Rozrzutnik obornika: Budowa, działanie i regulacja posuwu

Rozrzutnik obornika to kluczowa maszyna rolnicza, której głównym zadaniem jest równomierne rozprowadzanie obornika i innych nawozów organicznych na polu. Jest to proces niezwykle ważny dla zrównoważonego rolnictwa, mający bezpośredni wpływ na poprawę jakości gleby oraz zwiększanie plonów. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej budowie, zasadzie działania oraz metodom regulacji posuwu tego typu maszyn.

Budowa rozrzutnika obornika

Na pierwszy rzut oka rozrzutnik obornika przypomina przyczepę rolniczą, która jest łączona z ciągnikiem. Kluczowym elementem konstrukcyjnym jest skrzynia załadunkowa, przeznaczona do przechowywania obornika. Powinna ona charakteryzować się trwałością i odpornością na korozję, a jej grubość może sięgać nawet 8 mm. Należy jednak pamiętać, że grubsza skrzynia przekłada się na mniejszą ładowność.

Wewnątrz skrzyni załadunkowej znajdują się przenośniki łańcuchowe, zazwyczaj rozmieszczone w dwóch rzędach, które sterowane są hydraulicznie. Pojemność skrzyni załadunkowej jest zróżnicowana i powinna być dopasowana do wielkości gospodarstwa. Dla mniejszych gospodarstw wystarczająca jest pojemność 6 m³, dla dużych - powyżej 12 m³, a dla gospodarstw o średnim areale optymalna jest pojemność około 8-12 m³.

Mechanizm podający i jego działanie

Mechanizm podający rozrzutnika składa się z instalacji hydraulicznej, łańcucha podłogowego napędzanego za pomocą przekładni redukcyjnej połączonej z silnikiem hydraulicznym oraz regulatora natężenia przepływu oleju z pokrętłem. Instalacja hydrauliczna odpowiada za sterowanie przenośnikiem podłogowym, a układ jest zasilany olejem z zewnętrznej hydrauliki ciągnika.

Podczas pracy rozrzutnika, obornik przemieszcza się w kierunku zespołu rozrzucającego dzięki taśmie, która składa się z listew napędzanych łańcuchem. W niektórych modelach taśma ta może być zastąpiona przez przesuwające się wraz z podłogą ścianki.

Jak działa rozrzutnik obornika?

Podstawowa zasada działania rozrzutnika obornika opiera się na współpracy zespołu noży (adaptera) z wałkami. Kiedy maszyna pracuje, zespół noży obraca się, tnąc i rozrzucając nawóz na polu. Napęd dla tego procesu zapewnia silnik hydrauliczny oraz wał odbioru mocy ciągnika.

Rozrzutnik zazwyczaj wyposażony jest w jedną lub dwie osie z kołami. Po obrocie zespołu noży obornik przemieszcza się w kierunku adaptera, który jest odpowiedzialny za jego rozdrabnianie i równomierne rozsiewanie na odpowiedniej szerokości roboczej.

Regulacja posuwu rozrzutnika

Kluczowym aspektem efektywnego działania rozrzutnika jest możliwość precyzyjnej regulacji posuwu. Sterowanie pracą przenośnika podłogowego odbywa się za pomocą rozdzielacza umieszczonego w kabinie ciągnika, co umożliwia szybką zmianę kierunku przesuwu i skraca czas reakcji.

Regulacja prędkości posuwu

Prędkość posuwu przenośnika reguluje się za pomocą pokrętła regulatora przepływu, zazwyczaj w skali od 0 do 10. Nastawienie na 0 oznacza zatrzymanie pracy podajnika.

Precyzyjne dostosowywanie prędkości podawania materiału

Hydrauliczne podajniki gwarantują bardzo precyzyjne dostosowywanie prędkości podawania materiału. Operator może łatwo kontrolować ilość podawanego obornika, co jest szczególnie istotne przy pracy z materiałem o zróżnicowanej wilgotności i strukturze. Hydraulika zapewnia stabilność pracy maszyny nawet przy nierównych obciążeniach, co przekłada się na równomierny rozrzut nawozu.

