Siewnik zbożowy mechaniczny: Sprawdzona technologia w rolnictwie

Siewniki to jedne z najważniejszych maszyn rolniczych, a ich rola w zapewnieniu wysokich plonów jest nieoceniona. Prawidłowy siew jest jednym z najważniejszych zabiegów agrarnych, od którego zależeć będzie wysokość uzyskanego plonu. Z tego względu każdy farmer musi zadbać o to, aby ta operacja w jego gospodarstwie przebiegła jak najlepiej. Za twórcę siewników uważa się Jethro Tulla, który w 1701 roku skonstruował siewnik pozwalający na zagłębianie nasion w ziemi i sianie ich w rzędach. Przez lata siewniki zmieniały swój wygląd, lecz niektóre patenty wykorzystywane są do dzisiaj w siewnikach mechanicznych.

Charakterystyka i zasada działania siewnika mechanicznego

Siewnik mechaniczny to klasyczne rozwiązanie, które jest często spotykane na polach ze względu na prostą budowę i sprawdzoną technologię. Jego działanie opiera się na mechanicznym podawaniu nasion ze zbiornika do redlic, a następnie w bruzdę, którą redlica tworzy w glebie. Mechanizm ten polega na tym, że pobiera ona nasiona ze zbiornika i wrzuca je w bruzdę, którą tworzy redlica. W przypadku siewnika mechanicznego skrzynia nasienna zawsze powinna znajdować się nad redlicami - tylko w ten sposób pobrane ziarno może znaleźć się finalnie w redlicy.

Napęd siewnika brany jest od jednego z kół, który poprzez koła zębate napędza wałki w skrzyni zasypowej. System tarczowy, łyżeczkowy lub taśmowy odpowiada za przygotowanie wyżłobień, w których umieszczane są ziarna pobrane ze zbiornika. Za ich prawidłową aplikację w glebie odpowiada wyrzutnik wyciskający.

Kluczowe elementy siewnika mechanicznego

Każda maszyna siewna, niezależnie od rodzaju, ma kilka podstawowych elementów, które pozwalają na precyzyjne wykonanie prac polowych:

• Rama: Konstrukcja, na której zamontowane są wszystkie inne elementy urządzenia do siewu.
• Zbiornik (skrzynia nasienna): Przechowuje nasiona podczas siewu. Jego pojemność może się różnić w zależności od rodzaju siewnika i jego zastosowania.
• Aparat wysiewający: Najważniejsza część urządzenia odpowiedzialna za dozowanie nasion. W siewnikach mechanicznych nasiona ze zbiornika nasiennego przesuwają się do aparatów wysiewających, które dozują odpowiednią ich liczbę. Może być napędzany mechanicznie (za sprawą koła napędowego), hydraulicznie lub elektrycznie.
• Redlice: Odpowiedzialne za tworzenie bruzd w glebie, by następnie umieścić w nich nasiona. Redlice stopkowe charakteryzują się prostą budową i są idealnym wyborem na pola o niskiej zawartości masy organicznej. Redlice talerzowe (jedno- lub dwutalerzowe) mają okrągły kształt, co zwiększa ich zdolność penetracji gleby, sprawdzają się w różnych warunkach glebowych oraz tam, gdzie występuje dużo resztek roślinnych.
• Koła napędowe: Napędzają mechanizmy wewnętrzne. Jeśli maszyna wyposażona jest w koło napędowe, usytuowane jest ono na tylnej lub bocznej części urządzenia i jest odpowiedzialne za napędzanie przekładni wysiewającej, która połączona jest z nim przy pomocy napędu łańcuchowego lub wału kardana.
• Rury (przewody) wysiewające: Transportują nasiona z aparatu wysiewającego do redlicy.
• Wałki zagarniające lub koła dociskowe: Po umieszczeniu nasion w glebie, przysypują je glebą i dociskają.

