Siewnik pasowy strip-till: Innowacyjna technologia w rolnictwie

Uprawa pasowa, znana również jako strip-till, zyskuje w Polsce coraz więcej zwolenników dzięki licznym korzyściom, jakie oferuje. Jest to innowacyjna technologia, która łączy zalety siewu bezpośredniego oraz tradycyjnej uprawy gleby, wpisując się w krajobraz polskiej wsi.

Czym jest uprawa pasowa (strip-till)?

Technologia strip-till polega na uprawie wąskich pasów gleby dokładnie tam, gdzie zostanie umieszczone ziarno, przy jednoczesnym pozostawieniu reszty pola w stanie nienaruszonym, pokrytym mulczem lub resztkami pożniwnymi. W jednym przejeździe wykonywana jest uprawa, deponowany nawóz i wysiew nasion, bez konieczności wykonywania dodatkowych zabiegów uprawowych. Taki sposób pracy pozwala ograniczyć koszty produkcji, szczególnie w przypadku siewu rzepaku po zbożach. Maszyna do uprawy pasowej przygotowuje przyszły rząd wysiewu dla gatunków sianych punktowo.

Kultywator KUHN STRIGER to przykład maszyny do uprawy pasowej. Jego zadaniem jest przygotowanie przyszłego rzędu wysiewu dla gatunków sianych punktowo. Metoda ta polega na uprawie wyłącznie przyszłego rzędu wysiewu, z pozostawieniem resztek roślinnych na nienaruszonych międzyrzędziach. Kultywator KUHN STRIGER jest wyposażony w znajdujące się z przodu talerze i redlice, a także zęby, które umożliwiają wprowadzenie do gleby nawozu granulowanego, płynnego lub organicznego. Sekcja robocza kultywatora STRIGER obejmuje krój talerzowy, oczyszczacz bruzdy, ząb lub podwójny talerz doprawiający do przygotowania łoża siewnego, boczne talerze ograniczające oraz koła dogniatające. Krój talerzowy w kultywatorze KUHN STRIGER może być gładki lub falisty w zależności od rodzaju gleby. Przecina on resztki roślinne w rzędzie wysiewu i przygotowuje drogę dla zęba. Gładki talerz zapewnia czystsze cięcie, podczas gdy talerz falisty doskonale spulchnia wierzchnią warstwę gleby. Resztki roślinne są usuwane, zanim ząb spulchni glebę na głębokości od 7 do 30 cm. Następnie uzyskany pas gleby lub bruzda są przygotowywane do wysiewu nawozów lub aplikacji gnojowicy. STRIGER może być wyposażony w funkcję nawożenia nawozami stałymi lub płynnymi, a także w aplikator gnojowicy. Talerze ograniczające po obu stronach zębów zapobiegają wyrzucaniu gleby na boki i kontrolują szerokość pasa. Tylne koło dogniatające zagęszcza łoże siewne, aby pomóc w zatrzymaniu wilgoci i poprawić kontakt nasion z glebą.

Zalety i wady uprawy pasowej

System strip-till jest rozwiązaniem pośrednim między uprawą konwencjonalną a uprawą zerową, oferującym szereg korzyści:

Zalety:

• Jeden przejazd = uprawa, nawożenie, siew: Ograniczenie liczby przejazdów ciągnika po polu, co przekłada się na redukcję zużycia paliwa, oszczędność czasu oraz zmniejszenie zagęszczenia gleby.
• Precyzyjne, głębokie umieszczanie nawozu: Nawóz aplikowany jest tylko tam, gdzie jest potrzebny, co prowadzi do ograniczenia zużycia nawozów mineralnych oraz innych stosowanych środków.
• Ochrona gleby przed erozją: Międzyrzędzia pozostają w dużej mierze nienaruszone, co poprawia strukturę gleby i chroni ją przed erozją.
• Zatrzymanie wilgoci i szybsze ogrzewanie gleby: Uprawiany pas gleby szybciej się nagrzewa i zatrzymuje więcej wilgoci, co sprzyja kiełkowaniu i wzrostowi roślin.
• Ograniczenie wzrostu chwastów: Obszary między pasami zatrzymują materię organiczną, ograniczając wzrost chwastów.
• Lepszy rozwój korzeni: Sprzyja tworzeniu głębszego systemu korzeniowego, co wzmacnia rośliny.
• Potencjalny wzrost plonów: Daje możliwość dokładniejszego wysiewu zarówno nasion, jak i nawozu, co może przełożyć się na zwiększenie plonów w porównaniu do uprawy zerowej.

