Wprowadzenie do Siewników i Ich Znaczenie
Niezastąpiona rola precyzyjnie wyregulowanego siewnika jest kluczowa dla efektywnego nawożenia i siewu. Niewłaściwe użycie lub regulacja może mieć negatywne konsekwencje dla upraw i trawników.
Nadmierna ilość nawozu może pozbawić trawnik niezbędnego zapasu wody, co prowadzi do pojawienia się wysuszonych źdźbeł i obszarów uszkodzonej trawy. Jeżeli gleba otrzyma zbyt obfite dawki nawozu, konieczne będzie poświęcenie dużej ilości czasu i wysiłku na przywrócenie balansu składników odżywczych. Z drugiej strony, zbyt oszczędne nawożenie nie przyniesie oczekiwanego efektu soczystej zielonej barwy trawnika, a wolne obszary bez trawy mogą stać się widoczne.
Warto również zwrócić uwagę na to, że trawnik powinien być suchy podczas procesu nawożenia, aby zapewnić optymalne warunki wchłaniania składników odżywczych.
Rodzaje Siewników do Trawnika i Ich Użycie
Na rynku dostępne są różne typy siewników, przystosowane do różnej wielkości powierzchni. Omówimy dwa popularne rodzaje: ręczny, idealny dla mniejszych powierzchni do 400 m², oraz siewnik na kołach, który sprawdzi się na większych powierzchniach do 2000 m².
Zasady Napełniania i Rozsiewania Nawozów
Przede wszystkim nigdy nie napełniaj siewnika nawozem na trawniku - zrób to na betonie, aby uniknąć rozsypania nawozu na trawę, co mogłoby spowodować jej przypalenie.
- W siewniku ręcznym mieści się około 3 kg nawozu, co wystarcza na 100 m² trawnika. Aby prawidłowo rozprowadzić nawóz, ustaw siewnik na pozycji numer 5 i rozpocznij nawożenie, przesuwając się metr w głąb trawnika. Najpierw zacznij kręcić korbką, a dopiero potem zacznij nawozić.
- Nawożenie powinno być przeprowadzone metodą krzyżową, ustawiając siewnik na pozycji 5 i nawożąc w dwóch kierunkach: wzdłuż i w poprzek, co zapewnia równomierne pokrycie.
Rozsiewanie Specjalistycznych Preparatów
W siewniku ręcznym mieści się około 3 kg regulatora pH, co wystarcza na około 50 m² trawnika. Rozprowadzaj regulator pH, ustawiając siewnik na pozycji 5. Wykonaj to dwukrotnie, najlepiej metodą krzyżową. Pamiętaj, że jednorazowa dawka regulatora pH to 3-4 kg na 100 m².
W jednym siewniku mieści się około 4 kg wzmacniacza trawnika „Pogromcy mchu”, co wystarcza na około 100 m². Jeżeli twój mech jest bardzo duży, powinieneś użyć dwukrotnej tej dawki. Pamiętaj, że jednorazowa dawka wzmacniacza trawnika „Pogromcy mchu” wynosi od 4 do 8 kg na 100 m². W celu prawidłowego rozprowadzenia nawozów, ustaw siewnik na pozycji 30.
Technika Chodzenia podczas Nawożenia
Zacznij chodzić, a potem naciśnij spust. Idź normalnym tempem, nie spiesząc się, aby zapewnić równomierny rozsiew. Przed końcem trawnika najpierw zwolnij spust, a potem zakończ chodzenie. Zrób dwa kroki i powtórz to samo w odwrotnym kierunku, co pozwoli na płynne zakończenie nawożenia danej sekcji.
Przygotowanie i Konserwacja Siewnika Rolniczego
Najpopularniejszym siewnikiem używanym w wielu gospodarstwach jest mechaniczny siewnik zbożowy. Wnikliwe sprawdzenie siewnika przed sezonem powinno odbywać się wiosną lub jesienią.
Przegląd Przedsezonowy
Dobrze jest dokonać przeglądu, który da nam odpowiedź, czy w czasie poprzednich siewów nie doszło do zużycia się jakichś elementów roboczych maszyny i czy nie będzie potrzebna zmiana jego ustawień.
Przegląd siewnika najlepiej rozpocząć od zapoznania się z jego instrukcją obsługi. Znajdziemy w niej najważniejsze informacje na temat kontroli danego modelu siewnika i jego przygotowania do siewu, a także tabele wysiewu i wzornik ustawień. Posiadając szczegółowe dane na temat pracującego w gospodarstwie siewnika, mamy bowiem pewność dobrze wykonanej kontroli i że, na przykład, nie pominiemy żadnego punktu smarnego podczas smarowania.