Zalety i wady siewników mechanicznych

Zalety

• Prosta budowa i obsługa: Siewniki mechaniczne są prostsze w konstrukcji, co przekłada się na łatwiejszą obsługę i mniejsze ryzyko awarii.
• Niższe koszty: Charakteryzują się stosunkowo niską ceną zakupu i eksploatacji.
• Dłuższa żywotność: Ich prostota konstrukcji często wiąże się z większą trwałością maszyn w porównaniu do bardziej zaawansowanych technologicznie siewników pneumatycznych.
• Niskie zapotrzebowanie na moc: Można je z powodzeniem podłączać do traktorów, które wyposażone są w niezbyt mocne silniki, np. do siewnika z koszem o pojemności 330 i 370l wystarczy ciągnik z silnikiem o mocy 45KM.
• Uniwersalność: Służą do wysiewu na niewielkich powierzchniach upraw, ale też przydają się w większych gospodarstwach, koncentrujących się przede wszystkim np. na uprawie warzyw. Najczęściej wysiewa się nimi rzepak otoczkowany i cykorię, a także burak otoczkowany. Czasem też stosuje się je w przypadku zbóż oraz kukurydzy.

Wady

• Mniejsza precyzja: Siewniki tego typu są mniej dokładne niż pneumatyczne - zdarza się, że w jednym miejscu zostaje zasianych kilka nasion. O ile sekcja wysiewająca w maszynach z pneumatycznym systemem jest bardziej dopracowana, o tyle rozdział ziarna w głowicach pneumatycznych jest lepszy i bardziej precyzyjny.
• Niska prędkość pracy: Prędkość pracy siewników mechanicznych zawieszanych wynosi zazwyczaj od 7 do 9 km/h.
• Ograniczona ładowność: Ładowność skrzyni utrzymuje się na poziomie od 300 do 700 kg dla siewników zawieszanych. Siewniki mechaniczne przyczepiane do ciągnika mogą mieć większą pojemność, przekraczającą 3000 kg.
• Koncentracja masy: Jeśli siewnik jest elementem zestawu uprawowo-siewnego, doprowadza to do stosunkowo sporej koncentracji masy na końcu agregatu, czego problemu nie ma w siewnikach pneumatycznych.

"Poznaniak" - ikona polskich siewników mechanicznych

Najpopularniejszym reprezentantem siewników mechanicznych w Polsce jest legendarny siewnik „Poznaniak”, produkowany od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku przez firmę Unia Group. Jest to obecnie nowoczesna konstrukcja, która spełnia najwyższe standardy jakościowe, będąc najbardziej znanym siewnikiem mechanicznym w Polsce.

Nowa odsłona „Poznaniaka” wyposażona jest w dwie wersje redlic: stopkowe i dwutalerzowe, występujące w Poznaniaku D. Producent oferuje go w czterech wersjach pojemności kosza zasypowego: 330, 370, 420 i 550 litrów, oraz trzech szerokościach roboczych: 2,5 m (dla siewnika z koszem 330l), 2,7 m (siewnik z koszem 370l) i 3 m (dla siewników z koszem 420 i 550l). Najnowsza odsłona różni się od swoich poprzedników przede wszystkim wprowadzeniem nowej ramy o lepszej konstrukcji. Siewniki zyskały bezstopniową skrzynię przekładniową z żeliwną obudową, której wprowadzenie zwiększa żywotność i dokładność działania.

Maszyny z Unii przygotowane są do tworzenia ścieżek technologicznych poprzez zastosowanie elektrycznego sterownika technologicznego oraz sterownika Starter Seed, zliczającego przejazdy, zamykającego i otwierającego wysiew, tworząc ścieżki technologiczne. Siewniki wyposażone są w 21, 23 lub 25 sztuk redlic, które umożliwiają wysiew na głębokość do 7 cm.

Gabaryty „Poznaniaka” nie wymagają dużego zapotrzebowania mocy. Do siewnika z koszem o pojemności 330 i 370l wystarczy ciągnik z silnikiem o mocy 45KM. Siewniki z koszem 420 i 550l wymagają odpowiednio 60 i 80 KM. „Poznaniaki” od dawna przeznaczone były dla gospodarstw małych i średnich. Lekka konstrukcja jest szczególnie zalecana do współpracy z agregatami uprawowymi zawieszanymi. Min. blokada jest pewna i łatwa w obsłudze, a znaczniki przejazdu umożliwiają robienie śladu przejazdu „na środek ciągnika”.

