Podatnik VAT, który sprowadza środek transportu z innego kraju Unii Europejskiej, jest obowiązany dokonać dodatkowych rozliczeń VAT, inaczej niż w przypadku zakupu pozostałych towarów. Sposób rozliczenia VAT od zakupu w innym kraju UE zależy od tego, czy jest to środek transportu, a jeśli tak, to czy jest to nowy środek transportu.
Definicja i klasyfikacja środka transportu
Nie każdy pojazd według przepisów zaliczany jest do środków transportu w kontekście regulacji VAT. Elementem przesądzającym o uznaniu danego pojazdu za środek transportu jest jego przeznaczenie, tzn. przewóz osób lub rzeczy z miejsca na miejsce.
Krok 1: Ustalenie, czy pojazd jest nowym środkiem transportu
Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy nabyty pojazd jest nowym środkiem transportu. Niezależnie od statusu dostawcy i nabywcy, Wewnątrzwspólnotowe Nabycie Towarów (WNT) rozliczamy, gdy kupiony pojazd możemy zaliczyć do nowych środków transportu. Nie chodzi tu jednak o potoczne rozumienie tego pojęcia, tylko ustawowe.
Zgodnie z art. 2 pkt 10 lit. a ustawy o VAT, do nowych środków transportu zaliczamy m.in. pojazdy samochodowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 centymetrów sześciennych lub o mocy większej niż 7,2 kilowata, jeżeli:
- przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub
- od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy.
Za moment dopuszczenia do użytku pojazdu lądowego uznaje się dzień, w którym został on pierwszy raz zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub w którym po raz pierwszy podlegał on obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego, w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza. Jeżeli nie można ustalić dnia pierwszej rejestracji pojazdu lądowego lub dnia, w którym podlegał on pierwszej rejestracji, za moment dopuszczenia do użytku tego pojazdu uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta.
Dodatkowo przepisy obejmują jednostki pływające (o długości większej niż 7,5 metra, używane nie dłużej niż 100 godzin roboczych lub od momentu dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące) oraz statki powietrzne (o maksymalnej masie startowej większej niż 1550 kilogramów, używane nie dłużej niż 40 godzin roboczych lub od momentu dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące).
Rozliczenie WNT nowego środka transportu
W przypadku zakupu nowego środka transportu z innego państwa członkowskiego UE, transakcja ta jest zawsze opodatkowana w państwie przeznaczenia, czyli w kraju, w którym auto będzie używane. Status sprzedawcy i nabywcy nie ma tu żadnego znaczenia. Nawet jeśli żadna ze stron transakcji nie będzie podatnikiem VAT (np. będą to dwie osoby fizyczne), transakcja i tak będzie wewnątrzwspólnotowym nabyciem środka transportu.
Obowiązek podatkowy i termin płatności
Obowiązek podatkowy w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu powstaje z chwilą otrzymania tych towarów, nie później jednak niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej. Z kolei dla WNT środków transportu obowiązek podatkowy przypada na moment otrzymania towarów, a najpóźniej w chwili wystawienia faktury, która zawiera podatek od wartości dodanej.
Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy VAT, podatek VAT należy zapłacić w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Ten termin płatności różni się od zasad ogólnych, gdzie terminem jest 25. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Przykład: Osoba fizyczna z Polski zakupiła samochód spełniający kryteria nowego środku transportu od sprzedawcy z Niemiec. W rezultacie w ciągu 14 dni od dnia otrzymania samochodu podatnik powinien w polskim urzędzie skarbowym złożyć deklarację VAT-10 oraz zapłacić podatek VAT według stawki 23%.
Podstawa opodatkowania
Zgodnie z art. 30a ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywający jest obowiązany zapłacić. W praktyce oznacza to, że podstawą opodatkowania, czyli kwotą, od której obliczona zostanie wysokość podatku VAT, jest cena za pojazd (najczęściej kwota na fakturze) powiększona o opłaty związane z wprowadzeniem pojazdu na teren Polski, np. akcyza.
Obowiązki deklaracyjne i ewidencyjne
Deklaracja VAT-23
W związku z zakupem nowego środka transportu z zagranicy powstaje obowiązek złożenia informacji VAT-23. Zgodnie z art. 103 ust. 5 ustawy VAT, podatnicy są obowiązani przedłożyć naczelnikowi urzędu skarbowego informację VAT-23 o nabywanych środkach transportu. Do informacji dołącza się kopię faktury potwierdzającej nabycie środka transportu przez podatnika. W informacji VAT-23 podatnik zaznacza, czy przedmiotem nabycia jest nowy środek transportu oraz jakiego jest rodzaju (pojazd lądowy, pływający lub powietrzny).
Przepisy ustawy nie wskazują terminu złożenia VAT-23, jednak powszechnie przyjmuje się, że należy to zrobić wraz z zapłatą podatku, czyli w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Obowiązkiem podatnika jest rozliczenie deklaracji VAT-23 i uregulowanie właściwej kwoty podatku VAT zgodnie z WNT w terminie 14 dni, liczonych od momentu wystąpienia obowiązku podatkowego. Reasumując, deklaracja VAT-23 i podatek są obowiązkowe dla pojazdów oraz urządzeń i wyposażenia używanego do przewozu ludzi bądź towarów.
