Wapnowanie gleby: orać czy kultywować?

Wapnowanie gleby to jeden z najważniejszych zabiegów agrotechnicznych, który można przeprowadzić zarówno jesienią, jak i wiosną. Niewłaściwy odczyn gleby ma bezpośredni wpływ na kondycję roślin, a co za tym idzie, oddziałuje na uzyskiwany plon. Zebraliśmy wszystkie najważniejsze informacje, aby wapnowanie było łatwe i ekonomiczne.

Na czym polega wapnowanie gleby?

Wapnowanie jest zabiegiem agrotechnicznym, polegającym na dodawaniu do gleby wapna w celu wyregulowania jej odczynu (odkwaszanie gleby). Można je przeprowadzić przy pomocy nawozów wapniowych, które różnią się między sobą składem oraz formą. Podstawowym celem aplikacji wapna nawozowego jest odkwaszanie gleby polegające na podniesieniu odczynu gleby (pH) do poziomu zbliżonego do obojętnego. Wapń jest integralnym budulcem ścian komórkowych roślin i odpowiada za ich odporność na uszkodzenia mechaniczne, atak szkodników i patogenów oraz tolerancję na niesprzyjające czynniki abiotyczne. Rośliny dobrze zaopatrzone w ten pierwiaszek są nie tylko mniej podatne na czynniki stresowe, ale też wyraźnie rzadziej wykazują oznaki niektórych chorób fizjologicznych, np. suchej zgnilizny wierzchołkowej pomidorów.

Wapnowanie najczęściej wykonuje się jesienią lub wczesną wiosną, poza okresem wegetacji roślin. Zakwaszenie gleby jest intensywne właśnie w okresie jesiennym, kiedy woda wnika głęboko wewnątrz profilu glebowego. Na zakwaszenie ma wpływ wiele czynników, takich jak przemiana materii organicznej, wietrzenie minerałów i szeroko pojęte życie biologiczne. Do zakwaszenia gleby w dużym stopniu przyczynia się również nawożenie mineralne, zwłaszcza azot i siarka. W Polsce udział gleb kwaśnych i bardzo kwaśnych wynosi około 50%.

Analiza gleby przed wapnowaniem

Najważniejszym krokiem przed przystąpieniem do zakupu nawozów wapniowych jest zbadanie gleby pod kątem jej odczynu. To właśnie badanie pH pozwala precyzyjnie określić, czy wapnowanie jest konieczne oraz pomaga dostosować dawkę nawozu do gleby na danym polu.

Trzeba pamiętać, że każdy gatunek rośliny ma swoje optymalne pH gleby, niezbędne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju. Przykładowo, w przypadku uprawy kukurydzy pH poniżej 6 może ograniczać wzrost i rozwój roślin, podczas gdy wiele roślin sadowniczych (m.in. borówka amerykańska lub żurawina) doskonale czuje się w glebach o odczynie bardzo kwaśnym. Optymalne pH dla większości roślin uprawnych mieści się w przedziale około 6,0-7,0. Warto dodać, że zależy ono również od kategorii agronomicznej gleby. Taki odczyn sprzyja efektywnemu pobieraniu składników pokarmowych, a zwłaszcza podstawowych makroelementów, tj. azotu, fosforu i potasu oraz poprawia właściwości aero-powietrzne, fizykochemiczne i sorpcyjne gleb.

W jakim celu wapnujemy glebę?

Choć podniesienie pH gleby jest głównym zadaniem wapnowania gleby, nie jest to jedyną korzyścią, jaką daje odpowiednie i regularne stosowanie nawozów wapniowych. Wapnowanie pola wydatnie poprawia stan fitosanitarny gleby, ponieważ na kwaśnych stanowiskach część patogenów, np. wywołujących kiłę kapustnych znajduje dogodne warunki do rozwoju i infekowania roślin. Nawożenie wapnem istotnie niweluje ryzyko uszkodzenia systemu korzeniowego roślin przez uwalniane w kwaśnym środowisku związki glinu, które działają toksycznie zwłaszcza na różnicujące się młode wierzchołki wzrostu i włośniki korzeniowe. Wapnowanie gleb ogranicza również przyswajalność metali ciężkich, w tym kadmu i ołowiu, które to pierwiastki są pobierane przez rośliny uprawne i transportowane do części jadalnych, np. nasion. Wapnowanie gleb przyczynia się do stworzenia korzystnych warunków środowiskowych dla drobnoustrojów, m.in. bakterii asymilujących wolny azot z powietrza lub udostępniających uwsteczniony fosfor, co pozwala ograniczyć nawożenie tymi pierwiastkami.

