Traktorek kosiarka: budowa, funkcje i wybór

Idealnym sprzętem do koszenia trawy na dużych powierzchniach jest kosiarka traktorek ogrodowy, która sprawia, że koszenie jest bardziej wygodne i zdecydowanie mniej męczące niż przy użyciu podkaszarki czy tradycyjnej kosiarki pchanej. Traktory ogrodowe posiadają fotel i kieruje się nimi jak niewielkim pojazdem.

Co więcej, kosiarki traktorki można używać nie tylko do koszenia trawy, ponieważ w wielu modelach istnieje możliwość doczepienia do niego np. przyczepki albo pługa do odśnieżania, co zwiększa funkcjonalność urządzenia. Niewielkie traktorki ogrodowe mogą dzięki temu służyć długie lata, zarówno latem, jak i zimą. Obsługa maszyny jest zaś na tyle prosta, że poradzi sobie z nią każda osoba, nawet taka, która zupełnie nie interesuje się mechaniką tego rodzaju urządzeń.

Czym jest kosiarka traktorek i kiedy warto się na nią zdecydować?

Kosiarka traktorek to kosiarka samojezdna, której potoczna nazwa to traktorek ogrodowy. Takie modele nazywa się również motorowymi, samobieżnymi czy mikrociągnikami. Stosunkowo niewielkie rozmiary i własny napęd sprawiają, że korzystanie z traktorka przyspiesza koszenie trawnika oraz pozwala na pracę w wygodnej, siedzącej pozycji.

Traktorki ogrodowe a ridery

Trzeba jednak wiedzieć, że traktorki ogrodowe to nie każdy pojazd ogrodowy z czterema kołami, na którym można usiąść. Poza kosiarkami traktorkami wyróżnia się jeszcze ridery, które są w zasadzie nieco większymi kosiarkami do trawy z opcją siedzenia. W odróżnieniu od nich traktorki posiadają dużo większą funkcjonalność, możliwość ustawienia wysokości koszenia oraz liczne akcesoria. W niektórych modelach riderów można co prawda założyć osprzęt podnoszący ich funkcjonalność, jednak liczba dostępnych akcesoriów jest tutaj zdecydowanie mniejsza.

Konstrukcja i budowa

Jeśli chodzi o budowę traktorków ogrodowych, to zazwyczaj są one napędzane jednocylindrowymi, czterosuwowymi silnikami, które (w odróżnieniu od silników tradycyjnych ciągników rolniczych) nie są w stanie przenosić żadnych obciążeń jako elementy konstrukcji. Są to bowiem rozwiązania zbyt ciężkie i dlatego silniki w kosiarkach traktorkach są zamontowane w ramie z profili stalowych. Układ przeniesienia napędu w jaki wyposażone są traktorki ogrodowe opiera się najczęściej na paskach klinowych oraz łańcuchach. Droższe, a więc bardziej rozwinięte technologicznie traktory ogrodowe, mają nawet automatyczne skrzynie biegów.

Kiedy zakup traktorka jest opłacalny?

Decyzja o zakupie kosiarki traktorka nie może być zbyt pochopna, ponieważ trzeba przemyśleć, czy będzie ona na pewno przydatna. Taki sprzęt nie będzie opłacalny wtedy, kiedy posiada się jedynie niewielki ogród, który łatwo da się skosić innego rodzaju kosiarkami. Dla kilkuarowego trawnika wokół domu wystarczy mała kosiarka spalinowa lub elektryczna, czy kosiarka mechaniczna.

