Brona Talerzowa Kompaktowa: Wszechstronne Narzędzie w Uprawie Gleby

Dobrze uprawione ściernisko to pierwszy z elementów decydujących o sukcesie w uprawie rośliny następczej. Zadowalające efekty w tym zakresie można uzyskać, stosując wydajne, kompaktowe brony talerzowe. Płytka uprawa ma na celu przede wszystkim przerwanie parowania gleby, wymieszanie z glebą resztek pożniwnych oraz przyspieszenie wschodów pozostałych na polu nasion zbóż i chwastów, dzięki czemu można je skuteczniej zwalczyć w kolejnych zabiegach.

Rola i zastosowanie bron talerzowych w rolnictwie

Brony talerzowe to maszyny powszechnie stosowane w rolnictwie, służące do przygotowywania gleby po orce oraz po zbiorach. Znajdują one zastosowanie w wielu pracach, takich jak spulchnianie gleby, zmiękczanie jej wierzchniej warstwy, czy podorywka ścierniska. Z technicznego punktu widzenia, brona talerzowa, dzięki obracającym się talerzom, jednocześnie tnie glebę, miesza resztki roślinne i wyrównuje powierzchnię pola.

Konstrukcja brony talerzowej opiera się na ramie, na której umieszczone są sekcje talerzy. Są one zainstalowane na dwóch lub większej ilości wspólnych osi. Gdy ciągnik jest w ruchu, talerze zaczynają się kręcić, co pozwala kroić i obracać glebę. Do zalet bron talerzowych należy niskie zapotrzebowanie na moc oraz niska podatność na zapychanie. Dzięki temu świetnie sprawdzają się w wymienionych pracach i są polecane zarówno dla rolników wielko-, jak i małoobszarowych. Warto jednak pamiętać, że w przypadku ciężkich gleb, konieczne może być podniesienie masy urządzenia za pomocą obciążników lub wypełnienia ramy.

Kompaktowa brona talerzowa: charakterystyka i zalety

Szybkość i intensywność uprawy

Kompaktowa brona talerzowa jest narzędziem do szybkiej i intensywnej uprawy, przede wszystkim ścierniska. Z powodzeniem jest również stosowana w wiosennej uprawie przedsiewnej buraków lub kukurydzy. Coraz częstszym zastosowaniem jest również mieszanie za jej pomocą rozlanej na polu gnojowicy - jako zabieg oddzielny lub łączony (brony talerzowe przystosowane do agregatowania z wozami asenizacyjnymi).

Specyfika talerzy i głębokość uprawy

W kompaktowych bronach talerzowych średnica talerzy jest mniejsza w porównaniu do klasycznych talerzówek. Najczęściej standardowe talerze mają średnice w zakresie 460 - 520 mm, przez co głębokość uprawy nie przekracza 12 - 15 cm, a zazwyczaj jest wykonywana na głębokości od 5 do 10 cm. Niektórzy producenci oferują również możliwość wyposażenia w redlice o większych średnicach - do 610 mm, co jest polecane szczególnie w uprawach, gdzie pozostaje dużo resztek pożniwnych, zwłaszcza po kukurydzy.

Wysoka wydajność i prędkość pracy

Ważną zaletą kompaktowych bron talerzowych jest ich wysoka wydajność, uzyskiwana dzięki pracy z dużymi prędkościami. Szybkie przejazdy z narzędziem są wręcz konieczne, aby uzyskać oczekiwane efekty pracy. Na przykład, badania firmy Amazone dla bron talerzowych Catros wykazały, że najlepsze wyniki uzyskano podczas przejazdów z prędkościami w zakresie 10 - 20 km/h (z talerzami o średnicy 460 mm).

Budowa i innowacyjne rozwiązania w kompaktowych bronach talerzowych

Różnic w budowie kompaktowej brony talerzowej w porównaniu do tradycyjnej talerzówki możemy znaleźć znacznie więcej niż podobieństw. Cechą wspólną jest rodzaj elementów roboczych, czyli talerze (redlice talerzowe), choć ich sposób mocowania jest zupełnie odmienny. Talerzówki kompaktowe mają zwartą budowę, a talerze są zamocowane na dwóch równoległych ramionach, ustawionych pod kątem prostym do kierunku jazdy.