Wapnowanie przyczynia się do:

• wyraźnej poprawy struktury gleby
• zwiększenia dostępności składników odżywczych
• zmniejszenia toksyczności metali ciężkich

Intensywna produkcja roślinna sprzyja zakwaszeniu, dlatego bardzo ważna jest systematyczność. Warto wykonywać badania gleby po każdym sezonie wegetacyjnym i wapnować wtedy, kiedy jest to konieczne.

Prawidłowe wapnowanie gleby to przede wszystkim oszczędność. Optymalne pH sprzyja zwiększeniu dostępności składników odżywczych, a co za tym idzie, składniki pokarmowe zawarte w glebie są lepiej wykorzystywane przez rośliny - w ten sposób redukujesz koszty nawożenia mineralnego.

Skutki niewłaściwego odczynu gleby

Skutki nadmiernego zakwaszenia gleby mogą przyczyniać się do znacznego pogorszenia się cech ilościowych i jakościowych plonu. Wśród najważniejszych skutków zbyt niskiego pH dla upraw rolniczych można wymienić:

• zmniejszoną dostępność azotu, fosforu, potasu (niedobory składników odżywczych u roślin mimo intensywnego nawożenia mineralnego)
• zahamowanie wzrostu i uszkodzenie roślin w wyniku szkodliwego działania metali ciężkich
• obniżoną aktywność wszystkich organizmów glebowych
• pogorszenie warunków wodno-powietrznych gleby
• zwiększone ryzyko rozwoju chorobotwórczych patogenów

Wszystkie te czynniki mają bezpośredni wpływ na zdrowotność roślin oraz uzyskiwany z nich plon. Odpowiednia strategia wapnowania jest zatem niezbędnym elementem agrotechniki, bez którego pozostałe zabiegi mogą okazać się nieefektywne. Rośliny szczególnie wrażliwe na zakwaszenie to m.in. burak, lucerna, koniczyna, jęczmień, pszenica, rzepak, kukurydza, pszenżyto, bobik i łubin biały.

Kiedy wykonać zabieg wapnowania?

Termin wykonania tego jednego z najbardziej pożądanych zabiegów w dużym stopniu stanowiącym o opłacalności produkcji roślinnej zależy od wielu czynników i trzeba go rozpatrywać wieloaspektowo. Z praktycznego punktu widzenia najczęściej wapnowanie gleby przeprowadza się jesienią, w tym pod orkę przedzimową. W ostatnim czasie rekomendowane jest wapnowanie gleby bezpośrednio na ściernisko.

Optymalnym terminem wapnowania jest okres jesienny, ale nie jest to jedyną strategią. Na terenach o mniejszym nachyleniu można z powodzeniem wapnować od stycznia do marca. Niektóre rodzaje wapna (m.in. wapno granulowane węglanowe) można stosować również pogłównie.

Zabieg wapnowania wykonujemy po upływie od 14 do 21 dni od nawożenia mineralnego NPK, nie łączymy wapnowania z nawożeniem organicznym np. obornikiem czy gnojowicą. Nie jest również wskazane stosowanie nawozów wapniowych po aplikacji obornika czy gnojówki. Często praktykowane rozlewanie gnojówki na ściernisko źle komponuje się z wapnowaniem - gnojówka z uwagi na dużą zawartość amoniaku blokuje wapń.

Wapnowanie po żniwach i przed orką zimową

Najkorzystniejszym terminem do wykonania zabiegu wapnowania gleb jest okres po żniwach. Zastosowane na ściernisko wapno w czasie podorywki przedostaje się do środka warstwy ornej, a zabiegi mające na celu walkę z chwastami w krótkim czasie prowadzą do starannego wymieszania wapna z glebą. Po zbiorze roślin okopowych również można wnieść nawozy do odkwaszania gleb, a następnie przykryć je glebą za pomocą orki zimowej. W okresie jesiennym zaleca się również przeprowadzenie zabiegu wapnowania użytków zielonych. Niekiedy zabieg wapnowania można wykonać także w okresie wczesnowiosennym.