Traktory ogrodowe przydadzą się właścicielom większych działek, mających kilkadziesiąt arów, których koszenie zajmuje tyle czasu, że potem brakuje go na odpoczynek. Są one przydatne także w sadzie, gdzie w celu lepszego dojścia do drzew należy kosić dość duży obszar terenu. Obecnie tego rodzaju samojezdne kosiarki do trawy są urządzeniami coraz bardziej popularnymi: traktory ogrodowe używane są nie tylko przez służby miejskie czy wyspecjalizowane firmy, ale przez prywatnych właścicieli ogrodów. Używaną wcześniej kosiarkę warto zamienić na traktorek ogrodniczy, gdy przemawia za tym powierzchnia, która ma podlegać koszeniu. Oszacowano, że traktory ogrodowe są opłacalne wtedy, kiedy duże powierzchnie ogrodu przekraczają co najmniej 1000 m², choć traktorki ogrodowe najbardziej zalecane są przy terenie powyżej 2000 m².

Dobór traktorka do rodzaju powierzchni

Warto też wiedzieć, że kosiarki traktorowe powinno się dobierać do rodzaju powierzchni:

• Traktorki ogrodowe przystosowane do trawników o średniej powierzchni (2000-10000 m²): Modele te nie mają dużych mocy silnika i charakteryzują się mniejszą szerokością koszenia. Są za to stosunkowo niewielkie, lżejsze od innych, wygodne i po prostu lepsze przy manewrowaniu. Są też oczywiście tańsze w zakupie, a później bardziej ekonomiczne w eksploatacji. Trzeba jednak zaznaczyć, że takie traktorki ogrodowe są jednocześnie mniej przystosowane do pracy z różnego rodzaju osprzętem.
• Traktorki przeznaczone do ogrodów i trawników o dużych powierzchniach (powyżej 10000 m²): Odznaczają się natomiast mocniejszym silnikiem, większymi kołami i większą szerokością koszenia. Dzięki temu koszenie odbywa się szybciej niż w pierwszym przypadku. Takie modele traktorków ogrodowych mają również cięższą i bardziej wytrzymałą obudowę, a więc będą służyły długie lata i lepiej nadają się do pracy z różnym osprzętem.
• Traktorki do trawy przeznaczone do „trudnych” powierzchni: Charakteryzuje je krótszy promień skrętu, co sprawia że radzą sobie lepiej z przeszkodami (krzewami i drzewami).

Rodzaje kosiarek samojezdnych i ich funkcje

Wybór tego rodzaju kosiarki powinien być przemyślany nie tylko pod względem dopasowania jej do powierzchni. Konkretny model i jego funkcje powinny też odpowiadać rzeczywistym potrzebom. Najtańsze i najprostsze traktorki ogrodowe wyposażone są w „funkcje rekreacyjne”. Oznacza to, że nie będzie można wykonać nimi nieco bardziej skomplikowanych operacji. Poszczególne rodzaje kosiarek traktorków mogą znacznie się różnić pod względem swoich możliwości roboczych. Nie warto jest rezygnować z rozwiązań pożytecznych (w zamian za nieznacznie niższą cenę), ale nie warto też płacić za rozwiązania zbędne.

Pozycja operatora

Tego rodzaju traktorki ogrodowe mogą różnić się pod względem tego, jaką przyjmuje się w nich pozycję (dobrze, kiedy jest ona wygodna i niewymuszona). Niektórzy producenci stosują konstrukcję o angielskiej nazwie „step-through”. Konstrukcja ta odznacza się płaską podłogą pod stanowiskiem kierowcy, co sprawia, że jest ona nieco bardziej komfortowa od standardowej. Wiąże się to jednak z większą masą traktorka, a to z kolei przekłada się na zwiększony poziom zużycia paliwa.

System tnący

Wszystkie dostępne obecnie na rynku kosiarki samojezdne tną trawę przy pomocy dwóch (dość rzadko trzech) noży rotacyjnych, które poruszają się w sposób synchroniczny. Różnica pomiędzy poszczególnymi modelami pojawia się tutaj natomiast w szerokości koszenia. Wyróżnia się traktorki ogrodowe, gdzie zespół tnący umieszczany jest pod albo przed ramą nośną maszyny. Ta druga opcja jest wygodniejsza, bo pozwala na łatwiejszą obserwację efektów koszenia i na mniejszy promień skrętu, co jest korzystne w czasie koszenia w trudniej dostępnych partiach ogrodu.

