Skuteczne czyszczenie opryskiwaczy rolniczych: dlaczego, czym i jak?

Jednym z głównych pytań, które po wykonaniu zabiegu ochronnego zadaje sobie zapewne niejeden użytkownik opryskiwacza, jest to, czy trzeba czyścić urządzenie? A jeśli tak, to po co, czym i jak? Co do reguły, w prawidłowo wykalibrowanym opryskiwaczu nadwyżka cieczy roboczej się nie pojawia. Jednak co w sytuacji, gdy w momencie zakończenia zabiegu w urządzeniu zostaje nadmiar cieczy roboczej? W jaki sposób ją zagospodarować i jak przygotować beczkę opryskiwacza do następnego użycia? Odpowiedź na pytanie o sens i konieczność czyszczenia opryskiwacza po każdym zabiegu oraz przed spoczynkiem zimowym jest oczywista - jest to działanie niezbędne dla bezpieczeństwa upraw i efektywności pracy.

Dlaczego czyszczenie opryskiwacza jest kluczowe?

Użytkowanie niewyczyszczonego lub niewłaściwie umytego opryskiwacza może mieć poważne następstwa w postaci uszkodzeń roślin podczas wykonywania kolejnych zabiegów ochronnych. Rodzaj uszkodzeń, czyli fitotoksyczności na roślinach, może być różny, w zależności od zastosowanej substancji aktywnej. Grupą środków ochrony roślin szczególnego ryzyka, których pozostałości mogą powodować fitotoksyczność na roślinie uprawnej, są herbicydy.

Mycie opryskiwacza powinno być przeprowadzane zawsze po jego użyciu, gdyż niesie to za sobą wiele pozytywnych skutków. Nie wszystkie środki ochrony roślin mogą być ze sobą mieszane; opryskanie upraw środkiem przeznaczonym do innego gatunku roślin mogłoby przynieść im bardzo negatywne skutki. Ponadto połączenie niektórych środków chemicznych może doprowadzić do osłabienia ich skuteczności, ponieważ pomiędzy składnikami herbicydów, fungicydów i insektycydów może dojść do reakcji chemicznych, które będą miały negatywne konsekwencje dla ich działania, nawet jeśli celem oprysku będzie ten sam gatunek roślin. W związku z tym, po wykonaniu oprysku jednym ze środków, należy przeprowadzić mycie opryskiwacza, a dopiero po jego wykonaniu użyć go ponownie z innym środkiem ochrony roślin. Dzięki temu będzie można zapewnić maksymalną skuteczność jego działania oraz zadbać o dobry stan urządzenia.

Należy mieć na uwadze, że mycie opryskiwacza należy wykonać nie tylko wtedy, gdy chcemy użyć innego środka ochrony roślin, ale również wtedy, gdy przez pewien czas ma stać nieużywany. Jeśli opryskiwacz nie zostanie umyty bezpośrednio po użyciu, to na ściankach pojawią się brzydkie osady, a wnętrze przewodów i dysz opryskujących może się zatkać, przez co opryskiwacz straci swoją funkcjonalność, a ponowne doprowadzenie go do stanu gotowości będzie znacząco utrudnione.

Wymogi prawne i bezpieczeństwo środowiskowe

Zgodnie z obowiązującymi przepisami mycie opryskiwaczy należy przeprowadzać w sposób ograniczający ryzyko skażenia wód powierzchniowych, podziemnych oraz gruntu na skutek wycieku lub przesiąkania środków ochrony roślin w głąb profilu glebowego. W przypadku tej czynności bardzo ważne jest miejsce jej wykonywania - powinno się ono znajdować nie mniej niż 30 m od studni, ujęć wody oraz od zbiorników i cieków wodnych. Zachowanie tej odległości nie jest konieczne, gdy opryskiwacz jest myty w myjni urządzeń ochrony roślin (Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie sposobu postępowania przy stosowaniu i przechowywaniu środków ochrony roślin - Dz.U. 2013, poz. ...).