Deklaracja VAT-10
Osoby nabywające nowe środki transportu, które nie prowadzą działalności gospodarczej, mają obowiązek składania deklaracji VAT-10 oraz zapłaty podatku w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Rozliczenie w JPK_V7
Dla czynnych podatników VAT:
Złożenie VAT-23 i zapłata podatku to niejedyne obowiązki podatnika VAT czynnego, który jest zobowiązany do rozliczenia wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Transakcję należy uwzględnić w:
- części ewidencyjnej w poz. K_23 i K_24 (podatek należny od WNT), a w poz. K_40 i K_41 (podatek naliczony, gdy samochód jest środkiem trwałym). Jeśli nie - to wypełniamy poz. K_42 i K_43.
- części deklaracyjnej, wypełniając poz. P_23 i P_24 oraz P_35 przeznaczone dla podatku należnego od WNT; natomiast podatek naliczony w poz. P_40 i P_41, gdy samochód był zaliczany do środków trwałych.
Kwotę podatku, która zostaje wpłacona (z VAT-23), należy podać w pozycji 35 części deklaracyjnej i ewidencyjnej JPK. Kwota z tej pozycji obniża VAT należny, co powoduje, że podatnik nie płaci dwa razy VAT. VAT odliczamy w pełnej wysokości, gdy samochód będzie wykorzystywany wyłącznie do działalności.
Dla podatników VAT zwolnionych (którzy wybrali opodatkowanie WNT lub są do tego zobowiązani):
Gdy nabywca jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE (ma taki obowiązek), składa deklarację VAT-8. Zakup rozlicza w poz. 10 i 11. Wypełnia również poz. 20, gdy był zobowiązany wpłacić wcześniej VAT. Kwota z tej pozycji obniża VAT należny.
Informacja podsumowująca VAT-UE
Gdy nabywca jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE, wykazuje ten zakup również w informacji podsumowującej VAT-UE za miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowy. Obowiązują takie same terminy. Informację VAT-UE składasz miesięcznie, także wtedy, gdy VAT rozliczasz kwartalnie. Wysyłasz ją wyłącznie elektronicznie, do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Zakup środka transportu (innego niż nowy)
W przypadku środków transportu innych niż nowe, znaczenie ma również status kupującego i sprzedawcy. Art. 103 ust. 3 i 4 ustawy o VAT wskazuje, iż podatnicy nabywający w ramach WNT nowe środki transportu albo inne środki transportu zarówno nowe, jak i używane mają obowiązek wyliczenia i uregulowania podatku.
W przypadku gdy przedmiotem zakupu jest środek transportu (np. samochód osobowy), który ma być przez nabywcę zarejestrowany na terytorium kraju, zgodnie z art. 103 ust. 3 i 4 ustawy o VAT, w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, trzeba zapłacić kwotę podatku z tytułu tego nabycia na rachunek urzędu skarbowego.
Natomiast, jeżeli środek transportu (w tym samochód) nabywany jest w celu odsprzedaży, np. przez podatnika zajmującego się handlem samochodami i nie będzie on przez niego rejestrowany, nie ma obowiązku zapłaty podatku w terminie 14 dni. Zakup ten trzeba jedynie rozliczyć jako WNT w ewidencji JPK i w części deklaracyjnej.
Zmiana kwalifikacji pojazdu z towaru na środek trwały
Sytuacja ulega zmianie przy zmianie kwalifikacji pojazdu z towaru na środek trwały. Organy podatkowe uznają, że w przypadku gdy następuje zmiana przeznaczenia pojazdu, który pierwotnie został nabyty jako towar handlowy (czyli taki, który nie miał być użytkowany lub rejestrowany przez nabywcę), a następnie podjęto decyzję o jego zarejestrowaniu lub przeznaczeniu do użytkowania w ramach prowadzonej działalności, podatnik ma obowiązek zapłaty podatku VAT wraz z należnymi odsetkami, przyjmując, że termin zapłaty upłynął 14. dnia od dnia pierwotnego powstania obowiązku podatkowego. Składając „czynny żal” nie należy liczyć na zmianę stanowiska, gdyż przedsiębiorca, pragnąc „obejść” przepisy, naraził się na dodatkowe opłaty w formie odsetek.
Pełny przewodnik po kalkulatorze podatku VAT dla importowanych samochodów (benzynowych, hybrydowych, wysokoprężnych i elektrycznych)
Zakup nowego środka transportu przez osobę fizyczną
W sytuacji, gdy osoba fizyczna dokonuje zakupu samochodu osobowego od innej osoby fizycznej z zagranicy, tego rodzaju zdarzenie nie rodzi skutków na gruncie podatku VAT, o ile nie jest to nowy środek transportu. Zupełnie inaczej sytuacja przedstawia się w przypadku, gdy jest to zakup nowego środka transportu.
