Ustawianie pompy wtryskowej Perkins w maszynach JCB

Artykuł ten zawiera szczegółowe informacje dotyczące ustawiania rozrządu i zapłonu w 4-cylindrowych silnikach Perkins, wyposażonych w rotacyjną pompę wtryskową Delphi-Lucas. Omówione zostaną procedury diagnostyczne oraz praktyczne wskazówki dotyczące regulacji, w tym przypadki specyficzne dla maszyn JCB i innych pojazdów z silnikami Perkins serii 1000.

Identyfikacja silnika Perkins

W przypadku, gdy tabliczka znamionowa jest nieczytelna, identyfikacja modelu silnika Perkins może być wyzwaniem. Często takie silniki, np. z oznaczeniem AR50673, należą do rodziny Perkins serii 1000, konkretnie 1004-42. Zlokalizowanie modelu i rocznika maszyny (np. zamiatarki) może pomóc w dokładniejszym określeniu typu silnika i znalezieniu odpowiednich instrukcji serwisowych. Informacje dotyczące silników 1004 stosowanych w budownictwie (np. w koparkach JCB) są często dostępne i mogą być pomocne.

Procedura ustawiania rozrządu i zapłonu

Wstępne blokowanie pompy i silnika

Nowe silniki Perkinsa z pompami DELPHI-LUCAS wymagają ustawienia w pozycji "0" (czyli Górnego Martwego Punktu - GMP) przed demontażem. Należy zablokować pompę specjalną śrubą w jej korpusie, a dopiero potem przystąpić do demontażu koła zębatego, ponieważ te pompy nie posiadają wbudowanego systemu ustalającego położenie koła zębatego względem wałka pompy.

Regulacja kąta wtrysku w pompach z piastą na 4 śruby

Jeśli pompa rotacyjna posiada "pośredni zabierak" przymocowany za pomocą 4 śrub, regulacja momentu wtrysku odbywa się na tych 4 śrubach i 4 "fasolkach" wywierconych w kole zębatym pompy. Duży, piąty otwór służy do blokowania pompy w położeniu "0". Po odebraniu pompy z naprawy, należy upewnić się, że nie jest ona zablokowana fabryczną blokadą i wałek pompy może się swobodnie obracać. Jeżeli wałek pompy posiada klin, należy go włożyć w wycięcie w kole rozrządu.

Ustawienie pompy na zero (w pompach bez klina)

W silnikach Perkins 1104 z pompą wtryskową Delphi bez klina na kole, procedura ustawiania na zero jest następująca:

1. Na boku pompy znajduje się śruba z owalną podkładką (zazwyczaj na klucz 15).
2. Należy odkręcić tę śrubę i obracać wałkiem pompy, aż w otworze będzie widoczny odcisk końcówki śruby.
3. Ustawić otwór i znak centrycznie względem siebie.
4. Zsunąć podkładkę i mocno wkręcić śrubę. W ten sposób pompa jest ustawiona na zero.

Cały rozrząd należy ustawić na znaki, następnie zamontować pompę i dokręcić koło rozrządu. Jeśli pompa jest oryginalna i nie była modyfikowana, zapłon ustawia się poprzez zgranie nacięcia na pompie z nacięciem na obudowie kół rozrządu. To nacięcie gwarantuje odpowiednie wyprzedzenie wtrysku względem GMP, biorąc pod uwagę wstępne ustawienie pompy specjalnym przyrządem.

Diagnostyka i korekta zapłonu

Aby sprawdzić zapłon, można użyć mniej dokładnej metody:

1. Wykręcić rurkę wtryskową od pierwszego cylindra i ustawić ją otworem do góry.
2. Włączyć zapłon i obracać wałem korbowym, aż paliwo drgnie w rurce, co oznacza początek wtrysku.
3. Sprawdzić położenie tłoka pierwszego cylindra (np. mierząc suwmiarką odległość do GMP przez otwór wtryskiwacza). Powinien zbliżać się do GMP.

Dla dokładniejszego sprawdzenia można użyć przezroczystej rurki. W przypadku, gdy zapłon jest znacznie rozjechany, konieczne jest precyzyjne ustawienie. Możliwa jest lekka korekta (przyspieszenie) zapłonu względem nacięcia, uwzględniając zużycie elementów, takich jak koła zębate czy spadek ciśnienia w cylindrach.