Indywidualne mocowanie talerzy

Wszystkie talerze w bronach kompaktowych są przytwierdzone do ramienia indywidualnie i pod tym samym kątem. Odrębne mocowanie i łożyskowanie każdego z elementów ma swoje zalety. Takie rozwiązanie ma pozytywny wpływ na jakość pracy, gdyż w przypadku napotkania przeszkody położenie zmienia chwilowo tylko jeden talerz, natomiast pozostałe pracują bez zmian. Nie można tego powiedzieć o talerzach osadzonych na jednej osi w tradycyjnych bronach talerzowych. Nie bez znaczenia jest również możliwość łatwej wymiany pojedynczej redlicy lub łożyska.

Kąt ustawienia talerzy i intensywność mieszania

Pojedyncze mocowanie talerzy do ramienia stosuje większość producentów, ale są wyjątki. Odrębne rozwiązanie zastosowała na przykład firma Kongskilde w bronach Terra D, gdzie elementy robocze narzędzia zostały umieszczone na dwóch ramionach sekcjami - po cztery. Sekcje połączono cięgnami, dzięki czemu można jednocześnie zmieniać kąt ich ustawienia za pomocą układu hydraulicznego. Rozwiązanie to pozwala dostosować intensywność mieszania w zależności od warunków glebowych, prędkości pracy i głębokości.

Na intensywność mieszania w dużym stopniu ma wpływ również stopień wklęsłości talerzy - im większa, tym gleba jest mocniej mieszana. Przy prawidłowej pracy brony, ślad talerzy z pierwszego rzędu powinien znaleźć się między talerzami z drugiego, a więc muszą być one wobec siebie poprzecznie przesunięte na ramie. Dlatego szerokość brony liczona od skrajnych talerzy jest mniejsza niż efektywna szerokość robocza.

Wały doprawiające

Dodatkowym elementem kompaktowych bron talerzowych są różnego rodzaju wały doprawiające, które przyczyniają się do ostatecznego przygotowania gleby.

Systemy zabezpieczeń elementów roboczych

Aby zabezpieczyć elementy robocze przed uszkodzeniem w przypadku kontaktu z kamieniami i zapewnić równomierną pracę, producenci stosują różnego rodzaju zabezpieczenia.

Zabezpieczenia gumowe

Do najprostszych, a zarazem najczęściej spotykanych należą bezpieczniki gumowe, na których talerze są przytwierdzane do ramion talerzówki. Przy tego rodzaju zabezpieczeniach warto zwrócić uwagę na średnicę gumowych elementów. Im grubsza wkładka, tym większe bezpieczeństwo, nawet przy znacznym uniesieniu się talerza na przeszkodzie. Dobre zabezpieczenie, w przypadku napotkania skrajnie dużego ciała obcego, powinno pozwolić na przeskoczenie mocowania talerza o jeden kąt czworobocznego ramienia.

Tego rodzaju zabezpieczenia stosują w swoich narzędziach firmy takie jak: Kuhn, Amazone, Pöttinger, Väderstad, Horsch, Metal-Fach lub Pom Brodnica, Expom Krośniewice lub Grano System (w agregatach Shark).

Zabezpieczenia sprężyste

Sporą popularnością cieszą się również zabezpieczenia sprężyste: resorowe lub sprężynowe. Tego rodzaju wyposażenie jest droższe w porównaniu do bezpieczników gumowych, ale jednocześnie lepiej sprawdza się na glebach silniej zakamienionych. Zabezpieczenia resorowe można spotkać m.in. w bronach TAL firmy Mandam, Lemken Heliodor i Bury KBT. Sprężynowe - w agregatach Tygrys i Tygrys C z Akpilu oraz Rubinie firmy Lemken.

Oferta rynkowa: szerokości robocze i producenci

Rynek oferuje bardzo bogaty wybór kompaktowych bron talerzowych, z szerokościami roboczymi od 2,5 do nawet 12 metrów.