Rodzaje silników

Kosiarki traktorki różnicują również zamieszczane w nich silniki. Mogą być to zarówno silniki jednocylindrowe o mocy od kilku do kilkunastu koni mechanicznych, jak i silniki wielocylindrowe - ponad dwudziestokonne. Dobiera się je do szerokości i roboczej szybkości koszenia. Najczęściej wygląda to tak, że:

• silniki poniżej 10 koni mechanicznych używa się do pokosów węższych niż 70 cm;
• silniki kilkunastokonne łączone są z pokosami 70-90 centymetrowymi;
• silniki najmocniejsze, ponad dwudziestokonne, kojarzone są natomiast z pokosami szerszymi niż 90 cm.

Układy przeniesienia napędu

Jeśli zaś chodzi o dostępne układy przeniesienia napędu z silnika na koła, to są to albo ręcznie sterowane wersje mechaniczne, albo przekładnie hydrostatyczne (stosowane w droższych modelach). Przekładnie dostosowują wartość przekazywanego momentu obrotowego do aktualnej przyczepności każdego z kół, a to zapobiega niszczeniu darni. Dodatkowe wyposażenie to na przykład układ kierowniczy w amortyzatory cierne (połączenia przegubowe), które poruszają się ze zwiększonym oporem i dzięki temu łagodzą reakcje kierownicy na nierówności terenu.

Dobrym udogodnieniem jest także opcja elektrycznego włączania napędu noży przyciskiem umieszczonym na pulpicie. Opisywane tu traktorki ogrodowe mogą mieć też napęd hydrostatyczny, który umożliwia wybór prędkości jazdy (dostosowany do preferencji i warunków panujących na trawniku). Ten rodzaj napędu podnosi też komfort i bezpieczeństwo pracy, ponieważ do zatrzymania kosiarki wystarczy zwolnienie pedała odpowiadającego za prędkość jazdy.

Dodatkowe funkcje i wyposażenie

Dużym udogodnieniem jest także funkcja tłumienia pylenia w koszu, ale też np. elektryczne wysypywanie trawy z kosza. Kiedy z kosiarki korzysta kilka osób, to przydatną opcją jest licznik motogodzin rejestrujący cały czas pracy kosiarki w sezonie. Pozwala to na ustalanie tego, kiedy należy dokonać kolejnych przeglądów i konserwacji elementów maszyny.

Systemy zbierania skoszonej trawy

W kosiarkach samojezdnych można znaleźć także różne systemy zbierania skoszonej trawy. Mogą być to:

• Kosze i pojemniki

  Skoszona trawa zbierana jest właśnie w nich, dzięki czemu trawnik jest elegancki, ale także zdrowy. Wynika to z tego, że nie powstaje na nim sfilcowana, nieprzepuszczalna warstwa organiczna, która utrudniałaby skuteczne nawożenie i powodowała odwodnienie korzeni. Pojemniki na trawę mogą mieć różne pojemności (średnio mieści się w nich 200-250 litrów trawy): im są one większe, tym rzadziej trzeba je opróżniać. Użycie kosza do samoczynnego zbierania pokosów (ze wskaźnikiem sygnalizującym jego napełnienie) jest wskazane przy koszeniu trawników dekoracyjnych, starannie wypielęgnowanych i rosnących na żyznej glebie, gdzie trawa nie wyrasta wysoko i jest miękka. Kosze zamontowane na stałe najczęściej są wykonane z plastiku.