Kończą się zbiory kukurydzy na ziarno. Przed wykonaniem orki zimowej jest ostatni moment na zwapnowanie pola. Dobrym terminem jest wapnowanie przed orką zimową, nieco gorszym pod uprawę jesienną przed zasiewem ozimin. Najmniej efektywne i właściwie nie jest zalecane wapnowanie pogłówne upraw, np. zbóż ozimych.

Wapnowanie zimowe

Zgodnie z obowiązującymi normami prawnymi nawożenie wapnem można przeprowadzić nawet w okresie zimowym jednak pod pewnymi warunkami. W naszych warunkach wapnowanie gleby zimą wydaje się lepszym okresem niż wiosną, ponieważ w tym czasie z reguły jest więcej wilgoci w glebie, która jest niezbędna do procesów odkwaszających. Procesy te przebiegają równomiernie przez dłuższy czas, gdyż jony wapnia stopniowo przemieszczają się w głąb profilu glebowego. Powszechnie uważa się, że im dłużej trwa przerwa między wysiewem wapna nawozowego, a siewem lub sadzeniem roślin, tym lepiej. Dotyczy to zwłaszcza roślin wrażliwych na odkwaszanie bezpośrednio przed ich uprawą, ale i jest zależne od rodzaju wapna. Zimą wapnowanie gleby poleca się przeprowadzić, stosując nawóz wapniowy granulowany, który nie jest znoszony przez wiatr. Ponadto zimą łatwiej można wygospodarować więcej czasu i jest to termin alternatywny wówczas, gdy jesienią np. z powodu obfitych opadów lub innych przyczyn zabieg ten nie był możliwy do przeprowadzenia.

Wapnowanie wiosenne

Obecnie również wiosną poleca się w razie potrzeby stosować nawóz wapniowy granulowany w formie węglanowej, np. bi calc+. W okresie wiosennym dużym zainteresowaniem cieszy się wapno w postaci granulowanej, które można stosować również pogłównie. Przy stosowaniu większych dawek nawozów do odkwaszania zalecana jest aplikacja 3/4 dawki jesienią pod orkę na glebach silnie kwaśnych i 1/4 dawki wczesną wiosną po zimowej orce, przed zabiegiem bronowania i kultywatorowaniem.

Czego unikać podczas wapnowania?

Przy ustalaniu terminu wapnowania należy brać pod uwagę reakcje nawozów wapniowych z innymi stosowanymi w produkcji roślinnej nawozami, bowiem w niektórych przypadkach może dojść do strat składników nawozowych. Nie należy stosować superfosfatów, mocznika oraz nawozów azotowych amonowych, jak również nawozów wieloskładnikowych, zawierających fosforan amonu, bezpośrednio przed wapnowaniem, względnie po aplikacji nawozów do odkwaszania gleb.

Nie zaleca się stosowania wapna na glebę bardzo wilgotną, jak również podczas deszczowej pogody. Aplikacja wapna zależy głównie od jego dawki. Duże ilości nawozów do odkwaszania gleb powinno się wnosić jak najwcześniej przed uprawą roślin i dbać o dokładne wymieszanie ich z glebą.

Nie zaleca się aplikacji wysokich dawek nawozów do odkwaszania gleb pod rośliny, które preferują odczyn lekko kwaśny i kwaśny, takie jak łubin żółty, seradela i ziemniak.

Wybór wapna do wapnowania

Jeśli wapnowanie jest konieczne, pierwszym pytaniem, jakie przychodzi na myśl, jest oczywiście "Jakie wapno wybrać?". W ofercie producentów i dystrybutorów nawozów wapniowych znajduje się wiele produktów, które różnią się między sobą składem i strukturą. Wybierając wapno, należy zwrócić uwagę na:

• zawartość wapnia w nawozie (ilość, rodzaj)
• obecność dodatkowych składników m.in. siarki i magnezu
• reaktywność i rozpuszczalność nawozu
• forma nawozu (wapno granulowane, wapno sypkie)

Na glebach silnie zdegradowanych o bardzo niskiej żyzności zaleca się stosowanie kompleksowych preparatów, które mają znaczny wpływ nie tylko na odczyn gleby, ale również jej strukturę (np. aktywator gleby HumiCalc 4.0).