Producenci zagraniczni

• Amazone: Oferuje brony talerzowe Catros i Catros + (z uzębionymi talerzami) w szerokościach roboczych od 3 do 7,5 m, z możliwością uzyskania szerokości do 12 m dzięki specjalnej ramie łączącej trzy agregaty. Brony są dostępne jako zawieszane, zaczepiane (Catros T) i z unoszonym podwoziem (Catros TS). Charakterystycznym elementem talerzówek Amazone jest układ przesuwu talerzy, dzięki któremu można zoptymalizować ich położenie do każdych warunków pracy oraz zmniejszyć całkowitą szerokość do transportu.
• Kuhn: Oferuje brony kompaktowe Optimer serii 100 i 1000. Pierwsza seria obejmuje narzędzia zawieszane o szerokościach 3 i 4 m, natomiast druga - modele zaczepiane do 7,5 m szerokości. Mogą być wyposażone w wał doprawiający spiralny lub T-ring (metalowe pierścienie z zakończeniami w kształcie litery „T”).
• Kongskilde: Oprócz bron Terra D oferowanych w szerokościach: 3, 4 i 6 m, ma w ofercie również serię czterech bron zawieszanych na przednim TUZ ciągnika (od 3 do 6 m) o nazwie Front Terra.

Polscy producenci

• Unia Group: Oferuje brony o nazwie Ares T w wersjach XXL i XL. Z pierwszej wersji można wybierać spośród modeli o szerokościach roboczych od 3 do 6 m z dyskami o średnicy 560 mm z zabezpieczeniami gumowymi. Druga wersja (XL) występuje w dwóch szerokościach: 3 i 4 m, ale charakteryzuje się dużymi talerzami o średnicy 660 mm.
• POM Brodnica: Brony talerzowe z POM Brodnica oferowane są w dwóch wersjach: TR - z regulowanym bezstopniowo kątem natarcia i pochylenia talerzy oraz TS - ze stałym kątem natarcia i pochylenia talerzy - innym dla wersji podorywkowej i dla uprawowej. Narzędzia uprawowe są dostępne w szerokościach od 2,7 do 6 m.

Znaczenie talerzowania i konserwacja talerzy

Na czym polega zabieg talerzowania i jego cele?

Sierpień to kluczowy moment w kalendarzu rolniczym. Zakończenie żniw oznacza przejście do kolejnego etapu - uprawy pożniwnej, której celem jest przygotowanie gleby pod kolejne zasiewy. W tym okresie jednym z najważniejszych narzędzi wykorzystywanych w gospodarstwach jest brona talerzowa.

Zabieg talerzowania polega na wykorzystaniu bron talerzowych do pracy na głębokości 10-15 cm. Jego celem jest uzyskanie wyrównanej powierzchni pod przyszłe uprawy, spulchnienie gleby, rozdrabnianie niepokruszonych skib czy odłogów, przykrycie resztek pożniwnych, a także wymieszanie górnej warstwy z wapnem i nawozem mineralnym. Talerzowanie pomaga również niszczyć chwasty, zapobiegając zachwaszczeniu pola. Brony talerzowe stosuje się do przygotowania gleby po orce oraz tuż po żniwach, wykonując płytką orkę (podorywkę), która przykryje resztki pożniwne i ułatwi ich późniejszy rozkład. Brony znajdą swoje zastosowanie także w spulchnianiu gleby i przygotowaniu lepszych warunków do rozwoju roślin.

Brona talerzowa bywa również porównywana w praktyce polowej z agregatami ścierniskowymi, a wielu rolników analizuje, które rozwiązanie będzie lepsze w zależności od technologii uprawy i rodzaju gleby.

Kluczowa rola talerzy i ich konserwacja

Skuteczność procesu uprawy talerzowej zależy w dużej mierze od stanu technicznego elementów roboczych, a przede wszystkim - talerzy. Choć niepozorne, to one wykonują najcięższą pracę w kontakcie z glebą i resztkami pożniwnymi. Zużyte, pęknięte lub zdeformowane talerze obniżają jakość pracy, zwiększają zużycie paliwa i ryzyko uszkodzenia maszyny.

Regularna kontrola stanu talerzy to podstawa, która pozwala uniknąć wielu problemów. Nawet jeśli na pierwszy rzut oka wszystko wydaje się w porządku, warto przyjrzeć się im bliżej. Należy zwrócić uwagę na zatępione lub zaokrąglone krawędzie, gdyż ostry profil krawędzi jest kluczowy dla efektywnego cięcia gleby. Odkładanie wymiany talerzy "na później" to pozorna oszczędność, która w krótkim czasie może przynieść wymierne straty.

tags: #talerzowka #8 #talerzy #olx