Układ Hydrauliczny w Ciągnikach Case 1490: Charakterystyka i Rozwiązywanie Problemów

Wprowadzenie do Ciągników Case 1490 (David Brown)

Ciągnik Case 1490, znany również pod marką David Brown 1490/1394, to maszyna z początków lat 80. XX wieku. Mimo że nie stanowi szczytu ówczesnej techniki, pod względem komfortu pracy przewyższa niektóre popularne modele z epoki. Kabina jest zdecydowanie cichsza, odizolowana od reszty konstrukcji. Ciągnik oferuje również wspomaganie kierownicy i ulepszony system sterowania hydrauliką. Modele te są ogólnie uważane za raczej bezawaryjne, choć zdarzają się problemy, np. z przeponową pompą zasilającą, którą można dopasować od samochodu. Z silnikiem o mocy około 80 koni mechanicznych, Case 1490 jest wydajnym narzędziem, zwłaszcza w wersji z napędem na przednią oś. Przed zakupem warto sprawdzić stan maszyny, zwracając uwagę na ślady czarnego oleju na turbosprężarce oraz pęknięcia korpusów złączek do hydrauliki zewnętrznej. Ciągniki sprowadzane z zagranicy, np. z Anglii, często wymagają wymiany filtrów.

Specyfikacja Techniczna Ciągnika J.I. Case 1490

Poniżej przedstawiono wybrane dane techniczne ciągnika J.I. Case 1490, produkowanego w latach 1980-1983:

Ogólne Zasady Działania Układu Hydraulicznego w Ciągnikach Rolniczych

Ciągnik rolniczy jest wyposażony w układ hydrauliczny, który umożliwia zasilanie maszyn towarzyszących. Służy on do zasilania części maszyn, które wykorzystują moc hydrauliczną, jak na przykład siłowniki lub silniki hydrauliczne.

Typy Układów Hydraulicznych: Otwarty (OC) i Zamknięty (LS)

W dostępnych na rynku ciągnikach wyróżniamy dwa główne układy hydrauliczne: otwarty (OC) i zamknięty (LS - Load Sensing). Układ otwarty jest oparty na pompie zębatej o stałym wydatku, natomiast układ zamknięty na pompie osiowo-tłoczkowej ze zmiennym wydatkiem.

Z punktu widzenia użytkownika najważniejsze są różnice w sposobie działania obu układów. Należy obalić mit, że układ LS jest szybszy od układu OC. Jeżeli mielibyśmy taki sam ładowacz czołowy, założony na ciągniku o tych samych gabarytach, ich pompy hydrauliczne miałyby taki sam wydatek np. 110 l/min. Układ otwarty z pompą hydrauliczną o stałym wydatku oznacza, że wydatek pompy jest taki sam na jeden obrót pompy. Czyli im większe są obroty silnika, tym większy jest wydatek pompy. Maksymalny wydatek osiągany jest przy nominalnych obrotach silnika spalinowego. Bardzo podobnie będzie zachowywać się pompa LS.

Pompa LS może zmieniać wydatek, jednak właściwie powinno się to nazywać ograniczaniem wydatku. Dzięki temu, że pompa LS może w przeciwieństwie do pompy zębatej ograniczać wydatek, może wpływać na mniejsze zużycie paliwa. Pompa zębata tłoczy olej cały czas, a pompa osiowo-tłoczkowa, jeśli nie ma takiej potrzeby, to nie tłoczy oleju.

System Power Beyond

Maszyna wymagająca układu Power Beyond może zostać podpięta również do ciągnika z pompą zębatą. Wykorzystywane są wtedy dwa przewody: jednym podawany jest olej hydrauliczny, a drugim olej wraca do zbiornika. W celu zapewnienia pracy maszyny z układem Power Beyond, operator ciągnika załącza stały przepływ, tak, że olej jest ciągle podawany na złącze hydrauliczne. W przypadku ciągnika wyposażonego w pompę o zmiennym wydatku, oprócz dwóch przewodów, podłączany jest też trzeci, tzw. przewód sygnałowy. Po podniesieniu klapy, np. w przyczepie CARGOS, system wyśle informację, że już nie potrzebuje oleju i pompa LS przejdzie w stan oczekiwania.

Sterowanie Zaworami Hydraulicznymi: Mechaniczne i Elektrohydrauliczne

Zawory hydrauliczne najczęściej klasyfikuje się na sterowane mechanicznie i elektrohydraulicznie.