Regularna Kontrola Elementów Roboczych
Regularna kontrola siewnika, przynajmniej raz w sezonie, da pewność, że siew będzie wykonany prawidłowo. Sprawdzamy wszystkie elementy robocze siewnika, zwracając uwagę na stopień ich zużycia, a potem na poprawność działania. Kontroli powinny podlegać: tarcze, kółka dociskowe, znaczniki, zagarniacze, redlice itp.
- W przypadku redlic trzeba zwrócić uwagę na ich czubki, które zużywają się znacznie szybciej, jeżeli nie są prawidłowo ustawione względem talerzy. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-15 cm niż czubek redlicy.
- W siewnikach, w których piasty redlic wysiewających wyposażone są w smarowniczki, należy pamiętać o podaniu smaru po przepracowaniu przez nie ok. 300 ha, zaś w przypadku innych elementów ruchomych, jak znaczniki, zaczep czy wahacze - po zasianiu ok. 100 ha.
Kontrola Ciśnienia w Oponach
Ważne jest również sprawdzenie ciśnienia w oponach wału zagęszczającego - jeszcze przed wyjazdem siewnika w pole. Jeżeli tego nie zrobimy, to na pewno nie osiągniemy równomiernego zagęszczenia.
Przy przygotowaniu siewnika do siewu bardzo ważne jest sprawdzenie stanu ogumienia w kołach i ciśnienia w nich. Prawidłowe ciśnienie pozwoli na ograniczenie poślizgu i utrzymanie założonej dawki wysiewu - także przez to, że koło będzie miało odpowiednią średnicę.
Próba Wysiewu (Próba Kręcona)
Czynnością, której nie powinniśmy pominąć przy przygotowaniu siewnika mechanicznego do siewu, jest przeprowadzenie próby wysiewu, czyli tzw. próby kręconej. Choć sama próba zajmuje sporo czasu i często, aby uzyskać właściwy wynik, trzeba ją wykonać kilka razy, to warto się pomęczyć, aby uzyskać prawidłową obsadę roślin na 1 hektarze.
Jak wykonać próbę kręconą w siewniku
Procedura Wykonania Próby Kręconej
Próbę kręconą wykonujemy po napełnieniu siewnika materiałem siewnym i odpowiednim ustawieniu zastawek i den aparatów wysiewających, które są zalecane przez producenta siewnika. Następnie ilość wysiewu regulujemy na skali przekładni napędowej. Zaleca się, aby dla nasion drobnonasiennych wykonywać ją na 1/10 ha, a dla zbóż na 1/40 ha. Wówczas uzyskana masa usypowa jest łatwa do zważenia.
Wykonanie próby powinno poprzedzić ustalenie liczby obrotów koła siewnika, którą będziemy musieli wykonać w trakcie jej trwania. W tym celu musimy znać średnicę koła napędowego siewnika. Najprostszą metodą jest wyznaczenie jej na polu poprzez zaznaczenie odpowiednich punktów na ziemi i przejechanie takiej odległości, by koło zrobiło pełny obrót. Następnie przystępujemy do wyliczenia liczby obrotów koła przypadających na obsianie 1 ara. Aby to zrobić, mnożymy uzyskany obwód przez szerokość roboczą siewnika. Później powierzchnię 1 ara dzielimy przez wynik mnożenia. Przykładowo: jeśli średnica koła wynosi 2,38 m, a szerokość robocza 3 m, co daje nam wynik 7,14, to na podstawie tych danych obliczamy liczbę obrotów.
Przystępując do próby kręconej, zasypujemy skrzynię ziarnem. W tym momencie należy zwrócić uwagę, by ziarno znajdowało się także w gniazdach wysiewających. Najlepiej zrobić to, obracając jednokrotnie wałek wysiewający, a następnie wsypać zboże z rynienek z powrotem do siewnika. Następnie należy wysiewać nasiona do rynien, pokręcając korbą lub kołem jezdnym w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara. Przy szerokości roboczej siewnika np. 2,7 m, liczba obrotów korbą na 1 hektar wynosi 3290, a liczba obrotów koła jezdnego na 1 hektar - 1900 (dla siewnika Poznaniak 6 SO43/3B).
