wyposażone w oddzielne dystrybutory wysiewające nasiona do każdego z dwóch rzędów w sekcji. System ten pozwala na lepszy siew w trudniejszych warunkach i rozmieszczenie nasion w rzędzie w jednakowej odległości. Wyrównana głębokość siewu jest zapewniona dzięki wykorzystaniu specjalnych grotów redlic o podwójnych ostrzach. Do siewu warzyw oferowane są modele OLIMPIA i ORI....