Na glebach średnich i ciężkich zalecana jest aplikacja wapna tlenkowego, a w przypadku gleb lekkich 2/3 zalecanej dawki powinno się zastosować w formie szybko działającej, a pozostałą część w postaci nawozów wolniej działających. Dokonując wyboru nawozu wapniowego należy brać pod uwagę rodzaj gleby. Na gleby ciężkie zalecana jest aplikacja szybko działających nawozów wapniowych i wapniowo-magnezowych (tlenki wapnia i magnezu). W przypadku tego typu gleb nie istnieje bowiem niebezpieczeństwo nagłej zmiany odczynu, ponieważ charakteryzują się one dużą zdolnością buforową. Zastosowanie nawozów szybko działających umożliwia szybsze osiągnięcie zakładanego odczynu niż przy aplikacji nawozów węglanowych. W przypadku gleb lekkich, szczególnie piaszczystych, zalecane jest stosowanie wolniej działających form węglanowych i krzemianowych. Wynika to z faktu, iż na glebach lekkich, ze względu na ich małą zdolność buforową, istnieje niebezpieczeństwo wywołania okresowo zbyt zasadowego odczynu przy zastosowaniu wapna tlenkowego, zwłaszcza przy wyższych dawkach, co wpływa niekorzystnie na wzrost i rozwój uprawianych roślin.

Wapno granulowane a sypkie

W okresie wiosennym dużym zainteresowaniem cieszy się wapno w postaci granulowanej, które można stosować również pogłównie. Wapno sypkie ma postać proszku lub kruszywa, dlatego jest trudniejsze w precyzyjnym dawkowaniu i może generować więcej pyłu. Wapno sypkie może być również bardziej reaktywne, co przyczynia się do szybkiego i gwałtownego podnoszenia pH.

Zalety wapna granulowanego

• łatwa w stosowaniu postać jednolitych i zwartych granulek
• precyzyjne dawkowanie nawozu, wydłużony czas składowania (odporność na zwietrzenie)
• lepsza kontrola nad procesem wapnowania
• wydłużony czas działania nawozu, można stosować pogłównie i interwencyjnie
• znacznie mniejsze pylenie w trakcie transportu i wysiewania

Czym wysiewać wapno granulowane i sypkie?

Wapno sypkie może mocno pylić w trakcie wysiewania, dlatego zaleca się stosowanie rozsiewaczy do wapna sypkiego, których belka znajduje się nisko nad ziemią i ogranicza zapylenie, jednocześnie zapewniając równomierny wysiew na całej jej długości. Niektóre rozwiązania są wyposażone w dodatkowe "płaszcze", które jeszcze bardziej ograniczają niekontrolowane pylenia wapna i zwiększają precyzję dozowania.

Wapno granulowane jest szczególnie lubiane przez zwolenników rolnictwa precyzyjnego, gdyż umożliwia jednolitą i bardzo dokładną aplikację przy pomocy maszyn wyposażonych w mapy i nawigacje GPS. Wybór formy granulowanej lub pylistej powinien też być dostosowany do dysponowanego parku maszynowego w gospodarstwie. Nawóz wapniowy granulowany jest łatwiejszy i bezpieczny w zastosowaniu (nie pyli).

Wapno: orać czy kultywować?

Odpowiedzi na pytania - czy wapno trzeba przeorać? Czy wapno granulowane trzeba mieszać z glebą? Albo czy lepiej dać wapno przed czy po orce? Są jednoznaczne - nie róbcie tego. To nie działa. Wapń nigdy nie działa w przeciwnym kierunku niż grawitacyjnie - zawsze idzie w dół i szybko ulega wymywaniu gdyż jest ciężkim nawozem mineralnym. To nie jest nawożenie NPK, gdzie liczy się wymieszanie składników z podłożem. Chcesz wiedzieć jak odkwasić glebę, czym odkwasić ziemię albo jak wapnować glebę, żeby to miało sens? Odpowiedź jest prosta - skutecznie i mądrze. Rozsiewanie wapna na ściernisko jest polecane przez wszystkich agronomów, którzy rozumieją procesy zachodzące w glebie. Wapno musi być wymieszane z całą wierzchnią, aktywną biologicznie warstwą gleby. W systemach uprawy bezpłużnej wszystkie obróbki mechaniczne gleby przede wszystkim ją kruszą i mieszają. Natomiast przy uprawie płużnej należy unikać wapnowania bezpośrednio przed orką, bo duża część wapna jest zasypywana na dnie bruzdy, gdzie nie ma z niego większego pożytku.

