Siewnik punktowy: Diagnostyka i regulacja problemów z domykaniem szczeliny

Siewnik punktowy to kluczowe urządzenie w nowoczesnym rolnictwie, szczególnie w uprawie warzyw i innych roślin wymagających precyzyjnego siewu. Jego technologia opiera się na zasadzie przysysania nasion przez podciśnienie do otworków tarczy wysiewającej. Namiar nasion jest zbierany przez zgarniak, a obracająca się tarcza przenosi nasiona nad kanały redlicy, skąd trafiają do ziemi. Aby zapewnić optymalne warunki do kiełkowania, kluczowe jest prawidłowe domykanie szczeliny nasiennej przez koło dociskowe.

Na dokładność wysiewu ma wpływ wiele czynników, w tym:

• dobór odpowiedniej wielkości otworków w tarczy wysiewającej,
• właściwa prędkość obrotowa tarczy wysiewającej,
• utrzymanie właściwych obrotów wentylatora do wytworzenia potrzebnego podciśnienia,
• ustawienie właściwego ciśnienia mieszania nasion w komorze nasiennej,
• stosowanie jakościowo dobrych nasion.

Z pewnością ręczny siewnik do warzyw czy siewnik szczoteczkowy nie zagwarantuje nigdy takiej dokładności wysiewu, co należy wziąć pod uwagę, inwestując w drogie nasiona i środki ochrony.

Regulacja siewnika punktowego

Siewnik punktowy posiada szereg mechanizmów regulacyjnych, umożliwiających dobranie odpowiednich warunków pracy, dostosowanych do rodzaju wysiewanych nasion i warunków glebowych. W zależności od potrzeb mogą być regulowane następujące ustawienia:

• rozstaw koła napędowego i podporowego,
• wysokości położenia koła napędowego i podporowego,
• rozstaw sekcji,
• nacisk sekcji na podłoże przez przednie koło,
• nacisk tylnego koła.

Te regulacje dotyczą przede wszystkim dopasowania siewnika do współpracującego ciągnika, warunków pracy na polu i do danej uprawy. Pozostałe regulacje dotyczą ustawienia maszyny względem wysiewanych nasion i wymagań związanych z uprawą określonego gatunku warzyw. Są to parametry takie jak:

• głębokość wysiewu,
• odległość wysiewu w rzędzie poprzez zmianę położenia przekładni łańcuchowej i zębatej,
• wysokość i nacisk listew zagarniających bruzdę z nasionami,
• podciśnienie przysysania nasion,
• ciśnienie mieszania nasion w komorze nasiennej,
• regulacja zgarniaków nadmiaru nasion,
• ustawienie przesłony nasion w zbiorniku.

Jeżeli siewnik jest wyposażony w znaczniki, to ich ustawienie także może być regulowane.

Przygotowanie siewnika do pracy

Aby przygotować siewnik do pracy, należy przede wszystkim ustawić odległości pomiędzy poszczególnymi sekcjami. Następnie trzeba założyć właściwą tarczę dla wysiewanych nasion, redlice i zamontować odpowiednie zagarniaki ziemi według szerokości stosowanych redlic. Na koniec należy dobrać przełożenie przekładni łańcuchowych. Po przyjeździe na pole ustawia się głębokość wysiewu, wysokość kół podporowo-napędowych (w zależności od tego, czy wysiew jest na terenie płaskim, czy na redlinach) i poziomuje siewnik.

Jeżeli siewnik jest wyposażony w znaczniki, należy ustawić żądaną odległość. Zanim jednak rozpocznie się właściwy wysiew, po przejechaniu pierwszych kilkudziesięciu metrów trzeba sprawdzić, jak odbywa się wysiew, czy wszystkie sekcje pracują jednakowo, a nasiona są odpowiednio przysypane ziemią i dogniecione. Może być niezbędna korekta i regulacja niektórych parametrów pracy.

Problemy z domykaniem szczeliny nasiennej

Jednym z kluczowych aspektów precyzyjnego siewu jest prawidłowe domykanie szczeliny nasiennej. Po wysianiu nasion koło domykające zamyka szczelinę nasienną i zapewnia doskonałe warunki do kiełkowania. Jeśli siewnik nie domyka szczeliny, może to prowadzić do nierównomiernych wschodów i obniżenia plonu. Na jakość wschodów rzepaku wpływa nie tylko precyzyjna ilość nasion na jednostkę powierzchni, lecz także ściśle określona głębokość i równomierne rozłożenie ich w rzędzie.

Diagnostyka i eliminacja przyczyn niedomykania

Przygotowanie siewnika do siewu należy rozpocząć od ogólnych oględzin maszyny. Wśród podstawowych czynności serwisowych do najważniejszych należy wykluczenie usterek napędu aparatów wysiewających, które odpowiadają za precyzyjne podawanie nasion do redlic i dawkę wysiewu.

