Traktorek Dzik, znany również jako Dzik 2, Dzik 21 czy Dzik 3, to jednoosiowy ciągnik rolniczy, który zdobył serca wielu użytkowników dzięki swojej prostocie, wszechstronności i możliwościom modyfikacji. Choć pierwotnie przeznaczony do prac w rolnictwie, leśnictwie i transporcie, wielu pasjonatów i profesjonalistów decyduje się na jego tuning, aby poprawić osiągi, funkcjonalność i komfort użytkowania.
Historia i Konstrukcja Traktorka Dzik
Traktorek Dzik był produkowany z myślą o różnorodnych zastosowaniach. Według "Informatora Agromy" z 1970 roku, jednoosiowy ciągnik Dzik 2 był przeznaczony do prac w leśnictwie, rolnictwie, do transportu oraz do napędu wciągarek linowych.
Silniki Stosowane w Traktorkach Dzik
Podstawowe modele Dzika były często wyposażane w silniki dwusuwowe, chłodzone powietrzem. Przykładowo:
- Silnik S-82: Lekki, gaźnikowy, dwusuwowy silnik benzynowy chłodzony powietrzem. Charakteryzował się niską wagą i prostą budową, co zapewniało szerokie zastosowanie w przemyśle i rolnictwie, m.in. do napędu prądnic, opryskiwaczy, opylaczy oraz małych maszyn stacjonarnych.
- Silniki WSM typu S-261 i ich pochodne: Produkowane przez Wytwórnię Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej, te dwusuwowe silniki gaźnikowe miały bardzo wszechstronne zastosowanie.
- Silnik WSM typ 160: Konstrukcja opracowana przez WSM w Bielsku-Białej na podstawie doświadczeń z silnikami typu S-261. Zapłon realizowany był od iskrownika wbudowanego w obudowę dmuchawy.
Ważnym aspektem silników dwusuwowych jest ich zasilanie mieszanką paliwowo-olejową, gdzie do benzyny dodawany jest olej silnikowy (np. CPN, S17, Lux 13 lub Extra 15).
Układ Napędowy i Mechaniczny
W traktorkach Dzik często stosowano:
- Sprzęgło: Stożkowe, umieszczone na wałku atakującym, działające w kąpieli olejowej.
- Opony: W zależności od wersji, montowano opony o rozmiarach 700 x 16" lub o profilu rolniczym 6,00-16".
- Kierownica: Typu teleskopowego, z możliwością wysuwania i ustawiania w trzech kierunkach, co zwiększało komfort operatora.
Możliwości Modyfikacji i Tuningowania
Traktorek Dzik jest doskonałą bazą do wszelkiego rodzaju modyfikacji, które mają na celu zwiększenie jego możliwości i dostosowanie do indywidualnych potrzeb użytkownika. Zarówno dla pasjonatów, jak i profesjonalistów, możliwości są niemal nieograniczone.
Usprawnienia Układu Napędowego i Skrzyni Biegów
Jednym z najczęściej poruszanych tematów w kontekście tuningu Dzika jest jego skrzynia biegów. Użytkownicy często wskazują na brak odpowiedniego biegu pomiędzy drugim a trzecim, co utrudnia jazdę w terenie lekko górzystym lub z obciążeniem.
- Dodatkowa przekładnia: Pomysłem jest wstawienie między silnik a sprzęgło niewielkiej przekładni o przełożeniach np. 1:1 na pierwszym biegu i 1,7:1 na drugim. Pozwoliłoby to na uzyskanie prędkości około 8 km/h na drugim biegu, co zwiększyłoby komfort jazdy z pustą przyczepą.
- Skrzynia biegów z Żuka: Niektórzy rozważają montaż 3-biegowej skrzyni biegów z Żuka, co dałoby 9 biegów do przodu i 3 wsteczne. Wiąże się to jednak z problemem odwróconych obrotów na wyjściu ze skrzyni, wymagającym dodatkowej przekładni.