Wady:

• Wysoka cena maszyn: Agregaty strip-till są często drogie (od 600 tys. zł netto).
• Wymaga mocnych ciągników: Większość agregatów wymaga ciągników o mocy min. 100 KM, a w przypadku szerszych maszyn nawet 250 KM i więcej.
• Wymagana wiedza: Rolnik musi mieć dobre rozeznanie w zagadnieniach dotyczących technologii strip-till, aby efektywnie ją stosować.

Porównanie z innymi metodami uprawy

Uprawa pasowa, czyli strip-till, stanowi unikalne połączenie i kompromis pomiędzy różnymi metodami uprawy roli:

Strip-till a uprawa konwencjonalna

W przeciwieństwie do uprawy konwencjonalnej, która obejmuje pełne przygotowanie gleby (orkę, bronowanie i inne formy odwracania gleby), uprawa pasowa w minimalnym stopniu narusza powierzchnię gleby. Głównym celem strip-till jest zatrzymanie wilgoci i ochrona struktury gleby, przy jednoczesnym ekonomicznym wykorzystaniu maszyn. Technologia ta pozwala ograniczyć liczbę przejazdów ciągnika po polu, co przekłada się na redukcję zużycia paliwa, oszczędność czasu oraz zmniejszenie zagęszczenia gleby.

Strip-till a uprawa zerowa

Wybierając strip-till zamiast uprawy zerowej, gleba zyskuje na minimalnej ingerencji ze strony maszyn oraz na tworzeniu pasów, które szybciej się nagrzewają, pomagając roślinom w prawidłowym rozwoju. Pozwala to na stworzenie głębszego systemu korzeniowego, który wzmacnia rośliny. Istnieje również szansa na zwiększenie plonów, ponieważ uprawa pasowa daje możliwość dokładniejszego wysiewu zarówno nasion, jak i nawozu.

Strip-till a uprawa bez odwracania gleby

Siew pasowy roli jest formą uprawy bez odwracania gleby, charakteryzującą się minimalnym naruszeniem jej powierzchni. Polega ona na uprawie w pasach przeznaczonych pod uprawę roślin. Uprawa bez odwracania gleby jest również określana jako uprawa konserwująca i obejmuje wszystkie metody, które minimalizują ingerencję w glebę lub utrzymują część resztek pożniwnych, w tym mulczowanie, uprawę pasową, uprawę zerową, uprawę rzędową itp.

Kiedy stosować technologię strip-till?

Pasowy system uprawy roli najlepiej wykonywać wiosną, latem i jesienią, kiedy wilgotność gleby jest najbardziej korzystna, co pozwala skutecznie chronić glebę przed erozją.

Wiosna

Przygotowanie rzędu wysiewu, zarówno podczas wiosennych zabiegów, jak i w pojedynczym przejeździe, można rozpocząć od 7 dni do 6 tygodni przed wysiewem w przypadku gleb ciężkich i lekkich. Celem jest uzyskanie drobnoziarnistej gleby w pierwszej kilkucentymetrowej warstwie, aby umożliwić szybkie nagrzanie się rzędów wysiewu.

Lato

Latem uprawa pasowa może być stosowana bezpośrednio po zbiorze i tuż przed siewem. Celem jest stymulowanie dobrego rozwoju korzeni palowych i uzyskanie drobnoziarnistej gleby z zagęszczoną warstwą powierzchniową (płytki siew).

Jesień

Jesienią uprawa pasowa może trwać od września do października w przypadku zagęszczonej gleby lub do listopada w przypadku późnych zbiorów. W drugim przypadku jest to możliwe na glebie zamarzniętej, w zależności od przyczepności i nośności gruntu. Celem jest ułatwienie kruszenia i umożliwienie strukturotwórczego oddziaływania mrozu (odwilż i opady).