Kontrola elementów pracujących w glebie

Pierwszy punkt to kontrola łożysk na wszystkich elementach pracujących w glebie. Wizualna kontrola siewnika powinna skupiać się na kondycji przewodów nawozowych, podciśnieniowych/nadciśnieniowych, kompletności wszystkich sprężyn w układach kół zamykających bruzdę nasienną itp.

• Zużycie redlic talerzowych: Kontrolę zużycia redlic talerzowych najlepiej rozpocząć od sekcji, które pracują w śladach ciągnika, gdyż tam zużycie będzie najbardziej widoczne. Redlice talerzowe sekcji wysiewających powinny być w nienagannej kondycji i formować bruzdę nasienną w kształcie litery V. Gdy będą miały zbyt małą średnicę, bruzda będzie miała kształt litery W. Wtedy nasiono nie będzie klinowało się w bruździe, a po dociśnięciu go kołem dociskowym istnieje ryzyko, że nasiono nie będzie miało kontaktu z wilgotną glebą ze wszystkich stron.
• Test wizytówkowy: Stan zużycia talerzy redlic wysiewających najprościej ocenić tzw. testem wizytówkowym. Należy wsunąć dwie wizytówki (lub fragmenty tektury) od góry i od dołu pomiędzy talerze. Gdy papier będzie solidnie zaklinowany, należy zmierzyć odległość na obwodzie tarcz pomiędzy wizytówkami. Minimalna odległość to 4 cm. Gdy będzie mniejsza, trzeba odkręcić talerze i ewentualnie zdemontować podkładki dystansowe, aby talerze redlic zbliżyły się do siebie.
• Wahadłowo zawieszona redliczka: Po zdjęciu talerzy koniecznie należy sprawdzić stan wahadłowo zawieszonej redliczki, która formuje łoże siewne dla nasion. Jej krawędzie powinny być ostre; gdy będą nadmiernie zużyte, nasiona nie będą klinować się w glebie.

Kontrola pozostałych komponentów

• Stan kółek wysiewających: Warto zwrócić uwagę na stan kółek wysiewających i system ich mocowań: czy nie ma nadmiernych luzów, czy wszystkie się obracają i czy ich podstawy nie są obluzowane i przylegają na jednakowej odległości.
• Koło napędowe przekładni: Spory wpływ na precyzję wysiewu ma także stan koła napędowego przekładni. Jeśli jest on realizowany przez koło ostrogowe, należy sprawdzić, czy jego palce zewnętrzne nie są nadmiernie zużyte, a w przypadku koła ogumionego niezbędną czynnością jest kontrola ciśnienia powietrza. Nawet niewielka zmiana średnicy tych kół na sporej powierzchni pola będzie powodowała zmianę dawki wysiewu, czego nie da się zweryfikować podczas próby kręconej.
• Przewody transportujące nasiona: Ważną pozycją jest kontrola przewodów transportujących nasiona do redlic. Trzeba koniecznie sprawdzić ich drożność, a szczególnie zwrócić uwagę na stan połączeń na wejściu i wyjściu. Nawet niewielkie nieszczelności czy załamania, które mogą nie mieć wpływu na jakość siewu nasion zbóż, w przypadku małych ziarenek rzepaku mają znaczenie.
• Łańcuchy i rolki napinające: Kolejny punkt to kontrola napięcia łańcuchów we wszystkich przekładniach i rolek napinających.
• Listwy zagarniające: Listwy zagarniające powinny pracować delikatnie, jedynie końcówkami palców. Często popełnianym błędem są zbyt nisko opuszczone i ustawione do intensywnej pracy, przez co przysypują dodatkowo nasiona warstwą gleby o grubości nawet 2-4 cm.

Przed rozłożeniem maszyny należy sprawdzić, czy wszystkie przewody elektryczne, przewody nawozowe i podciśnieniowe/nadciśnieniowe są na swoim miejscu, aby ich nie uszkodzić. W siewnikach z hydraulicznie regulowanym rozstawem sekcji trzeba sprawdzić, czy na elementach ramy, po których przemieszczają się ślizgi poszczególnych wózków, nie ma korozji.

Optymalne ustawienie siewnika dla precyzji

W regulacji głębokości siewu, gdzie za optymalną uważa się 2 cm, kluczową rolę odgrywa ustawienie nacisku redlic do podłoża. W zależności od siewnika, może się to odbywać na różne sposoby: mechanicznie za pomocą sprężyn lub hydraulicznie, gdzie rolę "dociskaczy" pełnią siłowniki hydrauliczne najczęściej sterujące sekcjami elementów wysiewających. Takie rozwiązanie jest coraz częściej stosowane w nowoczesnych siewnikach rzędowych i punktowych.