- Skrzynia biegów od Ursusa C-308: W przypadku budowy traktorka na bazie Ursusa C-308 (Dzik 21) i silnika od Fiata 126p, pojawia się problem połączenia skrzyni Ursusa z silnikiem, zwłaszcza gdy silnik ma być zamocowany na sztywno do ramy.
Warto zauważyć, że skrzynia biegów Dzika nie należy do najtrwalszych, dlatego przy poważniejszych modyfikacjach warto rozważyć jej wzmocnienie lub wymianę.
Modyfikacje Silnika
Modyfikacje silnika mają na celu poprawę jego mocy, kultury pracy oraz zmniejszenie spalania.
- Stopień sprężania: Użytkownicy zastanawiają się nad podniesieniem stopnia sprężania z fabrycznych 6,5 (dostosowanego do benzyny 70 oktanów) do poziomu 8,5-9, wykorzystując dostępne paliwo 95 lub 98 oktanów. Można to osiągnąć poprzez planowanie głowicy i ewentualne usunięcie otworu odprężnika.
- Gaźniki: Często stosuje się zmianę gaźnika na nowszy model, np. z Pegaza, choć nie zawsze jest to decyzja jednoznacznie korzystna. Problemy z gaźnikami mogą wynikać z wyżłobionych przez pęd powietrza kanałów lub luzów na ośce przepustnicy.
- Zapłon bateryjny: Zmiana zapłonu na bateryjny (np. 12V) znacząco ułatwia rozruch silnika i eliminuje problemy ze świecami zapłonowymi.
- Tłumik: Montaż tłumika od Fiata 126p "elegant" może znacząco wyciszyć pracę silnika, nie wpływając negatywnie na jego moc, jeśli silnik jest prawidłowo ustawiony.
Inne Usprawnienia
Poza silnikiem i skrzynią biegów, można modyfikować wiele innych elementów Dzika:
- Uszczelnienie wału na simeringach: Jest to popularne usprawnienie poprawiające szczelność silnika.
- Przedłużenie tłumika: Pozwala na wyprowadzenie spalin z dala od operatora, co zwiększa komfort pracy.
- Przeniesienie skrzynki narzędziowej: Zmiana lokalizacji skrzynki narzędziowej spod gaźnika na skrzynię biegów ułatwia dostęp do silnika i innych podzespołów.
- Kierownica teleskopowa: Regulacja kierownicy w sześciu pozycjach (wysokość i boki) pozwala na dopasowanie jej do preferencji operatora.
- Wzmocnienie elementów: W przypadku elementów takich jak koło talerzowe, warto dowiedzieć się o oryginalnym materiale wykonania, aby zapewnić trwałość.
Cena i Dostępność
Cena traktorka Dzik, zwłaszcza w dobrym stanie technicznym, potrafi być znacząca. Sam ciągnik (bez przyczepki i osprzętu) może kosztować od około 7 do 14 tysięcy złotych. Dodatkowe wyposażenie, takie jak przyczepka z układem podnoszenia platformy, może podnieść koszt o kolejne 10 tysięcy złotych. Dostępność części zamiennych, zwłaszcza oryginalnych, bywa problematyczna, co dodatkowo motywuje do poszukiwania alternatywnych rozwiązań i samodzielnego dorabiania elementów.
Alternatywne Rozwiązania i Inspiracje
Niektórzy użytkownicy rozważają montaż silników z innych pojazdów, takich jak:
- Silnik od Fiata 126p: Popularny wybór, choć pojawiają się problemy z jego połączeniem z różnymi skrzyniami biegów.
- Silniki motocyklowe: Rozważany jest montaż silników z motocykli (np. Suzuki GN 250), co zapewnia czterosuwowy silnik z rozrusznikiem, ładowaniem akumulatora i sprzęgłem. Wymaga to jednak wykonania układu chłodzenia.
- Silniki Tico Daewoo: Chwalone za niezawodność i trwałość.
Warto również czerpać inspiracje z rozwiązań stosowanych w zagranicznych małych ciągnikach, np. japońskich Kubotach, które często oferują zaawansowane układy napędowe z wieloma biegami.