• Rozdrabnianie skoszonej trawy (mulczowanie)

  Jest to opcja najwygodniejsza, a zarazem najbardziej pożyteczna. W przeciwieństwie do skoszonej i zalegającej trawy, ta drobno zmielona stanowi dobry nawóz organiczny dla trawy nadal rosnącej. Do tego nie tworzy ona warstwy nieprzepuszczalnej dla wody. Jednak na uwadze trzeba mieć to, że mielenie wymaga częstszego koszenia, ponieważ urządzenia rozdrabniające nie poradzą sobie ze zbyt dużą ilością trawy. Powinna być ona również sucha. To rozwiązanie zalecane jest przy trawnikach słabo rosnących albo niedawno założonych - szczególnie na gorszych warunkach glebowych. W takich miejscach funkcja dokładnego rozdrabniania pokosów i pozostawiania ich na miejscu jako naturalnego nawozu będzie sprzyjać właściwemu rozwojowi roślin. Takiego zabiegu nie powinno się stosować przy trawach bujnych. Kosić w ten sposób powinno się trawy mające 2-3 centymetry, przy wyższych wyrzut będzie się zatykał, a skoszona i rozdrobniona trawa nie będzie rozsypywana równomiernie. Trzeba na to uważać, ponieważ jej gruba warstwa może spowodować żółknięcie trawnika.

• System wyrzutu bocznego

  Tutaj po skoszeniu trawa jest wyrzucana z boku, a później należy ją zgrabić. Sprzęt z takim system wykorzystuje się do traw wysokich oraz w miejscach, gdzie występuje mniej drzew i innych przeszkód terenowych.

Ważne parametry przed zakupem kosiarki

Ze względów bezpieczeństwa, prędkość kosiarki traktorka rzadko przekracza 10 km/h. Trzeba jednak pamiętać, że - w odniesieniu do konkretnych potrzeb - kosiarka zbyt szybka (albo zbyt szeroka) nie będzie wykorzystywać swojej mocy efektywnie, mimo stosunkowo dużego zużycia paliwa.

Wybierając traktor kosiarkę, uwagę trzeba zwrócić na jej najważniejsze parametry:

Moc i typ silnika

Moc (którą mierzy się w koniach mechanicznych) ma szczególne znaczenie dla pracy maszyn z osprzętem do pielęgnacji trawnika lub do odśnieżania. Jeśli zaś chodzi o samo koszenie, to silniki o większej mocy sprawiają, że praca odbywa się szybciej, a kosiarka lżej podjeżdża na wzniesienia terenu. Wybierając traktorki ogrodowe można przyjąć, że:

• do koszenia średnich trawników (2000-10000 m²) sprawdzą się traktorki ogrodowe o mocy silnika około 11-15 koni mechanicznych;
• do dużych trawników (powyżej 10000 m²) traktorki ogrodowe mogą mieć moc silnika ok. 16-22 koni mechanicznych.

Biorąc pod uwagę żywotność silnika, to te dwucylindrowe mają przewagę nad jednocylindrowymi. Dostarczają bowiem większej mocy, a zarazem zapewniają chłodniejszą pracę. Silniki dwucylindrowe stosowane są w większych traktorkach. Trwałości silnikowi dodają cylindry ze stalową gilzą. Oczywiście o sprawnym i wieloletnim funkcjonowaniu traktora decyduje też jakość silnika, dlatego warto, by ten w zakupionym sprzęcie pochodził od sprawdzonego producenta.

Tym, co różnicuje silniki traktorów kosiarek, jest także konstrukcja mechanizmu zaworowego:

• Klasyką są silniki OHV (Overhead Valve), gdzie wałek rozrządu steruje zaworami przez popychacze.
• Opcją bardziej nowoczesną są silniki OHC (Overhead Camshaft), gdzie zawory rozmieszczone w formie „V” są sterowane rozrządem z wałkiem w głowicy. Silniki OHC są lżejsze, ciszej pracują i spalają mniej paliwa.
• Najnowszym rozwiązaniem są zaś silniki DOV (Direct Overhead Valve), w których zawory są ułożone w formie „V” w górnej części głowicy z bezpośrednim ich sterowaniem. Taki silnik ma mniej popychaczy i suwnic, działa dokładniej od innych typów i spala mniej paliwa (a także w mniejszym stopniu zanieczyszcza powietrze).