Punktem wyjściowym powinno być ustawienie wartości docisku wskazanej przez producenta w instrukcji obsługi, ale w bardzo dużej mierze będzie ona zależała od danego pola: rodzaju i wilgotności gleby czy sposobu uprawy przedsiewnej. Dlatego taka regulacja musi być koniecznie weryfikowana indywidualnie na polu. Duże znaczenie ma również prędkość jazdy - zawsze, gdy jest większa, stopień wyrównania głębokości jest mniejszy. Aby jak najbardziej zniwelować wpływ prędkości jazdy na zagłębienie redlic, zalecane jest ustawienie wyższych wartości docisku, a funkcję regulacji głębokości powinny przejąć kółka kopiujące lub inne ograniczniki.

Nowoczesne rozwiązania w siewnikach punktowych

W siewnikach takich jak Tempo F zastosowano koła podporowe umieszczone między sekcjami wysiewającymi, co gwarantuje optymalną precyzję utrzymania głębokości roboczej. Dzięki szerokim oponom, głębokość siewu jest dokładnie utrzymana niezależnie od warunków glebowych, a nacisk wywierany na wszystkie koła pozostaje taki sam, zapewniając płynność jazdy na nierównym polu.

Siewnik Tempo projektowano tak, aby mógł współpracować z większością ciągników. Gdy korzysta się z ciągnionego siewnika Tempo F z możliwością zastosowania w nim dmuchawy napędzanej za pomocą wału odbioru mocy, ciągnik przestaje być czynnikiem ograniczającym możliwości prowadzenia siewu punktowego z wielką precyzją. Tempo F można wyposażyć w duży zbiornik do nawozu oraz nawozowe redlice talerzowe. Elektryczny napęd układu dozującego nawóz pozwala na zmianę ilości dozowanego nawozu. Podobnie jak sekcje wysiewające nasiona, można wyłączać poszczególne sekcje nawozowe. Dzięki tym możliwościom zapewnia się takie same warunki rozwoju wszystkim roślinom i ponosi niższe koszty nawożenia.

Zwiększenie możliwości przetwarzania danych przez siewnik umożliwia odblokowanie dodatkowych funkcji zapewniających precyzję na polu. Opcjonalne funkcje obejmują:

• Kompensacja krzywej: Aktywne czujniki komunikują, kiedy maszyna skręca i dostosowują dozowanie każdej sekcji wysiewającej, aby zawsze zapewnić stałą dawkę na całej szerokości siewnika.
• Aktywny docisk hydrauliczny: Siewnik natychmiast reaguje na zmiany warunków glebowych, zawsze utrzymując ustawiony optymalny nacisk sekcji wysiewających.
• Automatyczna singulacja: Dzięki automatycznym silnikom w każdym rzędzie, pojedynkowanie nasion jest stale monitorowane i optymalizowane, co oszczędza czas i zwiększa produktywność.

Układ sterowania Väderstad E-Control oparty na tablecie iPad bezprzewodowo dostarcza informacje o każdym ziarniaku przemieszczającym się od układu dozującego do bruzdy nasiennej. Aktualizacja oprogramowania odbywa się szybko i łatwo, co pozwala na korzystanie z najnowszych modyfikacji i udogodnień oprogramowania w krótkim czasie po ich wdrożeniu. Czyszczenie rzędów jest opcją w siewnikach Tempo, a zadaniem kół ostrogowych jest usuwanie resztek pożniwnych, brył i kamieni.

Innowacje w kalibracji i dozowaniu nasion

Bardzo ciekawy jest system SeedEye firmy Väderstad. W tej technologii specjalne optyczne czujniki umieszczone na przewodach doprowadzających nasiona do redlic zliczają pojedyncze nasiona - nawet rzepaku. Dzięki temu można w prosty sposób ustalić liczbę wysiewanych nasion na metrze kwadratowym bez typowej kalibracji. System zlicza nasiona i automatycznie dostosowuje obroty zasilanego elektrycznie aparatu wysiewającego do zadanej wartości. Czujniki zliczają nasiona pszenicy z dokładnością ok. 99%, innych roślin - 98-99%, przy przepływie 250 nasion na sekundę. Operator maszyny w pełni kontroluje wysiew z wyświetlacza w kabinie. Dawkę wysiewu można w każdym momencie zwiększyć lub zmniejszyć z poziomu monitora.

Podobne rozwiązanie zaprezentowała także firma Horsch - technologia SeedControl, przeznaczona do siewników rzędowych, takich jak: Pronto, Express, Focus oraz Sprinter. Pozwala ona na precyzyjne zachowanie dawki wysiewu dzięki czujnikowi ultradźwiękowemu wbudowanemu w rozdzielacz, który kontroluje przepływ i zlicza nasiona dostarczane do redlic wysiewających.

tags: #siewnik #punktowy #nie #domyka #szczeliny