Wapno musi być wymieszane z glebą do efektywnego działania, najlepiej w całej warstwie ornej. Po jego zastosowaniu zatem glebę mieszamy, np. kultywatorem i orzemy. Wtedy zmiana pH następuje w całym profilu. Termin tego zabiegu będzie odpowiedni, jeśli wszystkie czynności uda się wykonać na czas.

Nowoczesne podejście do wapnowania

Wielu rolników popełnia błąd, wysiewając wapno pod orkę, co skutkuje radykalnym obniżeniem potencjału zobojętnienia gleby przez wapń. Bez znaczenia z jakim rodzajem wapna mamy do czynienia wysiew wapna pod orkę to poważny błąd. Wapno to nawóz mineralny, który do przemieszczania się potrzebuje wody i tylko dzięki wodzie działa choć się w niej nie rozpuszcza. Każda cząstka nawozu wapniowego równomiernie rozsianego po powierzchni pola wraz z wodą opadową przenika w sposób grawitacyjny w głąb humusu i łączy się z kwasami zawartymi w glebie - tak właśnie powinien wyglądać właściwy proces odkwaszania. Mieszając wapno z glebą powodujecie że wapń w sposób grawitacyjny szybko opuszcza wasz najcenniejszy kawałek pola czyli warstwę orną.

Wapń nie jest nawozem dla rośliny, ale dla gleby. Najważniejszym działaniem wapnia jest oddziaływanie na glebę, a dopiero po zakończeniu procesów glebowych, które zainicjuje wapń, korzystają z tego rośliny. Odkwaszając glebę powodujemy, że słabsze pierwiastki są uwalniane przez kwasy, które wcześniej je związały - tak jest na przykład z magnezem. Dlatego w pierwszej kolejności należy zadbać o pH gleby, a dopiero później zająć się odżywianiem roślin.

Nawozy azotowe i NPK są nawozami, które można zgrupować jako nawozy dla roślin. Nawozy wapniowe są nawozami z grupy nawozów dla gleby. Co to oznacza w praktyce? W praktyce oznacza to oczywiście, że kolejność jest najważniejsza: najpierw przygotowujemy glebę, a potem odżywiamy rośliny. Innymi słowy najpierw odkwaszamy glebę, a dopiero później dostarczamy roślinom odżywcze nawozy. Tak rozumiane podejście do agrotechniki niweluje wiele złych skutków stosowania nawozów azotowych i NPK na kwaśnych glebach. Najważniejsze jest zyskanie przyswajalności azotu i pierwiastków. I właśnie dlatego nie mieszamy wapna z nawozami - ani razem w rozsiewaczu, ani tym bardziej czasowo, jeden po drugim. Najpierw odkwaszanie gleby, dopiero potem nawożenie roślin. W kwaśnej glebie „zjadaczami” azotu, fosforu i potasu są w pierwszej kolejności kwasy, a to co zostanie pobiera roślina.

Zawsze lepiej jest podać wapno na ściernisko, a potem zerwać ścierń lub ją przyorać czy talerzować. Im więcej zabiegów mieszania, tym szybszy efekt odkwaszenia.

