Wśród używanych siewników rzędowych często spotyka się maszyny z aktywnym narzędziem uprawowym i wałami oponowymi. Jednym z przykładów jest nabudowywany zestaw RPD firmy Amazone, który może być wyposażony w bierne lub aktywne narzędzie uprawowe oraz wał dogniatający glebę przed redlicami. Siewnik z wałem oponowym to rozwiązanie, które przez lata było cenione w rolnictwie ze względu na swoje unikalne właściwości i wpływ na jakość siewu.
Budowa i zasada działania wału oponowego
Ciekawą propozycją, która zyskała popularność, jest wał oponowy składający się z pojedynczych opon umieszczonych na ułożyskowanej metalowej rurze o dużej średnicy. Każda z kilkunastu opon (ich liczba zależy od szerokości roboczej siewnika) ma za zadanie zagęścić pas gleby pod dwie redlice. Opony te (zazwyczaj typowe „samochodówki”) nie są pompowane; każda z nich jest umieszczana na dwóch pierścieniach z tworzywa sztucznego. Taka konstrukcja zapewnia optymalne przygotowanie gleby bezpośrednio przed siewem, tworząc sprzyjające warunki dla nasion.
Zalety stosowania wału oponowego
Stosowanie wału oponowego przynosi szereg istotnych korzyści, wpływających na efektywność i jakość procesu siewu:
- Dobre zagęszczenie spulchnionej gleby: Jest to podstawowa zaleta, gwarantująca bardziej równomierne wschody roślin. Użytkownicy potwierdzają świetne wschody roślin zbóż i rzepaku przy użyciu takiego zestawu wysiewającego.
- Lepsze wchłanianie wody i wymiana powietrza: Nieugniecione pasy między oponami przyczyniają się do efektywniejszego wchłaniania wody i wymiany powietrza w glebie, co sprzyja rozwojowi korzeni.
- Odporność na oblepianie glebą i kamienie: Elastyczna guma jest mało podatna na oblepianie glebą, co minimalizuje przestoje i ułatwia pracę. Nie sprawia ona też problemów w kontakcie z kamieniami, co zwiększa trwałość i niezawodność maszyny.
- Niższe opory toczenia: W porównaniu do tradycyjnych wałów, na przykład rurowych, konstrukcja z wałem oponowym charakteryzuje się niższymi oporami toczenia, co przekłada się na mniejsze zużycie paliwa.
Budowa i działanie wału korbowego (animacja 3D) - Motorservice Group
Wyzwania i konserwacja wału oponowego
Pomimo wielu zalet, wał oponowy może wiązać się z pewnymi wyzwaniami, głównie dotyczącymi konserwacji.
Trwałość i wymiana opon: Konstrukcja oponowa okazuje się bardzo trwała i odporna na uszkodzenia mechaniczne, dlatego wielu rolników nie miało do czynienia z koniecznością wymiany opon. Jednak problem może się ukazać w starszych maszynach, które przez kilka lat nie były użytkowane i guma się zestarzała (struchlała).
Proces wymiany: Koszt nabycia opon jest znikomy, gdyż można wykorzystać używane sztuki. Należy jednak przygotować się na dłuższy i bardziej pracochłonny proces ich założenia. Do wymiany pojedynczej sztuki konieczne jest ściągnięcie opon poprzedzających (w siewnikach 3-metrowych rura, na której umieszczone są opony, nie jest dzielona). Biorąc pod uwagę warunki pracy maszyny i możliwość dostania się do środka wilgotnej gleby, istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia korozji na rurze, co dodatkowo komplikuje zadanie.
Michał Wojciechowski z Amazone wyjaśnia szczegóły wymiany: „Aby wymienić uszkodzoną oponę, potrzebne jest odcięcie kilku milimetrów wewnętrznej części rantu, żeby łatwiej wchodziła. Przed montażem do środka opony należy włożyć dwa pierścienie wykonane z tworzywa sztucznego i między nimi pierścień dystansowy. Pierścienie trzeba podgrzać w gorącej wodzie do temperatury, w której stają się elastyczne, pozwalającej na ich zgięcie i włożenie do opony. Te trzy pierścienie muszą się znaleźć w oponie, zanim zacznie się ją nabijać na rurę.” Dodatkowo, do pojedynczej opony trzeba wlać pół litra płynu smarującego, który nie rozpuszcza gumy, aby zapewnić smarowanie między oponą a pierścieniami i zapobiec przyspieszonemu zużyciu.
W przypadku niewielkiego rozcięcia opony podczas pracy nie ma potrzeby natychmiastowej wymiany. Z reguły można kontynuować pracę, a usterkę naprawić po sezonie siewu.
Ewolucja i alternatywy wału oponowego
Współczesne siewniki rzędowe ewoluowały. Od kilku lat w ofercie Amazone i innych producentów nie ma już ani bron wahadłowych, ani wałów oponowych. Wał oponowy został zastąpiony wałem pierścieniowym (również ogumionym).
Michał Wojciechowski wyjaśnia, że do zaniechania produkcji wałów oponowych przyczyniły się problemy z uzyskaniem odpowiedniej głębokości siewu na glebach bardzo zwięzłych i gliniastych, zwłaszcza przy siewie nasion niektórych roślin wymagających większej głębokości, na przykład grochu. Nowe konstrukcje pierścieniowe skuteczniej radzą sobie z tym wyzwaniem, oferując lepszą precyzję i niezawodność w różnorodnych warunkach glebowych.