Siewniki mechaniczne a pneumatyczne: Porównanie

Kiedy postawimy laika obok siewnika pneumatycznego, jego pierwszym pytaniem będzie: od czego są te przewody? W odróżnieniu od siewników mechanicznych, siewniki pneumatyczne wykorzystują strumień powietrza (wytwarzany przez dmuchawę napędzaną przez WOM, hydraulicznie lub elektrycznie) do transportu nasion. Powietrze sprawia również, że nasiona trafiają do gleby. W siewnikach pneumatycznych skrzynia nie musi być zlokalizowana nad redlicami, a tym samym można zwiększyć jej ładowność, ponieważ ziarno i tak jest swobodnie rozrzucane.

Siewniki mechaniczne charakteryzują się łatwiejszą obsługą oraz większą trwałością, ale jednocześnie mniejszą precyzją w procesie rozsiewania nasion. Siewniki pneumatyczne wyróżniają się większą dokładnością, co pozwala na bardziej równomierny wysiew, jednak są bardziej podatne na awarie i mają skomplikowaną budowę. Ze względu na cenę, zapotrzebowanie mocy i dodatkowe wyposażenie w postaci ładowacza, siewniki pneumatyczne częściej znajdą swoje miejsce w dużych gospodarstwach, nakierowanych głównie w uprawie zbóż, podczas gdy mechaniczne są doskonałe dla małych i średnich gospodarstw.

Wybór odpowiedniego siewnika zbożowego mechanicznego

Wybór odpowiedniego sprzętu siewnego zależy od kilku czynników. Zanim zainwestujesz, zastanów się, w jakich warunkach i podczas jakich prac będzie używany. Od dobrego zasiewu będzie zależeć wysokość uzyskanego plonu. Dlatego warto od samego początku dobrać odpowiedni siewnik, który przeprowadzając zasiew stworzy najlepsze warunki rozwoju.

Kryteria doboru siewnika

• Wielkość gospodarstwa: Dla mniejszych gospodarstw (do 50 ha) siewniki mechaniczne o mniejszej szerokości roboczej i pojemności zbiornika są zazwyczaj wystarczające.
• Rodzaj upraw: Siewniki mechaniczne są najczęściej stosowane do upraw zbóż, takich jak pszenica, jęczmień czy żyto, ale również do roślin pastewnych i poplonów. Czasem również do rzepaku otoczkowanego, cykorii czy buraka otoczkowanego.
• Warunki glebowe: Na lżejszych glebach lepiej sprawdzają się redlice stopkowe. W trudniejszych warunkach, np. z dużą ilością resztek pożniwnych, siewniki z redlicami talerzowymi są bardziej odpowiednie.
• Dostępna moc ciągnika: Siewniki mechaniczne wymagają ciągników o stosunkowo mniejszej mocy w porównaniu do niektórych modeli pneumatycznych.
• Budżet: Siewniki mechaniczne to dobry wybór przy mniejszym budżecie, oferując skuteczne rozwiązanie dla wielu upraw.

Ustawienia siewnika: Głębokość, rozstaw rzędów, norma wysiewu

Dokładne ustawienie głębokości siewu odgrywa istotną rolę w lokalizacji nasion w glebie. Rozstaw rzędów decyduje o układzie nasion na polu, co jest kluczowe dla gęstości roślin. Norma wysiewu, określająca ilość nasion na danym obszarze, może być dostosowywana przy użyciu zaawansowanych systemów do kontrolowania dawki. Dzięki takim rozwiązaniom można precyzyjnie dawkować zarówno nasiona, jak i nawozy. Regulacja wymienionych parametrów siewu umożliwia udoskonalenie działania siewnika, dostosowując go do warunków glebowych oraz wymagań konkretnej uprawy.

Szerokość robocza siewnika do zbóż zazwyczaj kształtuje się w przedziale od 2,5 do 4 metrów, przy czym najczęściej wybierane są modele o szerokości 3 metrów. Właściwy wybór szerokości roboczej jest kluczowy dla efektywności siewu. Głębokość siewu w siewnikach jest kluczowym czynnikiem, który należy precyzyjnie dostosować, aby nasiona znalazły się na optymalnej głębokości. Zastosowanie odpowiedniej głębokości siewu ma znaczący wpływ na kondycję roślin, zapewnia ono równomierne wschody, co jest niezbędne dla osiągnięcia obfitych plonów.