Procedury demontażu i montażu pompy wtryskowej

W zależności od typu silnika i pompy, istnieją różne procedury demontażu:

• Dla pomp Stanadyne (procedura 1, 2), Cav/Lucas (procedura 1), Delphi/Lucas (procedura 2): Należy spuścić płyn chłodzący, zdemontować osłony silnika, chłodnicy, przewody wtryskiwaczy, zasilania paliwem i przelewu, przewód korektora ciśnieniowego (jeśli występuje), przewody elektryczne zaworu odcinającego i układu wspomagania rozruchu. W silnikach CAT zaleca się demontaż filtra paliwa i separatora odmy.
• W starszych silnikach: Pompa wody nie zakrywa koła pompy wtryskowej, co ułatwia dostęp. Ważne jest, aby upewnić się, czy pod litym kołem jest klin lub bolec ustalający. Brak zablokowanej pompy i brak GZP może prowadzić do problemów po demontażu koła.

Procedura dla silników Perkins 1104, CAT C4.4 i C6.6 Common Rail (Procedura 3)

1. Zdemontować wentylator i pompę wody (koło wentylatora zasłania 2 śruby pompy wody).
2. Zdemontować pokrywę kół rozrządu.
3. Blokowanie rozrządu:
   • Pod kołem pasowym wału korbowego (na godzinie 12.00) znajduje się otwór o średnicy około 8 mm. Włożyć w niego sztyft (np. śrubokręt) i obracać wałem, aż sztyft wpadnie w otwór w wale korbowym.
   • Obserwować koło wałka rozrządu (po lewej stronie, patrząc od chłodnicy). Znajduje się tam pojedynczy otwór o średnicy około 8 mm, nienagwintowany, w okolicy 2/3 średnicy.
   • Obracając ponownie, ustawić ten otwór na pozycji godziny 3.00.
   • Włożyć cieńszy sztyft (około 6 mm) w otwór, ponieważ pod nim znajduje się otwór ustalający w obudowie. "Zgrać" oba otwory (ten za kołem pasowym wału i ten na kole wałka rozrządu).
   • W tym momencie mamy ustawiony GZP na 1. cylindrze.
4. Blokowanie pompy: Na pompie znajduje się śruba blokady (klucz 16) z dwu-średnicową podłużną podkładką. Luzujemy ją, przesuwamy podkładkę (celując w większy otwór) i z wyczuciem dokręcamy śrubę, co zablokuje wałek pompy w położeniu GZP na 1. cylindrze.
5. Odkręcić nakrętkę koła pompy (klucz 22) i za pomocą ściągacza zdjąć koło z wałka stożkowego pompy.

Typowe problemy i diagnostyka

W przypadku problemów z silnikiem Perkins, takich jak biało-szary dym z niebieskawą poświatą i trudności z wchodzeniem na obroty, warto sprawdzić:

• Ciśnienie i wtryski: Niebieski dym może wskazywać na spalanie oleju silnikowego, co sugeruje zużycie tłoków, cylindrów lub pierścieni. Jednakże, źle ustawiony kąt wtrysku lub lejące wtryski mogą dawać podobne objawy.
• Ustawienie kąta wtrysku: W przypadku, gdy pompiarz nie oznaczył dokładnie punktu, lub pompa nadal dobrze tłoczy paliwo, ale z powodu zużycia elementów punkt na obudowie nie pokrywa się z prawdziwym kątem wtrysku, konieczna jest szczegółowa diagnostyka.
• Uszkodzony rozrząd: Starte krzywki na wałku rozrządu mogą powodować podobne objawy.
• Nierówna praca silnika: Może być spowodowana problemami z pompą wtryskową, zaworami, ciśnieniem kompresji lub luźnymi zaworami.

W przypadku poważniejszych problemów zaleca się kontakt z autoryzowanym serwisem Perkinsa, np. BU Power w Polsce, który specjalizuje się w diagnostyce i naprawach tych silników. Nieprawidłowo działający zawór nadmiarowy (bezpieczeństwa) w pompie olejowej, czy wycieki wewnętrzne mogą powodować spadek ciśnienia i inne nieprawidłowości.

Dynamiczne i statyczne ustawienie zapłonu

Rozrząd w silniku Perkins służy do sterowania zaworami i jest oddzielnym elementem pracy silnika. Kąt wtrysku ustawia się pompą, używając czujnika zegarowego. Do dynamicznego ustawiania kąta zapłonu, który uwzględnia zużycie kół zębatych, można użyć lampy stroboskopowej do diesla. Takie lampy są przydatne do ustalenia, czy prawidłowo działa przyspieszacz kąta wtrysku w pompie. Czujnik zegarowy służy do ustawiania zapłonu statycznego, głównie w pompach firmy BOSCH.

tags: #ustawienie #pompy #jcb #perkins