Nawożenie w uprawie pasowej

Nawożenie w uprawie pasowej to kluczowy element całej technologii. Najprostszym i najczęściej stosowanym wariantem jest aplikacja nawozu w jednym pasie na głębokości 10-20 cm. Zazwyczaj stosowane są nawozy fosforowo-potasowe lub wieloskładnikowe (NPK). Wariant złożony przewiduje aplikację nawozu na dwóch głębokościach: płytka warstwa (5-10 cm) - np. mikrogranulat, i głębsza warstwa (20-25 cm) - np. nawozy fosforowo-potasowe. Coraz częściej stosuje się nawóz (np. RSM, mikroskładniki) podawany w żelu lub cieczy bezpośrednio do pasa siewnego. Taki system wymaga precyzyjnych dysz iniekcyjnych, zbiorników odpornych na korozję (ze stali nierdzewnej lub tworzyw), specjalnych pomp i sekcji.

Wiodący producenci agregatów strip-till

Na polskim rynku dostępne są agregaty do uprawy pasowej zarówno od zachodnich, jak i krajowych producentów. Każdy z nich ma swoje indywidualne rozwiązania w sekcjach uprawowych, jednak idea działania jest taka sama: rozciąć glebę, uprawić wąski pas, podać nawóz, zagęścić glebę i wysiać nasiona plonu głównego.

Horsch

Horsch to europejski lider w dziedzinie technologii pasowej. Agregat Horsch Focus TD to maszyna klasy premium, zaprojektowana do pracy w technologii strip-till. Umożliwia jednoczesne spulchnianie gleby, aplikację nawozu w jednej lub dwóch warstwach oraz siew w jednym przejeździe. Dostępne są modele:

• Focus 3 TD: 3 m szerokości, 6 sekcji, zbiornik 3500 l, min. 180 KM.
• Focus 4 TD: 4 m szerokości, 8 sekcji, do 5000 l zbiornik, min. 240 KM.
• Focus 6 TD: 6 m szerokości, 12 sekcji, do 6000 l zbiornik, min. 360 KM.

FHU Kudła Edyta - Agregaty Grizli

Firma FHU Kudła Edyta oferuje szeroką gamę agregatów strip-till o nazwie Grizli. Dostępne są w szerokościach roboczych od 2,1 m do 3 m. Nowym modelem jest Grizli Plus GR400RD Drive, składany hydraulicznie, o szerokości 4 m. Zęby działają do głębokości 28 cm i posiadają zabezpieczenie sprężynowe. Zbiorniki na nawóz/mikrogranulat mają pojemność około 800 l każda komora. Agregaty Grizli są oferowane w wersji zawieszanej i ciąganej, przy czym w wersji ciąganej producent z Podkarpacia oferuje zbiorniki o większej pojemności.

Twórcą agregatu Grizli jest Marek Kudła, który prowadzi 80-hektarowe gospodarstwo na ciężkich glebach gliniastych. Ukończył Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa na Politechnice Rzeszowskiej i pracuje jako konstruktor w zakładach lotniczych. Dzięki swojemu doświadczeniu i wykształceniu stworzył maszynę dostosowaną do polskich realiów. Rama główna agregatów Grizli jest wykonana z profilu zamkniętego o przekroju 10x10 cm i ściance grubości 8 mm (w wersji odchudzonej 6 mm). Z przodu znajduje się rząd talerzy rozcinających powierzchnię gleby, rozstawionych co 30 cm, pracujących na głębokości od 2 do 8 cm. W tej samej linii pracują łapy spulchniające z zabezpieczeniem mechanicznym (sprężyna), pracujące do maksymalnej głębokości 28 cm. Za łapami można dozować nawóz mineralny. Kolejnym modułem jest wał oponowy, utrzymujący zadaną głębokość roboczą i dogniatający glebę. Za każdym z kół wału umieszczona jest redlica wysiewająca własnej konstrukcji: wąska do rzepaku (siew co 30 cm) i szeroka do zbóż (siew rzutowy w pasy o szerokości 15 cm z 15-centymetrową przerwą). Za każdą redlicą znajduje się kółko dogniatające. Wszystkie talerze, koła wału i redlice posiadają zabezpieczenie przed przeciążeniem w postaci elastomerów. Nad ramą znajduje się dwukomorowy zbiornik (każda komora 700 l, z opcją nadstawek zwiększających o 300 l), z aparatami wysiewającymi ze stali nierdzewnej. Napęd aparatów wysiewających jest elektryczny, a prędkość jazdy pobierana z GPS lub radaru. Całą maszyną można sterować z dotykowego panelu, który pokazuje wszystkie parametry pracy. Trwają prace nad systemem zmiennego wysiewu i przystawką do siewu punktowego. Maszyna jest wyposażona w oświetlenie LED, kamerę z podglądem na tył oraz schodki i pomosty z barierkami. Najmniejszy agregat o szerokości 2,1 m kosztował w chwili pisania artykułu 135 000 zł netto. Dzięki uprawie pasowej Marek Kudła zredukował liczbę przejazdów, osiągając średnie plony 3 t/ha rzepaku i 7-8 t/ha pszenicy ozimej, przy znacznym zmniejszeniu zużycia paliwa, nawozów i oszczędności czasu.