Rodzaj systemu koszącego

Do średniej wielkości trawników sprawdzą się małe agregaty koszące, a duże należy wybrać wtedy, gdy posiada się trawniki o znacznych powierzchniach. O funkcjonalności agregatu koszącego, oprócz jego wielkości, decyduje również ilość oraz system noży tnących. Im więcej będzie noży, tym szybsze (oraz dokładniejsze) będzie koszenie. Natomiast kiedy system noży będzie umożliwiać ich obrót w jedną i drugą stronę, to kosiarka będzie mogła przerzucać skoszoną trawę do kosza zbierającego, ale i do zestawu rozdrabniającego pokos. Warto też zwrócić uwagę na to, czy w wybranym modelu kosiarki ostrza można wymieniać.

Rodzaj skrzyni biegów

Na rynku kosiarki traktorki ogrodowe można znaleźć z trzema rodzajami skrzyni biegów:

• Mechaniczne - tutaj by zmienić bieg, za każdym razem należy się najpierw zatrzymać;
• Półautomatyczne;
• Automatyczne - gdzie biegi przełącza się jadąc; skrzynie automatyczne (hydrostatyczne) mogą być sterowane nogą albo ręką (dzięki dźwigni pod kierownicą). Wygodną opcją są pedały szybkości i kierunku jazdy.

Optymalna szerokość korpusu kosiarki

Jest to zarazem szerokość koszenia, która dla różnej wielkości trawników powinna być wybierana w następujący sposób:

Najczęściej wybierane są kosiarki traktorki ogrodowe, w których szerokość pokosu wynosi 90-120 cm. Oczywiście przy szerszym pokosie szybciej skosi się daną powierzchnię, jednak trzeba mieć na uwadze to, że kiedy koszony teren ma zwężenia, występują na nim drzewa i krzewy, to lepiej zdecydować się na kosiarkę o węższym pokosie, która będzie po prostu wygodniejsza. Na wąskich terenach nie sprawdzi się też traktor ogrodowy z bocznym wyrzutem, bo będzie się nią trudniej manewrować. Lepszą opcją będzie tutaj kosiarka ze stacjonarnym koszem na trawę.

Koła i kąt obrotu traktorka

Kosiarka będąca traktorkiem nie powinna niszczyć ani gruntu.

Eksploatacja i konserwacja traktorka kosiarki

Tankowanie i paliwo

Należy używać paliwa nie starszego niż 30 dni. Można również stosować środki stabilizujące/kondycjonujące paliwo. Nie wolno napełniać całego zbiornika, a paliwo powinno sięgać do 13 mm poniżej dolnej krawędzi szyjki wlewu. Niektóre modele mogą być zasilane paliwami zawierającymi do 15% MTBE (eteru tert-butylowo-metylowego) lub E85 (zawiera do 85% etanolu).

Uruchamianie i użytkowanie

Przed uruchomieniem silnika należy upewnić się, że zespół jezdny jest w położeniu neutralnym. Po uruchomieniu silnika należy odczekać minutę przed rozpoczęciem koszenia. W celu cofnięcia maszyny należy wyłączyć odbiór mocy. Jeżeli podczas cofania maszyna będzie miała włączony odbiór mocy, ostrza się wyłączą. Nie należy kosić z mokrymi źdźbłami trawy, ponieważ jest to mniej efektywne i zwiększa ryzyko chorób trawnika. Idealna długość źdźbła trawy wynosi 2-3 cm. Zaleca się zmianę kierunku koszenia w różnych porach roku. Po koszeniu należy usunąć resztki trawy i brudu ze spodniej części kosiarki oraz oczyścić ostrza.

