Traktorek własnej roboty ze skrzynią od Żuka

Budowa traktorka samoróbki (SAM) to popularne przedsięwzięcie wśród majsterkowiczów, pozwalające na stworzenie funkcjonalnej maszyny rolniczej lub ogrodowej dopasowanej do indywidualnych potrzeb. Jednym z często wybieranych kierunków jest wykorzystanie podzespołów z popularnego samochodu dostawczego Żuk, a zwłaszcza jego skrzyni biegów i mostu napędowego.

Wybór silnika do traktorka SAM

Wybór jednostki napędowej jest kluczowy dla funkcjonalności traktorka. Wśród rozważanych opcji znajdują się różne silniki, zarówno benzynowe, jak i wysokoprężne:

• Andoria S7: Silnik wysokoprężny Andoria S7 jest jednym z rozważanych silników do małych traktorków, cenionym za swoją niezawodność.
• VW Golf II 1.6 diesel: Silnik z Golfa II o pojemności 1.6 litra z dieslem to kolejna popularna opcja. Użytkownicy zastanawiają się nad jego połączeniem z mostem od Żuka i odpowiednim doborem skrzyń.
• Fiat 126p: Silnik z popularnego "malucha" jest często wybierany ze względu na swoją dostępność i kompaktowe rozmiary, szczególnie w przypadku mikro traktorków.
• Andoria 2.4D (Żuk): Dostępność kompletnego Żuka, w tym jego silnika Andoria 2.4D, skrzyni i mostu, skłania do rozważenia takiej konfiguracji, zwłaszcza w kontekście możliwości uciągu (np. dwie skiby).

Skrzynia biegów Żuka w konstrukcji SAM

Skrzynia biegów z Żuka jest chętnie wykorzystywana w traktorach SAM ze względu na swoją wytrzymałość i dostępność. Często pojawiają się pytania dotyczące jej kombinacji z innymi skrzyniami:

Zastosowanie skrzyni biegów z Żuka w parze z oryginalną skrzynią silnika, np. VW lub Fiat 126p, pozwala na uzyskanie szerszego zakresu przełożeń. Niektórzy użytkownicy preferują zastosowanie dwóch skrzyń od Żuka, argumentując, że oferują one lepsze przełożenia. W przypadku takich konfiguracji ważne jest odpowiednie podparcie wałków na skrzyniach. Zespawanie mechanizmu różnicowego w skrzyni (lub jego usunięcie) jest częstą modyfikacją, mającą na celu zwiększenie trwałości i siły napędu, szczególnie gdy skrzynia jest używana jako reduktor.

Jedna z opisywanych konfiguracji to silnik Fiat 126p, pierwsza skrzynia biegów z Żuka (3+1) i druga skrzynia biegów z Dzik 21. Taki układ pozwala na obrabianie nawet 2 hektarów pola, orkę, uprawę, siew i zwożenie zboża.

Most napędowy Żuka: wytrzymałość i modyfikacje

Most napędowy z Żuka jest również powszechnie stosowany w traktorach SAM. Pojawiają się jednak pytania dotyczące jego wytrzymałości, zwłaszcza po skróceniu i przy zastosowaniu większych kół.

• Skracanie mostu: Most jest często skracany do około 120 cm, zazwyczaj poprzez wycięcie niepotrzebnej części obudowy i półosi, a następnie zespawanie całości. Jedna z konstrukcji miała most skrócony o 10 cm na stronę.
• Wytrzymałość: Wątpliwości budzi wytrzymałość skróconego mostu od Żuka, szczególnie na kołach od przyczepy lub innych, większych niż standardowe. Przy większych kołach występują dużo większe momenty obrotowe na skracanych półośkach, co może prowadzić do ich ukręcenia.
• Zalecane koła: Jeśli stosuje się dyfer od Żuka, koła najlepiej, aby miały maksymalnie 16, a najwyżej 18 cali. Większe koła mogą szybko "wykończyć" most. Zaleca się opony typu "jodełka" o rozmiarze 16" (np. 6.00-16). Te opony są solidne i sztywne, a ich specyficzny bieżnik jest odpowiedni do prac rolniczych.
• Alternatywy: Jako alternatywa dla mostu Żuka często sugerowany jest most od Stara lub UAZ-a, które mają odciążone półosie i są mocniejsze, choć mogą być trudniejsze do skrócenia.

