Traktorek Dzik to ikoniczny polski mikrociągnik, którego projektowanie rozpoczęto w 1957 roku. Maszyna ta, dzięki swojej prostocie i funkcjonalności, odegrała znaczącą rolę w mechanizacji mniejszych gospodarstw rolnych w Polsce.
Początki Projektu i Produkcji
Projekt traktorka Dzik został opracowany w Wrocławskim Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Maszynowego Leśnictwa. Podstawę stanowił dwusuwowy silnik spalinowy typu S-82, pochodzący z Wytwórni Sprzętu Mechanicznego „Polmo” w Bielsku-Białej. Głównymi autorami projektu byli inżynierowie Tomasz Pacyński i Stanisław Goriaczko.
W ciągu roku seryjnej produkcji na rynek trafiło ponad 300 sztuk ciągników „Dzik 1”. Wyposażono je w silnik S-82 konstrukcji Fryderyka Bluemkego, osiągający moc około 8 KM. Pojazd zasilany był mieszanką benzyny samochodowej i oleju silnikowego w stosunku 1:20. Masa „Dzika 1” wynosiła 400 kg. Produkcja tej wersji ciągnika została wstrzymana jeszcze w tym samym roku, co otworzyło drogę do dalszych modernizacji.
Ewolucja Modeli
Dzik-2
Wkrótce po zaprzestaniu produkcji pierwszej wersji, opracowano „Dzik-2” - wersję całkowicie zmodernizowaną. Wprowadzono w niej silnik S-261C o mocy 8,5 KM, a sama konstrukcja charakteryzowała się prostszą i bardziej ekonomiczną budową. Produkcja tego modelu rozpoczęła się w 1960 roku.
Dzik-21
Na przełomie lat 60. i 70. na rynek wprowadzono kolejną wersję ciągnika - „Dzik-21”, wyposażoną w silnik typu 160.03 o mocy 11 KM. Ostatnia seria ciągników „Dzik-21” została wyprodukowana około 1980 roku, a ich produkcją zajęła się wówczas Wytwórnia Urządzeń Komunalnych „WUKO” w Stąporkowie. Jednostkę napędową nadal stanowił silnik WSM typ 160. Udogodnieniem była możliwość wyposażenia pojazdu w specjalnie przystosowane narzędzia, które były napędzane silnikiem mikrociągnika. W pierwotnej wersji dostępnych było aż 22 typy takich narzędzi.
Specyfikacja Techniczna i Konstrukcja
Jednocylindrowe silniki ciągnika Dzik miały pojemność 350 cm³ i były chłodzone powietrzem, oferując moc około 8 KM w początkowych modelach. Maksymalna prędkość pojazdu wynosiła około 14 km/h, a jego masa oscylowała w granicach 502 kg (dla „Dzika 1” było to 400 kg).
Ciągnik był kierowany przy pomocy teleskopowej kierownicy typu motocyklowego. Kierowca siedział na specjalnym siodełku zamontowanym do przyczepki lub maszyny, skręcając pojazdem poprzez obrót całej osi, na której zainstalowany był silnik. Dzik posiadał również możliwość blokowania obu kół lub jednego z nich (prawego albo lewego), co zwiększało jego wszechstronność w trudnych warunkach terenowych.
Dziedzictwo i Współczesność
Niestety, niewiele z tych pojazdów zachowało się do czasów współczesnych w stanie nadającym się do użytku. Silniki zdemontowane z Dzików były często wykorzystywane w gospodarstwach rolnych do napędu innych maszyn, co świadczy o ich trwałości i uniwersalności. Dziś Dzik jest cennym obiektem dla kolekcjonerów i entuzjastów polskiej myśli technicznej.