Bezpieczeństwo

Jeśli system blokad bezpieczeństwa jest uszkodzony, nie wolno używać maszyny, dopóki nie zostanie naprawiona. Przed każdorazowym użyciem maszyny należy sprawdzić wszystkie blokady bezpieczeństwa. Nie wolno uruchamiać silnika, jeśli nie siedzi się na siedzeniu. Maszyny nie należy pozostawiać bez nadzoru z uruchomionym silnikiem.

Typowe problemy i rozwiązania

W przypadku problemów z traktorkiem kosiarką, takich jak brak ładowania, uszkodzenie stacyjki, problemy z rozruchem czy układem napędowym, często konieczne jest sprawdzenie schematów elektrycznych lub mechanicznych. Wiele trudności wynika z korozji kabli, uszkodzonych przekaźników, zerwanych klinów na kole magnetycznym czy niewłaściwego montażu pasków napędowych. W przypadku trudności z dostępnością części (np. magnesów do koła zamachowego) warto szukać porad na forach internetowych lub u producentów.

Przykładowe problemy i rozwiązania

• Brak ładowania: Jeżeli na kole zamachowym brak magnesów, a nowe są niedostępne, można spróbować dobrać zamienniki i nakleić je, zachowując odpowiednią ilość i rozstaw. Należy sprawdzić, czy napięcie na pracującym silniku wynosi około 13,5 V, co jest prawidłowym zakresem dla akumulatora VRLA 20 Ah. Jeśli akumulator rozładowuje się po zgaszeniu silnika, może to wskazywać na problem z diodą w regulatorze ładowania, co powoduje cofanie się prądu.
• Problem z rozruchem: Jeśli po przekręceniu kluczyka słychać przekaźnik, ale rozrusznik nie zawsze reaguje, może to wskazywać na uszkodzony przekaźnik, problemy z płytką sterującą lub zwarcie do masy. Należy sprawdzić połączenia kabli, stan stacyjki oraz wyłączniki krańcowe (pod fotelem, od hamulca postoju). Pęknięty magnes może być powodem braku iskry.
• Problemy z jazdą lub napędem noży: Jeśli traktorek nie jedzie na niektórych biegach lub jedzie bardzo wolno, przyczyną mogą być zużyte paski napędowe lub niewłaściwe ich ułożenie. Warto sprawdzić schematy montażu pasków (klinowych i zębatych). Jeśli silnik gaśnie po włączeniu biegu lub noży, należy sprawdzić wszystkie systemy bezpieczeństwa, w tym zabezpieczenie kosza.
• Nierówna praca silnika lub strzelanie w gaźnik: Należy sprawdzić zawory, filtr powietrza, iskrę i czystość gaźnika.

Zawsze warto zapoznać się z instrukcją obsługi i schematami elektrycznymi danego modelu, co ułatwi diagnozę i naprawę. W przypadku braku oryginalnych schematów, można szukać ich na forach internetowych lub u producentów. Jeśli brakuje części do konkretnego modelu, można kontaktować się z serwisami lub innymi użytkownikami, którzy mogą mieć wiedzę na temat zamienników.

Instrukcje i schematy Husqvarna TC 138 (2015-)

Dane techniczne Husqvarna TC 138 (2015-), model 960 51 01‑24:

• Silnik:
  • Pojemność cylindra: 508 cm³
  • Producent silnika: Briggs & Stratton (Husqvarna Series)
  • Moc znamionowa: 8,6 kW
  • Obroty na minutę: 2 600 obr./min
  • Cylindry: 1
  • Generator: 3 A, 5 A
  • Rodzaj paliwa/napędu: Spalinowy
  • Filtr oleju: Tak
• Zespół tnący:
  • Szerokość koszenia: 97 cm
  • Rolka podporowa: Brak
  • Kółka podporowe: 2
• Układ napędowy:
  • Napęd: Sterowanie pedałem

Dla szczegółowych instrukcji napraw, schematów oraz zasad gwarancji, zaleca się kontakt z firmą Husqvarna lub sprawdzenie informacji na stronie MyPages.

tags: #traktorek #kosiarka #rysunek #techniczny