Niewykorzystaną ciecz użytkową oraz wodę użytą do mycia opryskiwacza zaleca się rozproszyć na własnym, nieużytkowanym rolniczo terenie, np. na ugorze. Istnieją również specjalistyczne rozwiązania, takie jak stanowiska typu Biobed. Podłoże w nich, bogate w materiał organiczny, pełni rolę biologicznego neutralizatora środków chemicznych. Wykazuje ono silne właściwości adsorpcyjne, wiążąc cząsteczki związków chemicznych, oraz tworzy doskonałe warunki dla rozwoju mikroorganizmów niezbędnych do biodegradacji tych związków. Taka konstrukcja zapobiega przesiąkaniu środków ochrony z podłoża do gleby, ograniczając ryzyko skażenia wód podziemnych. Szwedzkie doświadczenia pokazują, że w okresie nieużytkowania opryskiwacza (od jesieni do wiosny) w podłożu stanowiska dokonuje się degradacja zgromadzonych tam w sezonie środków ochrony do bardzo niskiego poziomu, często do poziomu progu detekcji.

Wyzwania związane z czyszczeniem opryskiwaczy

Stosowanie środków ochrony roślin wymaga używania odpowiedniego opryskiwacza, który po wykonaniu oprysków należy dokładnie umyć i usunąć pozostałości po herbicydach, insektycydach czy fungicydach. Do tego celu najlepiej stosować specjalne środki myjące, pozwalające rozpuścić powstające w zbiorniku osady. Mycie opryskiwacza wymaga stosowania odpowiednich środków myjących, które dobrze poradzą sobie z usuwaniem składników pozostających na ścianach, przewodach i dyszach opryskiwaczy.

Nie nadają się do tego zwykłe środki myjące, gdyż zawarte w nich składniki nie dadzą rady usunąć wszelkich pozostałości po środkach ochrony roślin. Bardzo trudne do usunięcia są przede wszystkim substancje oleiste, które bardzo często wchodzą w skład środków ochrony roślin lub adiuwantów używanych do zwiększenia skuteczności ich działania. Obecność takich składników podnosi efektywność środków ochrony roślin, ale jednocześnie utrudnia czyszczenie zbiornika.

Problem, który można napotkać przy próbach czyszczenia zbiornika zwykłymi środkami myjącymi, dotyczy również kwestii utylizacji wody po myciu. Pozostałości po myciu opryskiwacza zawierają substancje szkodliwe dla środowiska, a przy dużym zbiorniku ich wylewanie do kanalizacji byłoby bardzo trudne. Na szczęście istnieją takie środki do mycia opryskiwaczy, jak Clean Max, które nie tylko doskonale usuną pozostałości środków ochrony roślin z wnętrza pojemnika do opryskiwania oraz rurek i dysz, ale również są bezpieczne dla środowiska.

Specjalistyczne środki do mycia opryskiwaczy

Najlepsze efekty daje stosowanie specjalnych środków do mycia opryskiwaczy, które pozwalają rozpuścić powstające w zbiorniku osady. Środki te rozpuszczają niemal wszystkie środki ochrony roślin stosowane w gospodarstwach rolnych - herbicydy, insektycydy i fungicydy. Doskonale usuwają one pozostałości środków ochrony roślin również wtedy, gdy wraz z nimi były stosowane adiuwanty zwiększające skuteczność oprysku. Szczególnie dobrze radzą sobie z usuwaniem pozostałości po herbicydach zawierających sulfonylomocznik, powszechnie stosowanych w uprawach zbóż, takich jak pszenżyto ozime, pszenica ozima, żyto czy żyto ozime.

Cleanpest

Cleanpest jest polecany do mycia opryskiwaczy po użyciu herbicydów sulfonylomocznikowych i glifosatu. Zawiera on środki powierzchniowo czynne oraz związki neutralizujące i rozpuszczające substancje aktywne pestycydów. Stosując Cleanpest, oszczędza się czas potrzebny do wyczyszczenia opryskiwacza i minimalizuje ryzyko wystąpienia fitotoksyczności na roślinach. Zastosowanie dawki 0,5-1 l na 100 l wody, w zależności od typu opryskiwacza, daje gwarancję neutralizacji i usunięcia resztek herbicydów, które mogły pozostać w zbiorniku, przewodach, rozpylaczach, filtrach i innych elementach.