W sytuacji, gdy dochodzi do zakupu nowego środka transportu od sprzedawcy z innego kraju UE i następnie sprowadzenia pojazdu do Polski, mamy do czynienia z WNT. Obowiązek rozliczenia podatku spoczywa na nabywcy. To z kolei powoduje, że osoba fizyczna z Polski nabywająca nowy środek transportu z innego kraju UE (np. z Niemiec) będzie zobowiązana do rozliczenia podatku VAT w Polsce z tego tytułu. W konsekwencji polski nabywca powinien odprowadzić z tego tytułu podatek należny VAT.
Trzeba również podkreślić, że w takiej sytuacji podatnik ma obowiązek zapłaty podatku VAT, jednakże nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z tego tytułu. Tego rodzaju uprawnienie przysługuje wyłącznie czynnym podatnikom podatku VAT, którzy zakupiony towar wykorzystują do wykonywania czynności opodatkowanych.
Zakup towarów w innym kraju UE bez transportu do Polski
Podatek VAT ma charakter terytorialny, co oznacza, że opodatkowaniu podlegają tylko te czynności, których miejscem dostawy jest Polska. Podobnie wygląda kwestia zakupu towarów oraz odliczenia podatku naliczonego. Taka możliwość istnieje jedynie wobec zakupów dokonywanych w Polsce. Odliczeniu podlega wyłącznie polski podatek VAT. Natomiast podatnik, który kupuje towar w innym kraju UE i nie transportuje go do Polski, płaci VAT właściwy dla kraju zakupu.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT miejscem dostawy towarów niewysyłanych ani nietransportowanych jest miejsce, w którym towary znajdują się w momencie dostawy. Jeżeli zatem polski podatnik kupuje towar w innym kraju i nie transportuje go do Polski, to nie dochodzi do WNT. Miejscem opodatkowania takich towarów jest kraj, w którym dochodzi do ich zakupu. Tego typu zakup towaru dokonywany w innym kraju nie podlega pod polskie regulacje, co oznacza, że nie będzie on wykazywany w pliku JPK_V7.
Zwrot zagranicznego VAT (VAT-REF)
Polskie przepisy przewidują możliwość odzyskania podatku VAT zapłaconego w innym kraju. Odbywa się to poprzez wniosek VAT-REF, który jest składany za pośrednictwem polskiego organu podatkowego do administracji podatkowej kraju, w którym podatek od wartości dodanej został zapłacony.
Musimy jednak wyraźnie podkreślić, że w sytuacji, gdy podatnik dokonuje zakupu towaru i następnie sprzedaje ten towar w innym kraju UE, to możliwość odzyskania zapłaconego podatku jest ograniczona. Jak bowiem wskazuje art. 89 ust. 1h ustawy o VAT, wniosek o zwrot podatku od wartości dodanej dotyczy nabytych w innym kraju towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności dających prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego na terytorium kraju.
W konsekwencji, w tym przypadku jedyną możliwością odzyskania zagranicznego podatku naliczonego jest zarejestrowanie się w kraju nabycia towarów i zwrot podatku zgodnie z tamtejszymi przepisami podatkowymi.
Sprzedaż towarów dokonana w innym kraju UE
Jeżeli towar zostanie zakupiony i sprzedany w tym samym kraju UE innym niż terytorium Polski, to miejscem opodatkowania dostawy będzie ten kraj. Powyższe oznacza zatem, że tego rodzaju sprzedaż nie będzie podlegała opodatkowaniu w Polsce.
Brak rejestracji w kraju dostawy
Jeżeli polski podatnik nie zarejestruje się w kraju dokonania dostawy, to taką sprzedaż traktujemy jako dostawę poza terytorium kraju. Nadal będzie to transakcja nieopodatkowana w Polsce, jednak polski podatnik ma obowiązek wystawienia faktury dokumentującej dostawę. Faktura ta nie będzie zawierała kwoty podatku, zaś w miejscu stawki należy wpisać NP. Dodatkowo powinna znaleźć się adnotacja „odwrotne obciążenie”. Tego typu transakcja podlega ponadto wykazaniu w deklaracji podatkowej w Polsce (w JPK_V7, wartość netto).
Rejestracja w kraju dostawy
Z inną natomiast sytuacją będziemy mieli do czynienia, jeżeli polska firma zarejestruje się dla potrzeb podatku VAT w kraju sprzedaży. Wtedy rozliczenie podatku oraz dokumentowanie odbywa się według przepisów podatkowych kraju sprzedaży. Również ta transakcja nie podlega opodatkowaniu w Polsce. Co więcej, tego rodzaju dostawa w ogóle nie jest wykazywana w pliku JPK_V7 składanym w Polsce.
Rejestracja VAT-UE
Aby dokonywać transakcji wewnątrzwspólnotowych, musisz zarejestrować się jako podatnik VAT-UE. Rejestracji dokonujesz na formularzu VAT-R (tym samym, którego używasz przy rejestracji do VAT). Jeśli jesteś już czynnym podatnikiem VAT dla transakcji krajowych, składasz jedynie aktualizację VAT-R. Do zastosowania stawki 0% VAT przy WDT konieczne jest posiadanie i podawanie własnego numeru VAT-UE oraz numeru, za pomocą którego nabywca towaru lub usługi jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej w danym państwie członkowskim.