Traktorek Dzik to polski mikrociągnik, który odegrał znaczącą rolę w mechanizacji małych gospodarstw rolnych oraz leśnictwa. Jego konstrukcja, odznaczająca się prostotą i niezawodnością, pozwalała na szerokie zastosowanie z różnorodnym osprzętem, w tym z pługiem, co czyniło go wszechstronnym narzędziem pracy.
Historia i rozwój traktorka Dzik
Początki: Dzik 1
Projekt traktorka Dzik opracowano w roku 1957. Powstał on w oparciu o dwusuwowy silnik spalinowy z Wytwórni Sprzętu Mechanicznego „Polmo” w Bielsku-Białej typu S-82, a prace projektowe prowadziło Wrocławskie Biuro Konstrukcyjne Przemysłu Maszynowego Leśnictwa. Autorami projektu byli inż. Tomasz Pacyński i inż. Stanisław Goriaczko. W ciągu roku seryjnej produkcji wypuszczono na rynek ponad 300 sztuk ciągników „Dzik 1", wyposażonych w silnik S-82 konstrukcji Fryderyka Bluemkego o mocy około 8 KM. Pojazd zasilany był paliwem w postaci mieszanki benzyny samochodowej i oleju silnikowego w stosunku 1:20. Masa ciągnika „Dzik 1" wynosiła 400 kg.
Ewolucja: Dzik 2 i Dzik 21
Jeszcze w tym samym roku wstrzymano produkcję pierwszej wersji ciągnika. Wkrótce opracowano wersję całkowicie zmodernizowaną, oznaczoną marką „Dzik-2” i wyposażoną w silnik S-261C o mocy 8,5 KM. Była to konstrukcja o prostszej i bardziej ekonomicznej budowie względem wcześniejszej. Weszła ona do produkcji w roku 1960. Na przełomie lat 60. i 70. wprowadzona została na rynek wersja ciągnika „Dzik-21”, wyposażona w silnik typu 160.03 o mocy 11 KM. Około roku 1980 wyprodukowano ostatnią serię ciągników „Dzik-21”. Tym razem produkcją zajęła się Wytwórnia Urządzeń Komunalnych „WUKO” w Stąporkowie, a jednostkę napędową nadal stanowił silnik WSM typ 160.
Charakterystyka techniczna
Silnik i parametry
Jednocylindrowe silniki ciągnika „Dzik”, w zależności od wersji, miały pojemność 350 cm³, były chłodzone powietrzem i charakteryzowały się mocą od około 8 KM w początkowych modelach, do 11 KM w późniejszych wersjach takich jak Dzik-21. Maksymalna prędkość pojazdu wynosiła około 14 km/h. Całkowita masa pojazdu wynosiła 502 kg dla nowszych wersji, podczas gdy „Dzik 1" ważył 400 kg.
Konstrukcja i sterowanie
Ciągnik Dzik kierowany był przy pomocy kierownicy teleskopowej typu motocyklowego. Kierowca, siedzący na specjalnym siodełku (zamontowanym do przyczepki lub maszyny), mógł skręcać pojazdem, skręcając całą osią, na której zainstalowany był silnik ciągnika. Istniała również możliwość blokowania obu kół lub tylko jednego (prawego albo lewego), co ułatwiało manewrowanie w trudnym terenie.
Wszechstronność zastosowań
Udogodnieniem, które znacząco zwiększało funkcjonalność Dzika, była możliwość wyposażenia pojazdu w specjalne przystosowane narzędzia, napędzane silnikiem tego mikrociągnika. W pierwotnej wersji dostępnych było aż 22 typy osprzętu. Wśród nich znajdowały się narzędzia do uprawy gleby, takie jak pługi, co czyniło go niezwykle użytecznym w małych gospodarstwach rolnych, ogrodnictwie oraz pracach leśnych. Możliwość podłączenia różnorodnych maszyn sprawiła, że Dzik był cenionym i wszechstronnym pomocnikiem.
Traktorek Dzik 21 z 1965 roku .
Dziedzictwo i współczesność
Mimo swojej użyteczności i popularności, niewiele z oryginalnych pojazdów Dzik zachowało się do czasów współczesnych w stanie nadającym się do użytku. Wynika to w dużej mierze z faktu, że silniki zdemontowane z „Dzików” często wykorzystywane były w gospodarstwach rolnych do napędu innych maszyn, świadcząc o ich trwałości i uniwersalności.