Traktorek ogrodniczy jednoosiowy Dzik 21 stanowił istotny element polskiego rolnictwa i leśnictwa przez wiele lat. Jego historia sięga połowy XX wieku, a kolejne modyfikacje przyczyniły się do jego wszechstronności i popularności.
Historia i Rozwój Modelu Dzik
Projekt traktorka jednoosiowego został opracowany w 1957 roku we Wrocławskim Biurze Konstrukcyjnym Przemysłu Maszynowego Leśnictwa. Autorami projektu byli inżynierowie Tomasz Pacyński i Stanisław Goriaczko. Bazował on na dwusuwowym silniku spalinowym typu S-82 produkcji Wytwórni Sprzętu Mechanicznego „Polmo” w Bielsku-Białej.
Pierwsza seryjna wersja, oznaczona jako „Dzik 1", weszła na rynek w tym samym roku. Wyprodukowano ponad 300 sztuk tych ciągników, wyposażonych w silnik S-82 konstrukcji Fryderyka Bluemkego, generujący moc około 8 KM. Pojazd zasilany był mieszanką benzyny samochodowej i oleju silnikowego w stosunku 1:20.

Jeszcze w tym samym roku wstrzymano produkcję pierwszej wersji i przystąpiono do prac nad zmodernizowaną odmianą, oznaczoną jako „Dzik-2”. Nowa wersja została wyposażona w silnik S-261C o mocy 8,5 KM. Była to konstrukcja charakteryzująca się prostszą i bardziej ekonomiczną budową w porównaniu do poprzednika. Wersja „Dzik-2” weszła do produkcji w roku 1960.
Na przełomie lat 60. i 70. wprowadzono na rynek kolejną generację - ciągnik „Dzik-21”. Ten model został wyposażony w silnik typu 160.03 o mocy 11 KM. Produkcja ostatniej serii ciągników „Dzik-21” miała miejsce około roku 1980. W tym okresie produkcją zajęła się Wytwórnia Urządzeń Komunalnych „WUKO” w Stąporkowie, wykorzystując nadal silnik WSM typ 160.
Specyfikacja Techniczna i Udogodnienia
Jednocylindrowe silniki stosowane w ciągnikach „Dzik” miały pojemność 350 cm³, były chłodzone powietrzem i generowały moc około 8 KM. Maksymalna prędkość pojazdu wynosiła około 14 km/h, a jego masa to 502 kg (w przypadku „Dzik 1" masa wynosiła 400 kg).
Kierowanie pojazdem odbywało się za pomocą kierownicy teleskopowej typu motocyklowego. Kierowca, siedzący na specjalnym siodełku zamontowanym do przyczepki lub maszyny, mógł skręcać pojazdem poprzez skręt całej osi, na której znajdował się silnik.
Ciągnik oferował możliwość blokowania obu kół lub tylko jednego - prawego albo lewego, co zwiększało jego manewrowość w trudnym terenie.

Wyposażenie i Zastosowania
Ciągnik „Dzik” charakteryzował się możliwością wyposażenia w specjalne, przystosowane narzędzia napędzane silnikiem mikrociągnika. W pierwotnej wersji dostępnych było 22 typy takich narzędzi, co podkreślało jego wszechstronność w pracach rolniczych i leśnych.
Silniki demontowane z ciągników „Dzik” często znajdowały nowe zastosowanie w gospodarstwach rolnych do napędu innych maszyn. Niestety, z tego powodu niewiele tych pojazdów zachowało się do czasów współczesnych w stanie nadającym się do użytku.
Silniki Stosowane w Traktorkach Dzik
Silnik S-82
Silnik S-82 to lekki, gaźnikowy, dwusuwowy silnik benzynowy chłodzony powietrzem. Ze względu na niską wagę i prostą konstrukcję, znajdował szerokie zastosowanie zarówno w przemyśle, jak i rolnictwie. Był wykorzystywany między innymi do napędu prądnic oraz małych maszyn rolniczych, takich jak opryskiwacze i opylacze, a także małych maszyn stacjonarnych.

Silniki WSM typu S-261 i ich pochodne
Produkowane przez Wytwórnię Sprzętu Mechanicznego w Bielsku-Białej, silniki gaźnikowe dwusuwowe WSM typu S-261 i ich pochodne cechowały się bardzo wszechstronnym zastosowaniem.

Silnik WSM typ 160
Konstrukcja silnika WSM typ 160 została opracowana przez WSM w Bielsku-Białej. Powstała ona w oparciu o doświadczenia zebrane podczas wieloletniej produkcji i eksploatacji silników gaźnikowych typu S-261. Silnik ten charakteryzował się zapłonem od iskrownika wbudowanego w obudowę dmuchawy.

Podstawowe Parametry Techniczne
Poniżej przedstawiono kluczowe parametry techniczne ciągników serii Dzik:
| Parametr | Dzik 1 | Dzik 2 / Dzik 21 |
|---|---|---|
| Silnik | WSM S-82 | WSM S-261C / WSM 160.03 |
| Moc silnika | ok. 8 KM | 8,5 KM / 11 KM |
| Pojemność silnika | 350 cm³ | 350 cm³ |
| Typ silnika | Dwusuwowy, gaźnikowy, chłodzony powietrzem | Dwusuwowy, gaźnikowy, chłodzony powietrzem |
| Zasilanie paliwem | Mieszanka benzyny i oleju w stosunku 1:20 | Mieszanka benzyny i oleju |
| Masa | 400 kg | 502 kg |
| Maksymalna prędkość | ok. 14 km/h | ok. 14 km/h |
| Układ napędowy | Sprzęgło stożkowe w kąpieli olejowej | Sprzęgło stożkowe w kąpieli olejowej |
| Ogumienie | Opony 700 x 16" | Opony o profilu rolniczym 6,00-16" |
| Sterowanie | Kierownica teleskopowa | Kierownica teleskopowa z możliwością ustawienia w trzech kierunkach |
Dodatkowe informacje dotyczące skrzyni biegów i mechanizmu różnicowego: skrzynia biegów posiadała włączony bieg, a do jej użycia wymagana była odpowiednia przystawka. Mechanizm różnicowy był stożkowy, umieszczony na wałku atakującym, w kąpieli olejowej.
odpalanie traktorka dzik prl homemade
tags: #traktorek #ogrodniczy #jednoosiowy #dzik #21