Zawory sterowane mechanicznie

W przypadku zaworów sterowanych mechanicznie, operator ma możliwość manualnego kontrolowania przepływu. Mogą one realizować ciągły przepływ poprzez blokadę dźwigni w pozycji wydatku lub poprzez system samoczynnego odblokowania po osiągnięciu wysokiego ciśnienia (kick out). Zablokowana dźwignia w pozycji wydatku, w przypadku konieczności wyłączenia przepływu ciągłego, będzie wymagać najpierw zwolnienia blokady dźwigni, a potem jej ruszenia. W różnych ciągnikach może to wymagać użycia dwóch dłoni, co z kolei powoduje konieczność zatrzymania ciągnika i spadek tempa pracy.

Dźwignia sterująca może pozostać w położeniu wydatku do momentu, aż zadana czynność zostanie zakończona (siłownik osiągnie skrajną pozycję) lub operator przesunie dźwignię. W praktyce oznacza to, że aby obrócić pług, wystarczy przesunąć dźwignię do pozycji ciągłego wydatku, a po wykonaniu ruchu przez pług, dźwignia samoczynnie wróci na pozycję środkową.

Zawory sterowane mechanicznie mogą być wyposażone w pozycję pływającą. Oznacza to, że obydwa złącza jednego gniazda hydraulicznego są otwarte i połączone ze sobą, co pozwala siłownikowi swobodnie się poruszać. Ma to znaczenie w przypadku maszyn, które mają kopiować teren, np. kosiarki. Jest to również przydatna opcja podczas podłączania i odłączania przewodów hydraulicznych, gdyż załączenie pozycji pływającej powoduje spadek ciśnienia. Gdy zawory hydrauliczne nie posiadają pozycji pływającej, konieczne jest zgaszenie ciągnika, a następnie poruszanie dźwignią, w celu zluzowania ciśnienia hydraulicznego. W przypadku zaworów hydraulicznych wyposażonych w pozycję pływającą, wystarczy przestawić dźwignię.

Zawory sterowane elektrohydraulicznie

Zawory elektrohydrauliczne oferują większe możliwości sterowania, w tym z błotnika ciągnika, co jest przydatne przy górnym cięgle hydraulicznym. Drugą funkcją jest możliwość ich programowania do systemu zarządzania narzędziem na uwrociach (np. CSM - Cruise Steer Management). W przypadku ciągnika wyposażonego w zawory sterowane mechaniczne, podczas pracy z pługiem obrotowym operator wykonuje wiele czynności (zmiana biegu, podniesienie TUZ, wyłączenie blokady, zmiana prędkości obrotowej, obrót pługa itd.). Dzięki zaworom sterowanym elektrohydraulicznie wszystkie te czynności można zaprogramować pod dwoma przyciskami, a ciągnik wykona je za operatora, znacznie przyspieszając pracę.

Ciągniki wyposażone w monitory (np. CEBIS) posiadają rozbudowane sterowanie zaworami hydraulicznymi, dzięki czemu można bardziej dokładnie wysterować zawory. Są to: charakterystyka rozruchu oraz priorytet. W celu zapobiegania gwałtownemu rozpoczęciu pracy komponentu hydraulicznego przy dużym wydatku oleju, można wybrać w ustawieniach, w jaki sposób będzie rozpoczynał pracę zawór hydrauliczny. Drugą przydatną funkcją jest przypisanie priorytetu do gniazda hydraulicznego. Dzięki tej funkcji układ sterujący ciągnika dba, aby na wskazanym gnieździe hydraulicznym był zawsze wydatek określony przez użytkownika, zapobiegając spadkowi przepływu.

Dodatkowo, przydatna bywa możliwość zamienienia gniazda hydraulicznego z działania dwustronnego na jednostronnego, np. dla przyczep z opcją kiprowania. W przypadku zaworów sterowanych elektronicznie operator nie ma do dyspozycji mechanicznych blokad ani funkcji kick out. Określa natomiast czas działania przepływu po dotknięciu przycisku od danego zaworu. W ciągniku Claas regulacja wydatku oleju hydraulicznego z gniazda ciągnika, sterująca liczbą obrotów dmuchawy siewnika napędzanej silnikiem hydraulicznym, odbywa się poprzez pokrętło regulacyjne znajdujące się bezpośrednio na zaworze hydraulicznym.

Budowa Rozdzielaczy Hydraulicznych

Budowa rozdzielaczy hydraulicznych, a dokładnie ich suwaków, oparta jest na przekryciu ujemnym (różnica między szerokością suwaka a kanałem hydraulicznym). Ma to ogromną zaletę, że w momencie przesterowania, czyli załączenia zaworu hydraulicznego lub zmiany kierunku przepływu oleju, nie następuje gwałtowny skok ciśnienia i nie powstają uderzenia hydrauliczne. Takie rozwiązanie chroni zarówno pompę, jak i maszynę. Ma jednak jedną wadę, polegającą na delikatnym upuszczaniu ciśnienia hydraulicznego. Dlatego niektóre zawory dostarczane są jako bezprzeciekowe (zero leakage), dla maszyn, które wymagają stałej pozycji, np. stabilizatorów.