Łączenie podzespołów: silnik i skrzynia

Kluczowym wyzwaniem w budowie traktorka SAM jest połączenie silnika ze skrzynią biegów, zwłaszcza gdy pochodzą one z różnych pojazdów. W przypadku połączenia silnika Fiata 126p ze skrzynią biegów Żuka, najczęściej stosuje się następujące rozwiązania:

• Adapter/Kołnierz (kryza): Dorabia się specjalny adapter (kryzę) dopasowany do otworów mocujących silnika i skrzyni. Grubość kryzy zazwyczaj wynosi około 20-30 mm.
• Modyfikacja wałków sprzęgłowych: Wałki sprzęgłowe są skracane i odpowiednio obrabiane. Jedna z metod zakłada użycie sprzęgła i obudowy sprzęgła z malucha, skrócenie wałka sprzęgłowego malucha i zeszlifowanie go na sześciokąt. Następnie skraca się wałek sprzęgłowy Żuka i wykonuje w nim gniazdo sześciokątne, a całość spina flanszą z blachy.
• Reduktor: Czasem między dyfrem a skrzynią umieszcza się reduktor, np. o przełożeniu 4:1. Reduktory są często wykonywane od podstaw lub adaptowane z innych maszyn, np. z wózków widłowych.

W przypadku silnika VW 1.6D często sugeruje się zastosowanie oryginalnej skrzyni VW. Jeśli silnik VW ma biegi na linki, można obyć się bez reduktora, zakładając zespawany dyfer.

Układ kierowniczy

Kwestia układu kierowniczego jest ważna dla komfortu i bezpieczeństwa użytkowania traktorka. Często pojawia się pytanie o potrzebę wspomagania:

• Kolumny kierownicze: Dostępne są kolumny kierownicze z różnych pojazdów, np. od C-360.
• Wspomaganie: Przy małych traktorkach (tzw. "papajkach") wspomaganie kierownicy często wydaje się zbędne. Jednak w przypadku cięższych konstrukcji lub preferencji użytkownika, można zastosować wspomaganie elektryczne lub hydrauliczne, np. z innych maszyn.
• Przednie zawieszenie: Jako elementy przedniego zawieszenia mogą posłużyć części od Zetora lub od malucha (sworznie, piasty, łożyska z tylnych kół) i "wąsy" od Żuka.

Rama i ogólne zasady budowy

Rama traktorka SAM powinna być solidna i wytrzymała. Często buduje się ją z profili stalowych lub ceowników. Wiele konstrukcji charakteryzuje się wąskimi ramami i zwężonymi mostami. Montaż zwykle rozpoczyna się od ustawienia podzespołów, a dopiero potem buduje się wokół nich ramę.

Jedna z opisanych konstrukcji wykorzystuje solidną ramę z ceownika, na której zamocowano silnik Fiat 126p, dwie skrzynie biegów (Żuk 3+1 i Dzik 21), ręczny podnośnik i zaczep kulowy. Przednie koła z hamulcami pochodzą od malucha, a tylne to opony "jodełka" 6.00-16.

Dodatkowe wyposażenie i osprzęt

Funkcjonalność traktorka SAM można znacznie rozszerzyć poprzez dodanie różnego rodzaju osprzętu:

• TUZ (Trzypunktowy Układ Zawieszenia): Do TUZ-a można adaptować części z innych maszyn rolniczych, np. z Iwana.
• Podnośnik hydrauliczny i WOM: W wielu konstrukcjach planuje się dorobienie podnośnika hydraulicznego w późniejszym etapie. Wałek WOM (wałek odbioru mocy) nie zawsze jest przewidywany, ale można go dodać, modyfikując reduktor.
• Inne osprzęt: Traktorki SAM często są wyposażane w przyczepki jednoosiowe (np. z osią od woza, z wywrotem), pługi jednoskibowe (z konnych pługów), kultywatory, wały strunowe czy siewniki konne.

tags: #traktorek #wlasnej #roboty #skrzynia #od #zuka