Agro-Tom

Agro-Tom ATST 3.0 to nowoczesny agregat uprawowo-siewny przystosowany do pracy w technologii strip-till. Umożliwia jednoczesne spulchnianie pasów gleby, nawożenie oraz precyzyjny siew w jednym przejeździe. Zęby robocze spulchniają glebę do około 30 cm. Tam, gdzie liczy się wydajność, w grę wchodzą maszyny ciągane, które mają większe zbiorniki na nawóz i nasiona.

Inni polscy producenci

• Szewera Strip Till: Solidna polska konstrukcja z możliwością wyposażenia w zbiornik nawozowy, sprawdzająca się na polach kukurydzy i buraka cukrowego.
• Czajkowski Strip Master: Maszyny cenione za trwałość i niezawodność. Dostępne w wersjach 3 m i 6 m, z opcjonalnymi zbiornikami nawozowymi i zębami pracującymi do 30 cm głębokości.
• ATMP Strip-Till One: Masywny agregat o wysokim standardzie wykonania, szczególnie polecany na cięższe gleby.
• Agro-Line: Producent oferujący lżejsze modele, idealne dla mniejszych gospodarstw.

Dobór odpowiedniego agregatu do uprawy pasowej

Wybór odpowiedniego agregatu do uprawy pasowej nie może być przypadkowy i powinien być dostosowany do specyfiki gospodarstwa i rodzaju gleby:

• Gleby lekkie i średnie: Większość dostępnych agregatów poradzi sobie bez problemu, przy niższym zapotrzebowaniu na moc.
• Gleby ciężkie, gliniaste: Kluczowe jest zastosowanie mocnych zębów z zabezpieczeniem sprężynowym lub hydraulicznym.
• Gleby kamieniste: Niezbędna jest amortyzacja elementów roboczych, talerze tnące i łatwy dostęp do części.

Uprawy i rozstaw sekcji

Technologia strip-till sprawdza się idealnie w uprawie kukurydzy, słonecznika, rzepaku. Ważne jest, aby szerokość międzyrzędzi była dostosowana do planowanego siewu. Minimalna średnica rury spulchniającej to 15-20 cm. Zaleca się dopasować rozstaw sekcji do planowanego siewu.

Praktyczne wskazówki dotyczące użytkowania strip-till

Uprawa pasowa nie lubi pośpiechu. Wielu rolników nie sprawdza luzów na łożyskach, zużycia sprężyn i zębów, czy przewodów nawozowych, co może prowadzić do spadku efektywności i problemów z maszynami.

Technologia strip-till, choć stosunkowo nowa w Polsce, zyskuje coraz większą popularność dzięki swojej efektywności, ekologiczności i możliwości integracji z rolnictwem precyzyjnym. Rosnące koszty środków produkcji, w tym nawozów i oleju napędowego, również przyczyniają się do jej atrakcyjności. Wśród polskich producentów wyróżniają się Kudła i Agro-Tom, oferujący świetne maszyny w rozsądnej cenie. Z kolei Horsch pozostaje liderem rozwiązań dla rolnictwa precyzyjnego i gospodarstw wielkoobszarowych. Duże doświadczenie w produkcji agregatów do uprawy pasowej ma również firma Czajkowski.

tags: #strip #till #siewnik #pasowy #otomoto