Możliwe Przyczyny Problemów

1. Niski poziom oleju: Ciągnik z za małą ilością oleju w skrzyni będzie podnosił ramiona wolno, a po rozgrzaniu oleju wcale. Wymiana oleju na nowy (np. ok. 35l) jest podstawą.
2. Zanieczyszczony filtr: Filtr pod dekielkiem w skrzyni jest częstą przyczyną problemów. Czyszczenie lub wymiana filtra często rozwiązuje problem z działaniem hydrauliki.
3. Uszkodzona pompa hydrauliczna: Pompa może być uszkodzona, choć często użytkownicy twierdzą, że "pompa jest raczej OK". Należy pamiętać, że w Case 1490 występowały różne wersje pomp, być może nawet cztery, w tym dwie w wersji tandem (osobno do podnośnika i osobno do hydrauliki zewnętrznej). Numer ciągnika jest kluczowy do identyfikacji wersji pompy. Nawet przy "lichej" pompie, podłączenie siłowników podnośnika pod któreś z wyjść hydrauliki zewnętrznej może prowizorycznie pozwolić na pracę.
4. Zawór nadciśnieniowy: Jest on umiejscowiony przy pompie. Jeśli jest uszkodzony, musi strasznie hałasować. Może być rozkręcony, co prowadzi do spadku ciśnienia.
5. Wewnętrzne przecieki: Mogą występować na rozdzielaczach lub innych elementach wewnątrz układu.
6. Problemy z mechanizmem sterowania: Jeżeli ramiona idą do góry samoczynnie po odpaleniu silnika, a dźwignia sterująca jest w dole, może to być spowodowane zsunięciem się dźwigni z mechanizmu krzywkowego, uszkodzeniem oringa na zaworze rozdzielacza lub pęknięciem linki sterowania selektora pozycyjnego.

Sterowanie Hydrauliką w David Brown 990 Selectamatic (analogiczne do Case 1490)

W starszych modelach David Brown, takich jak 990 Selectamatic z 1970 roku, pompa po podniesieniu TUZ-a może dalej pracować i "chcieć dźwigać", nie zatrzymując się, a po lekkim opuszczeniu dźwigni podnośnik opada. Tam powinien być zawór trójdrożny; jeśli jest sprawny, powinien podtrzymywać. W starych ciągnikach należy ustawić dźwignię podnośnika w pozycji TCU (jeśli taki napis znajduje się przy dźwigni), tylko wtedy hydraulika działała poprawnie.

W przypadku chęci podłączenia tura z hydrauliką na 2 sekcje (z siłownikiem do łyżki), przeróbka na dwusekcyjny system nie powinna stanowić problemu. Jeśli cała hydraulika (4 pozycje na wyjście hydrauliczne z tyłu, TUZ) jest sterowana jedną gałką po prawej stronie, a nie ma niezależnego wyjścia, można chcieć, aby tur był sterowany dodatkowym rozdzielaczem bezpośrednio z wyjścia z pompy, niezależnie od tych dźwigni. Za gałką po prawej stronie często znajduje się przełącznik DEPTH/HEIGHT/EXTERNAL, a z przodu nad pedałem blokady pokrętło do ustawiania szybkości opadania. Funkcja Draft (ciągło) służy do utrzymywania narzędzia na określonej głębokości lub jego odciążania.

Części Zamienne i Konserwacja

W przypadku ciągników Case 1490 i pokrewnych modeli, dostępność części zamiennych jest kluczowa. Na rynku dostępne są pompy hydrauliczne pasujące do modeli CASE: 1390, 1490, 1690, 1294, 1394, 1494, 1594, 1694 oraz DAVID BROWN: 1410, 1412, 1490, 1690, 1394, 1494, 1594, 1694. Przykładowe numery katalogowe to K200337, K949605, K307945, K944907, K200916. Wydajność takiej pompy może wynosić 15 cm³/obr.

Warto pamiętać o regularnej kontroli i wymianie filtrów. Przy importowaniu ciągnika, szczególnie z Anglii, filtry są często do wymiany.

Inne Problemy Związane z Ciągnikami Case/David Brown Serii 90/94

Dyskusje na temat ciągników David Brown Case 1490 / 1394 często dotyczą również problemów ze skrzynią biegów. Modele takie jak Case David Brown 1494 ze skrzynią biegów Hydra Shift bywają dotknięte problemami ze ślizgającymi się biegami przy włączaniu. Użytkownicy wymieniają doświadczenia dotyczące awarii skrzyni, w tym pękających tarczek i uszkodzeń przekładni planetarnych. Dostępność instrukcji obsługi i serwisówek do tych modeli (serii 70, 90 i 94) jest często poszukiwana przez właścicieli.

tags: #uklad #hydrauliczny #ciagnik #case #1490