Po wykonaniu odpowiedniej liczby kręceń, należy zważyć zsypane z rynienek ziarno. Jeżeli uzyskana masa nie różni się o więcej niż 2% od zalecanej dawki, próbę należy uznać za udaną. Próba kręcona daje nam również możliwość obserwacji działania siewnika i wykrycia ewentualnych zmian w wypadaniu ziarników. Dobrze jest też sprawdzić przy tej okazji ustawienia gniazd, za pomocą wzornika.
W tym miejscu warto pamiętać, że w przypadku każdorazowej zmiany dawki wysiewu należy przekładnię „wyzerować”. Opisana powyżej sytuacja jest stosunkowo prosta i zajmuje niezbyt wiele czasu pod warunkiem, że posiadamy instrukcję obsługi naszego siewnika.
Określanie Normy Wysiewu
Najważniejszą sprawą jest oczywiście określenie ilości materiału siewnego, jaki zamierzamy wysiać na hektar. Aby to prawidłowo określić, powinniśmy uwzględnić m.in. MTN (masa tysiąca nasion) oraz zdolność kiełkowania. Problem z wyliczeniem normy wysiewu pojawia się zwykle, gdy materiał siewny nabyliśmy w kilogramach, a norma wysiewu podana na etykiecie jest w sztukach ziaren na 1 m². Z etykiety produktu trzeba spisać dane dotyczące MTN oraz zdolności kiełkowania. Następnie należy pomnożyć wartość zalecanej obsady roślin, którą podaje producent, przez MTN, a otrzymany wynik podzielić przez zdolność kiełkowania.
Trudniej jest stwierdzić, jaka norma wysiewu będzie odpowiednia dla materiału siewnego pochodzącego z własnego gospodarstwa. W tym przypadku musimy sami wyznaczyć dane i zwrócić szczególną uwagę na czystość ziaren.
Uwzględnienie Poślizgu Koła
Dane podawane w tabelach wysiewu siewników są tylko i wyłącznie orientacyjne, dlatego próba kręcona jest czynnością obowiązkową. Najlepiej byłoby również przeprowadzić próbę kręconą w polu, przejeżdżając odpowiedni odcinek, gdyż uwzględniałoby to już poślizgi koła napędowego. W praktyce jednak rolnicy bardzo rzadko wykonują tę czynność, więc do „wykręconej” ilości ziarna należy zawsze dodać około 5%, które będą uwzględniać poślizg koła na polu.
Ustawienia Polowe i Technika Siewu
Ostatnią czynnością, którą musimy wykonać już na polu, jest ustawienie głębokości pracy redlic wysiewających i zagarniacza. Parametry te dobieramy w zależności od warunków panujących na polu.
Regulacja Redlic
W większości siewników istnieje możliwość indywidualnego ustawienia docisku redlic wysiewających, poprzez zmianę położenia sprężyn dociskowych, co pozwala dostosować siew do specyfiki gleby.
Użycie Znaczników Bocznych
Każdy siewnik jest wyposażony w ręczny lub hydrauliczny przerzutnik znaczników bocznych, które służą do wyznaczenia trasy następnego przejazdu ciągnika. Znaczniki należy ustawić tak, aby odstępy między pasami siewnymi przy kolejnym przejeździe siewnika odpowiadały szerokościom międzyrzędzi. Często różnica w wysiewie pojawia się, gdy jest źle ustawiony znacznik lub jeździmy „na oko”.
Pasem siewnym (Ss) nazywa się odległość między skrajnymi redlicami. Przykładowo, aby wykonać siew 25 redlicami przy szerokości międzyrzędzi d = 10,8 cm, szerokość robocza (Sr) wynosi: 25 x 10,8 cm = 270 cm, a rozstawienie kół przednich ciągnika (t) = 135 cm. W takim przypadku szerokość pasa siewnego wynosi: Ss = Sr - d = 270 - 10,8 cm = 259,2 cm.
Prędkość Jazdy i Opuszczanie Siewnika
Aby zapobiec zapychaniu się redlic glebą, siewnik należy opuszczać do siewu w czasie jazdy ciągnikiem do przodu. Prędkość jazdy podczas siewu należy każdorazowo dostosować do aktualnych warunków glebowych. Nie powinna ona przekraczać 10 km/h. Wielkość wysiewanej dawki nasion nie zależy od prędkości jazdy. Ważne jest, aby w czasie siewu utrzymać, w miarę możliwości, stałą prędkość.
