Tradycyjne metody siewu
Aż do XVIII wieku, powszechną metodą wysiewu roślin było sianie ręczne. Za pługiem szedł siewca, niosący ziarno w fartuchu lub płachcie. Płachta siewna była niczym innym jak lnianym materiałem obwiązanym wokół ramienia, z drugim końcem przymocowanym do talii. Siewca, używając prawej ręki, musiał rzucać ziarno z każdym krokiem prawej nogi, przechodząc przez pole. Po dotarciu do końca przesuwał płachtę z nasieniem na prawą stronę ciała i w drodze powrotnej wysiewał ręką lewą. Rzucanie zawsze odbywało się szerokim ruchem, zsynchronizowanym z tempem chodzenia. Czasami, gdy nie szło się wyoraną bruzdą, na nawrotach umieszczano znaki, aby zapewnić przejście w prostej linii. Zdarzało się, że gdy obszar do obsiania był niewielki, używano - zamiast płachty - koszyka o gęstym splocie, na przykład z rogożyny. Sianie z płachty zastąpiło sianie z „wanki” (metalowego naczynia).
Punktem przełomowym w historii siewu stał się wiek XVIII, kiedy to angielski agronom, Jethro Tull, wynalazł rzędowy siewnik konny, rewolucjonizując rolnictwo.
"Skrzypce do siania" - Kleegeige
Pochodzenie i nazwa
W późniejszym okresie zaczęto używać prostego urządzenia znanego jako skrzypce do siania, którego niemiecka nazwa to „Kleegeige”. Od połowy XIX wieku rozpowszechniło się ono nie tylko w Europie, ale również w Stanach Zjednoczonych - pod nazwą „seed fiddle” (skrzypce nasienne). Jego nazwa związana jest z wyglądem lub funkcją urządzenia: „Skrzypce” - bo wykorzystują smyk jako napęd, a słowo „Klee” (niem. koniczyna) - bo głównie stosowano go do wysiewania koniczyny, rzepaku lub innych drobnych nasion.
Budowa i zasada działania
Urządzenie składa się z zasobnika, drążka z cięciwą (smyka) oraz metalowej tarczy. Użytkownik zawiesza zasobnik na pasku pod lewym ramieniem. Jest on często w kształcie nerki, aby urządzenie było dobrze dopasowane do ciała i nie utrudniało ruchów. W górnej części pudło na jednym końcu jest zabezpieczone płóciennym rękawem, a na drugim posiada przeszklony okrągły otwór do kontroli stanu ziarna.
Siejący bierze w prawą dłoń uchwyt smyka i stawiając kolejne kroki, zaczyna przesuwać go tam i z powrotem. Skórzany pasek cięciwy owinięty jest wokół osi tarczy. Jego ruch powoduje obracanie się tarczy w dwóch kierunkach. Strumień ziarna wysypujący się z otworu skrzynki opada na tarczę i jest rozprowadzany przez siłę odśrodkową. Szybkość podawania ziarna, dostosowywana do długości kroku, była regulowana suwakiem z maksymalnie dziesięcioma różnymi ustawieniami. Metalowa opaska za tarczą zapobiegała rzucaniu nasion do tyłu. Dyski wcześniejszych modeli zostały wyposażone w cztery płetwy, ale późniejsze wersje miały sześć.
Rozpowszechnienie i efektywność
Urządzenie jest stosunkowo proste w obsłudze, a rozrzut po obu stronach siejącego sprawiał, że można było obsiać w ciągu godziny dwa razy większą powierzchnię niż ręcznie. Po wysianiu nasion obszar był zagrabiany i walcowany.
W Stanach Zjednoczonych podobne ręczne siewniki rozpowszechniły się w połowie XIX wieku. Wykorzystywano je głównie do siania trawy i koniczyny; wiele z nich zostało sprowadzonych z Europy, jak na przykład marka „Aero” produkowana w Kilmarnock (Szkocja). W 1940 roku koszt takiego urządzenia wynosił 27 szylingów i sześć pensów, plus szyling za dostarczenie. Używano również skrzynek do siania, w których obrót tarczy był uruchamiany przez mechanizm korbowy.
Przykład historyczny
W Niemczech jeden z pierwszych modeli został zaprezentowany na „Wystawie niemieckich wyrobów przemysłowych i handlowych” w Monachium w 1854 roku. W zbiorach Muzeum Śląska Opolskiego (MŚO) znajduje się model „Iran” wyprodukowany w Niemczech około 1910 roku. Trafił do zbiorów MŚO w 1980 roku, a dzięki zabiegom wykonanym w Pracowni Konserwacji Zabytków, jest on dostępny dla zwiedzających. Wymiary tego egzemplarza to: długość 90 cm, szerokość 20 cm, wysokość.