Regulacja dawki nawożenia w rozrzutniku obornika

Dawka nawożenia rozrzucana przez rozrzutnik z posuwem hydraulicznym zależy od kilku czynników:

• Prędkość posuwu hydraulicznego: Szybszy posuw zwiększa ilość obornika trafiającego na wałki rozrzucające w krótszym czasie, co podnosi dawkę. Wolniejszy posuw skutkuje mniejszą dawką na jednostkę powierzchni.
• Szerokość robocza rozrzutnika: Im większa szerokość rozrzutu, tym cieńsza warstwa obornika na jednostkę powierzchni, co zmniejsza dawkę.
• Prędkość jazdy ciągnika: Wolniejsza jazda ciągnika oznacza, że większa ilość materiału jest rozrzucana na mniejszym obszarze, co zwiększa dawkę. Szybsza jazda skutkuje mniejszą dawką.

Na dawkę nawożenia wpływa również wysokość załadowanego obornika w skrzyni ładunkowej. Ważne jest, aby dążyć do równomiernego rozmieszczenia ładunku, co zapewnia optymalne rozrzucanie.

Po wstawnym ustawieniu dawki zaleca się przeprowadzenie testu próbnego na niewielkiej części pola. Pozwoli to na ocenę rozrzuconej ilości obornika i ewentualne dostosowanie ustawień.

Uniwersalność rozrzutników obornika

Współczesne rozrzutniki obornika stają się coraz bardziej uniwersalne. Oprócz nawożenia organicznego, mogą być wykorzystywane do wapnowania czy transportu materiałów objętościowych, takich jak zielonka. Rozrzutniki z adapterami pionowymi, wyposażone w tarcze rozsiewające, nadają się do wysiewu wapna. Należy jednak pamiętać, że wapno jest materiałem znacznie cięższym od obornika, co może stwarzać ryzyko przeładowania maszyny i uszkodzenia układu jezdnego.

Adaptery do rozrzutników

Wybór odpowiedniego adaptera ma kluczowe znaczenie dla efektywności pracy. Adaptery pionowe najlepiej sprawdzają się przy rozrzucaniu obornika, podczas gdy adaptery poziome i bijakowe, wyposażone w tarcze rozrzucające, są przeznaczone głównie do wapnowania i nawożenia innymi materiałami łatwo rozdrabniającymi się.

W przypadku nawozów o skrajnie różnych właściwościach fizycznych, takich jak obornik i wapno, warto rozważyć zakup dwóch różnych adapterów, aby zapewnić optymalne efekty pracy.

Dodatkowe wyposażenie rozrzutników

Rozrzutniki obornika mogą być wyposażone w szereg dodatkowych elementów, które zwiększają ich funkcjonalność i komfort użytkowania:

• Zasuwa skrzyni: Unoszone hydraulicznie ściany oddzielające przestrzeń ładunkową od adaptera. Zapobiega wydostawaniu się materiału podczas transportu i chroni przed zanieczyszczeniem.
• Przystawka objętościowa: Tylna burta o wyprofilowanym kształcie, zwiększająca objętość skrzyni ładunkowej. Montowana w miejscu adaptera po jego demontażu.
• Dwubiegowa przekładnia: Skraca czas wyładunku materiału, szczególnie przydatna podczas prac transportowych.
• Osłona adaptera pionowego: Element ochronny opuszczany na walce adaptera podczas transportu.
• Deflektory: Ograniczają szerokość rozrzutu, co jest pomocne przy pracy na skraju pola, zapewniając równomierną dawkę nawozu do samej miedzy.
• Ogumienie i amortyzacja: Niestandardowe rozmiary ogumienia mogą być dostosowane do warunków terenowych, a szersze opony lepiej zachowują się na grząskim terenie i mniej niszczą strukturę gleby.

Precyzyjne ustawienie dawki wysiewu może być wspomagane przez wyposażenie rozrzutnika w wagę i sterownik. Operator wprowadza wymaganą dawkę nawozu i szerokość roboczą, a komputer sterujący utrzymuje zadaną dawkę niezależnie od prędkości jazdy, nadzorując pracę maszyny i sterując funkcjami hydraulicznymi.

tags: #tryb #posuwu #tasmy #rozrzutnik #jednoosiowy