Rozważając zakup brony talerzowej do ciągnika Ursus C-360, warto wziąć pod uwagę dostępne opcje, zarówno nowe, jak i używane. Przez lata klasyczne brony talerzowe w układzie V były właściwie jedyną opcją dla „sześćdziesiątki”, często bez dodatkowych elementów poza belką zaczepową. Jednakże obecnie można takie talerzówki doposażyć w różnorodne opcje dodatkowe.
Klasyczne brony talerzowe w układzie V
Klasyczne brony w układzie V cały czas mają swoich zwolenników. Niewątpliwą zaletą tych maszyn jest ich cały czas stosunkowo niska cena.
Ceny i wyposażenie klasycznych bron talerzowych
- W przypadku bardziej markowych producentów, takich jak Strumyk czy Bomet, ceny wersji 2 m zaczynają się od około 5,5 tys. zł brutto, a kończą w okolicach 7 tys. zł.
- Na rynku jest cała masa „niemarkowych” producentów tego typu bron. W ich przypadku ceny są z reguły niższe o 1,5 do 2 tys. zł.
- Chcąc doposażyć taką maszynę w wał strunowy, trzeba się dodatkowo liczyć z kosztem 2-2,5 tys. zł.
Doświadczenia użytkowników i optymalne parametry
Dla ciągnika Ursus C-360 (oraz zbliżonego mocą C-355) maksymalna efektywna szerokość robocza brony to 2 m. Użytkownicy wskazują, że brona talerzowa 2x8 talerzy zabiera 1,8 m, natomiast ciągnik ma dokładnie 1,75 m szerokości. Na słabej, piaszczystej ziemi 5 klasy nawet brona 2 m może być odpowiednia. Jeśli użytkownik zdecyduje się na wersję 2 m, dobrze by było, aby brona była na 3 podporach. Wał rurowy jest zazwyczaj zbyt ciężki dla C-360, co najwyżej sprawdzi się pojedynczy wał strunowy. Z wałem rurowym ciągnik będzie miał problem ze stabilnością podczas pracy i z podniesieniem takiej maszyny.
W praktyce, „sześćdziesiątka” pracuje z broną 1.8m (16 talerzy) na maksymalnym skosie na 3. biegu i jest to uznawane za optymalne. Gdy jednak pole jest ładnie „zalane” w rżysko, a brona wchodzi po ośki, praca staje się naprawdę ciężka. Brona 1.8 m o wadze około 390 kg (z dociążeniem tyłu szyną kolejową 40 kg) w takich warunkach „pruje jak pług”, a efekt jest widoczny. Aby poprawić zagłębianie, zwłaszcza tylnych talerzy, niektórzy użytkownicy wycinają na nich trójkąty na wzór talerzy przednich.
Akcja ściernisko. W roli głównej brona talerzowa Strumyk 2×8 1.8m i poczciwa C-360 Tel-500800816
Kompaktowe brony talerzowe
W ostatnich latach na popularności zyskują kompaktowe brony talerzowe, takie jak np. Bomet Perseus. Co istotne, takie brony mają już w standardzie wał dogniatający, zwykle płaskownikowy, ale dopłacając 2-2,5 tys. zł można mieć już np. wał daszkowy. Dodatkowo, dzięki swojej budowie i większej masie, kompaktowe brony talerzowe lepiej podcinają ściernisko, choć trzeba mieć na uwadze, że wymagają najlepiej prędkości około 10 km/h.
Ceny i specyfika kompaktowych bron talerzowych
Tego typu konstrukcje są wyraźnie droższe od starych „V-ek”.
- Najtańsze brony kompaktowe, produkowane przez mniej znane firmy, kosztują niecałe 10 tys. zł brutto z wałem płaskownikowym bądź rurowym.
- U bardziej rozpoznawalnych producentów, takich jak Strumyk, Rolex, Bomet czy Tolmet, ceny rozpoczynają się od około 11 tys. zł, a kończą w okolicach 15 tys. zł. Są to zazwyczaj brony w wersjach podstawowych, na wale strunowym lub płaskownikowym, ale można je również doposażyć w różne typy wałów.
- Na rynku dostępne są także droższe modele, przekraczające 20 tys. zł, jednak są one wyraźnie cięższe. „Sześćdziesiątka” może mieć problem ze stabilnością podczas pracy i z podniesieniem takiej maszyny.
Kompaktowe brony, takie jak talerzówka ważąca ponad 500 kg, dobrze radzą sobie na polu po ściętej tęgiej słomie, często wymagając dwóch przejazdów. Standardowa lekka talerzówka 1.8m waży około 450 kg. Warto zwrócić uwagę na rozmiar talerzy: talerze 510 mm są lepsze niż te o średnicy 460 mm, zwłaszcza w kontekście mieszania pociętej słomy. Lżejsze brony mogą mieć problem z odpowiednim zagłębianiem słomy, która może pozostawać na wierzchu niczym pierzyna.
Wskazówki dotyczące wyboru i eksploatacji
Zakup nowej czy używanej brony?
Przy zakupie nowej brony istnieje pewne ryzyko, zwłaszcza w przypadku mniej znanych firm. O jakości sprzętu można by ocenić dopiero po 10 latach użytkowania, a wiele obecnie działających firm nie miało wtedy swojej historii. Jeśli decydujesz się na nową, Bomet jest często wskazywany jako pewniejsza opcja, choć wersja 1,8 m będzie kosztować ponad 3000 zł.
Wielu rolników poleca zakup używanej brony z Grudziądza, uznawanej za pewny sprzęt z porządną ramą. Taki sprzęt można kupić za około 2000 zł. Po odnowieniu, na przykład poprzez malowanie ramy i ewentualną wymianę stępionych talerzy, można uzyskać sprzęt „jak nowy” na solidnej, starej ramie, mieszcząc się w budżecie. Na ziemiach 4-5 klasy (piasek), gdzie obciążenia nie są duże, a pole nie jest zarośnięte, taka brona sprawdzi się doskonale.
Niezależnie od wyboru, kluczowe jest, aby szerokość robocza brony talerzowej do C-360 nie przekraczała 2 m. Większa brona będzie nadmiernie obciążać ciągnik, co może prowadzić do jego męczenia i niskiej efektywności pracy, chyba że celem jest jedynie „skrobanie po wierzchu”.
Wpływ warunków pracy na talerzowanie
Efektywność pracy brony talerzowej zależy od warunków glebowych. W suchych i twardych warunkach, przypominających beton, talerzówka może działać średnio. Kompaktowe brony talerzowe ogólnie dobrze radzą sobie w różnych warunkach, ale wymagają odpowiedniej prędkości, najlepiej około 10 km/h. Lżejsze talerzówki mogą mieć problem z odpowiednim mieszaniem pociętej słomy, która może fruwać i pozostawać na wierzchu, nawet jeśli ziemia pod spodem jest wzruszona.