Siewniki uprawowo-siewne z mechanizmem mechanicznym

Siewniki uprawowo-siewne to zaawansowane maszyny, które łączą w sobie przygotowanie gleby oraz siew nasion w jednym przejeździe. Dzięki nim można zaoszczędzić czas, paliwo oraz poprawić jakość siewu. W jednej ramie siewnika znajdują się narzędzia do uprawy gleby - najczęściej brony talerzowe, zęby lub wały strunowe - oraz elementy typowe dla siewników rolniczych: zbiornik na materiał siewny, system dozowania i redlice wysiewające.

Maszyna najpierw spulchnia i wyrównuje glebę, potem odkłada nasiona na zaprogramowanej głębokości, a na końcu dociska je wałem zagęszczającym. W zależności od modelu stosuje się redlice stopkowe, talerzowe lub dwutarczowe oraz dozowanie mechaniczne albo pneumatyczne, co pozwala dobrać maszynę do rodzaju gleby i upraw. Połączenie kilku operacji w jednym przejeździe zmniejsza liczbę wjazdów ciężkiego sprzętu na pole, a więc także ugniatanie gleby, zużycie opon i podzespołów oraz czas pracy operatora. Dzięki temu poprawiają się warunki rozwoju systemu korzeniowego i retencja wody.

Serwis i części zamienne do siewników mechanicznych

Sprzęt siewny zapewnia równomierny i efektywny wysiew nasion, dlatego ich właściwe utrzymanie oraz naprawa są istotne dla osiągania wysokich plonów. Najczęściej z części do siewników korzystają rolnicy prowadzący duże gospodarstwa rolne. To w nich siewniki objeżdżają czasami setki hektarów w sezonie, a intensywna eksploatacja przyspiesza zużycie części. Mniejsze gospodarstwa również potrzebują części zamiennych, aby wydłużyć żywotność maszyn.

W sezonie siewu każda awaria oznacza cenny czas stracony na naprawę maszyny. Wybierając części od sprawdzonych producentów, minimalizujesz ryzyko niespodziewanych problemów technicznych w trakcie pracy, co pozwala uniknąć opóźnień. I choć części wysokiej jakości mogą być kosztowne, to większa trwałość przekłada się ostatecznie na mniejsze koszty. Rolnik nie musi tak często wymieniać elementów, a jego maszyna działa wydajniej, co przynosi spore oszczędności. Wysokiej jakości części zamienne są trwalsze i mniej podatne na zużycie, dzięki czemu siewnik zbożowy może pracować dłużej bez konieczności częstych napraw, co zmniejsza przestoje w pracy oraz wydatki na serwisowanie. Części niskiej jakości mogą negatywnie wpłynąć na precyzję aparatu wysiewającego.

Trendy rozwojowe w technologii siewników

Dynamiczny rozwój technologii rolniczych wpływa również na konstrukcję i funkcjonalność współczesnych siewników. Siewniki mechaniczne, choć klasyczne, również czerpią z postępu technologicznego. W zależności od potrzeb można zainwestować w bardziej zaawansowane urządzenia, np. współpracujące z bronami wirnikowymi, na dużych napędowych kołach, z redlicą jedno- lub dwutalerzową i układem, który sygnalizuje postępy pracy. W nowoczesnych siewnikach często stosuje się systemy elektroniczne i GPS, które pozwalają na automatyczne sterowanie procesem wysiewu. Rolnik może monitorować tempo pracy, głębokość wysiewu oraz gęstość nasion z kabiny ciągnika.

Automatyzacja procesów pozwala na unikanie nakładek i omijaków, optymalizując zużycie nasion. Coraz więcej siewników oferuje funkcje automatycznego wyłączania sekcji roboczych na uwrociach oraz funkcje zmiennego dawkowania nasion w zależności od map glebowych i plonowania. Wszystkie te innowacje sprawiają, że siewniki przestają być jedynie narzędziami do rozsiewania nasion, a stają się zaawansowanymi urządzeniami wspierającymi precyzyjne rolnictwo.

tags: #siewnik #zbozowy #mechaniczny