Clean Max

Clean Max to preparat w formie płynu do rozpuszczania w wodzie, przeznaczony do mycia opryskiwaczy. Neutralizuje on także pozostałe w aparaturze resztki środków ochrony roślin po opryskiwaniu. Jest zalecany do mycia opryskiwaczy szczególnie po stosowaniu środków ochrony roślin trudno usuwalnych ze ścianek zbiornika i instalacji cieczowej opryskiwacza, np. herbicydów. Stosować należy go w stężeniu 0,25-0,50%.

Clean Max ma w swoim składzie mieszaninę składników pozwalającą na skuteczne usunięcie pozostałości po środkach ochrony roślin. Zawiera on substancje powierzchniowo czynne, sekwestrujące oraz bufor pH. Dzięki temu przeprowadza rozkład wszelkich resztek herbicydów, fungicydów i insektycydów, które osadziły się na ścianach opryskiwacza, i skutecznie usuwa wszelkie pozostałości. Stosując ten preparat, można zatem dokładnie wyczyścić wnętrze opryskiwacza, co znacznie przedłuży jego żywotność oraz sprawi, że będzie on gotowy do użycia z kolejnym środkiem ochrony roślin. Preparat był badany w Instytucie Ochrony Roślin w Poznaniu i uzyskał ocenę pozytywną.

Instrukcja czyszczenia opryskiwacza

Opryskiwacze bez systemu myjącego

1. Bezpośrednio po wykonaniu zabiegu opróżnić zbiornik z cieczy roboczej, a następnie wypłukać czystą wodą w ilości nie mniejszej niż 1/10 jego objętości. Spłukać również zanieczyszczenia na zewnętrznych częściach opryskiwacza.
2. Zbiornik wypełnić wodą do połowy jego objętości i dodać środek Clean Max SL zgodnie z zalecaną dawką. Włączyć mieszadło na 10-15 min, umożliwiając dotarcie cieczy myjącej do całego układu cieczowego (przewodów, belek, rozpylaczy) poprzez krótkie uruchomienie opryskiwacza.
3. Dopełnić zbiornik wodą i mieszać przez kolejne 10-15 min.
4. Ponownie przepłukać układ cieczowy.
5. Usunąć całkowicie ciecz myjącą ze zbiornika, a następnie przepłukać zbiornik i instalację niewielką ilością czystej wody.

Opryskiwacze z systemem myjącym

1. Odmierzyć wymaganą ilość środka myjącego na przygotowanie cieczy myjącej w ilości 10-15% pojemności zbiornika.
2. Odmierzoną ilość cieczy wlać do rozwadniacza i uzupełnić zbiornik do 10-15% pojemności zbiornika, a następnie włączyć system myjący na 10-15 min.
3. Po umyciu usunąć całkowicie ciecz myjącą ze zbiornika, a następnie przepłukać zbiornik i instalację niewielką ilością czystej wody.

Postępowanie z niewykorzystaną cieczą i wodą po myciu

Niewykorzystaną ciecz użytkową oraz wodę użytą do mycia opryskiwacza należy rozproszyć na własnym, nieużytkowanym rolniczo terenie, np. na ugorze. Jest to kluczowe dla ochrony środowiska i minimalizowania ryzyka skażenia wód i gleby.

Jeśli chcesz, by Twój opryskiwacz służył jeszcze przez wiele kolejnych sezonów, to zadbaj o niego jak najlepiej i stosuj odpowiednie preparaty do czyszczenia. Dzięki temu łatwo usuniesz pozostałości środków ochrony roślin z wnętrza zbiornika oraz wszystkich przewodów, a urządzenie będzie przygotowane zarówno do ponownego użycia, jak i do przechowywania.

tags: #srodek #czyszczacy #opryskiwacz