Porównanie Siewników: Doświadczenia Praktyczne
Poniżej przedstawiono spostrzeżenia dotyczące pracy dwóch różnych konstrukcji siewników, używanych na działce o powierzchni 1500 m².
Siewniki z Wałkiem (np. SN 471 FLORA)
Do siania trawy używano dwóch pożyczonych siewników z wałkiem, tzn. takich, z których wysypywał się nawóz przez dziurki rozmieszczone między kołami (przykładowy model: SN 471 FLORA). Zdaniem użytkownika, da się je zastosować do mniejszych powierzchni, albowiem ich konstrukcja umożliwia wysypywanie nawozu/nasion jedynie na szerokości ok. 30-50 cm. Sianie trawy na działce zajęło praktycznie cały dzień.
Dodatkowo, mały zbiorniczek zmusza do ciągłego dosypywania nasion/nawozu, co znacząco utrudnia pracę na dużych powierzchniach. Kolejnym minusem jest to, że siewniki te posiadają stosunkowo niewielkie, plastikowe kółka, które obracają się blisko pojemnika z nawozem/nasionami. Podczas jazdy po ziemi ciągle dochodziło do ich oblepiania, co blokowało wyrzut nasion. W praktyce po jednym punkcie placu należało przejechać około 2-3 razy.
Siewnik z Talerzem Rotacyjnym (np. Teksas CS 2500)
Wiosną zdecydowano się na zakup siewnika z talerzem rotacyjnym i dużymi pompowymi kołami gumowymi firmy Teksas CS 2500, ze względu na niedogodności związane z poprzednim typem. Użytkownik jest z niego bardzo zadowolony. Cena jest nieco wysoka, ale konstrukcja jest naprawdę solidna (poza pojemnikiem zasypowym sam metal).
Duży pojemnik na nasiona z wyjmowaną siatką u góry uniemożliwia wpadanie bryłek nawozu i blokowanie siewnika. Nawet gdyby nie było tej siatki, niewiele by się stało, ponieważ przy dziurach wylotowych z pojemnika jest zawleczka, która kręci się i rozbija jakiekolwiek zbrylenia. Rozrzut jest imponujący, promień wynosi około 2 m. Idąc po placu od płotu do płotu, jako punkt orientacyjny wybierano co drugi słupek w ogrodzeniu betonowym, ponieważ rozsiew swobodnie starczał na jedno pole po lewej i po prawej stronie. Rozsiew nawozu Florowit tym siewnikiem na tej samej powierzchni zajął około 30 minut.
W przypadku siania trawy (przeprowadzonego u sąsiada) z uwagi na wagę nasion, rozrzut był 2 razy mniejszy, ale i tak niebotycznie większy niż z wyżej opisanych siewników. Dodatkowym plusem przemawiającym na korzyść tej konstrukcji siewnika jest to, że w przypadku nierównomiernego ustawienia przepustnicy, po sianiu trawy nie będzie widać pasów „mocniej” rzuconych nasion - tzn. ewentualne przejścia będą łagodniejsze dla oka.
Jednak w porównaniu z poprzednią konstrukcją siewnika, ten ma jedną wadę, a właściwie niedogodność: przy sianiu w trakcie wietrznej pogody, z uwagi na system wyrzutu nawozu, a zwłaszcza lżejszych nasion trawy, wiatr nieco znosi granulki lub nasiona. Użytkownik osobiście nie uważa tego za wielki problem, trzeba jedynie wziąć poprawkę na wiatr. Siewniki rotacyjne gabarytowo są znacznie większe i nie da się ich upchnąć gdzieś w kącie.
Rekomendacje Ogólne
Podsumowując, wybierając siewnik, warto rozważyć ręczny siewnik rotacyjny z uwagi na lepsze i przede wszystkim szybsze warunki pracy. Choć siewnik rotacyjny może być stosunkowo drogi, istnieją inne odpowiedniki o podobnej konstrukcji. Należy pamiętać, że przy większej powierzchni działki każdy rodzaj siewnika powinien mieć duży pojemnik zasypowy, ponieważ w przeciwnym razie więcej czasu poświęcimy na bieganie do worka z nawozem/nasionami niż na sam siew. Dla działki 5 arów poleca się siewnik rotacyjny, być może nieco tańszy (z plastikowymi kołami, jeśli trawa już jest i nie trzeba jeździć po ziemi) z pojemnikiem zasypowym około 10-15 litrów lub większym.