Dawkowanie i rodzaj wapna

Wapnowanie gleb należy traktować jako zabieg pierwszorzędny. Wapnowanie gleby należy przeprowadzić tak, aby jednorazowa dawka nie przekraczała 2 t na glebach bardzo lekkich i 4 t/ha na glebach ciężkich. Ogólnie im gleba cięższa i bardziej kwaśna tym ilość wapna nawozowego musi być wyższa. Zalecenia specjalistów podparte wieloletnią praktyką wskazują, że bezpieczniejsze jest wapnowanie gleby mniejszymi dawkami, a zabieg ten powinien być wykonywany systematycznie. Na równomierność wysiewu nawozu ma wpływ wiele czynników między innymi odpowiednia wielkość granulatu - w przypadku zbyt dużych granulek odległość między granulkami będzie za duża aby skutecznie i równomiernie odkwasić glebę. Efektywność nawozu wapniowego zależy przede wszystkim od jakości substancji odkwaszającej. Nawóz musi być wytworzony z odpowiedniego surowca, który nie jest krystaliczny i łatwo uwalnia jony wapnia po kontakcie z kwasami. Nawóz musi być czysty surowcowo, powinien zawierać co najmniej 95% węglanu wapnia i jak najmniej innych substancji, w tym wody. Im mniejsza zawartość węglanów tym gorszy nawóz.

Pojedyncze cząstki nawozu muszą być maksymalnie rozdrobnione do wielkości kilku mikronów w przeważającej części masy. Jeżeli nawóz składa się z cząstek wielkości piasku (około 100-200 mikronów) czy drobnych kamyczków (powyżej 200 mikronów) możecie być pewni, iż nie zadziała mimo zapewnień sprzedawców, że taki nawóz działa dłużej - to absolutna nieprawda, która graniczy z oszustwem. Nawóz mineralny, który jest źle lub słabo rozdrobniony może działać jedynie w 5-10% masy (masy dobrze rozdrobnionej) pozostała część masy nie zadziała nigdy. Jeszcze raz podkreślamy - kamyczki mimo, iż zawierają wapń czy magnez nigdy nie będą przyswajalne bez ich uprzedniego maksymalnego rozdrobnienia. Rozdrobnienie surowca łatwo sprawdzić wsypując łyżkę nawozu do szklanki z wodą - jeżeli tworzy się mleczna zawiesina i nawóz się w całości rozwadnia tworząc koloid, to jeżeli jest wytworzony z odpowiedniego surowca możesz mieć pewność, że zadziała. Jeżeli jednak nawóz się słabo rozpuszcza lub wcale, a na dnie pozostaje piasek i kamyczki, nawóz na pewno nie zadziała a jego skuteczność będzie na poziomie 5% masy.

Przykłady nawozów wapniowych

Dostępne są nawozy wapniowe w formie tlenkowej lub węglanowej. Wapno tlenkowe (palone) ma charakter szybko odkwaszający i agresywny w stosunku do fauny glebowej. Jest polecane wyłącznie na gleby ciężkie bądź interwencyjnie na gleby bardzo kwaśne. Zastosowanie go podlega dużemu ryzyku przewapnowania gleb oraz wyeliminowania życia biologicznego z gleby - również tego pożytecznego. Wapno węglanowe po zastosowaniu wpływa wręcz korzystnie na utrzymanie równowagi chemicznej i biologicznej gleb. Działa ono wolniej i długofalowo. Jest predysponowane głównie do wapnowania gleb lekkich i średnich, ale z powodzeniem może być też stosowane na gleby ciężkie.

Nawozy wapniowe dzieli się również ze względu na formę, tj. wyróżniamy nawozy pyliste i granulowane. Pierwsze z nich, ze względu na rozdrobnienie bardzo szybko wchodzą w reakcje z glebą, z kolei nawóz wapniowy granulowany działa wolniej, jednak można go stosować również nawet pogłównie, nie mieszając z glebą.

Wapno Polcalc to granulat stworzony z wyselekcjonowanego surowca o odpowiedniej gęstości i 100% reaktywności. Przykładem niech będzie tu wapno węglanowe bi calc+ o 100% reaktywnej formie wapnia. Pochodzi z przerobu skał wapiennych pochodzenia Jurajskiego o wysokiej zawartości węglanu wapnia (93-98% CaCO3, co stanowi min 45% CaO) typu 05. Ten granulowany nawóz wapniowy zawiera w swym składzie pożyteczne baterie: Bacillus subtilis, B. azotofixans i B. megaterium. Wapno węglanowe bi calc+ świetnie sprawdza się w celu aktywizacji życia mikrobiologicznego gleby oraz jej odkwaszenia, w tym interwencyjnego w ciągu całego okresu wegetacji.

Podsumowanie

Niskie plonowanie, słaby system korzeniowy, nieefektywne nawożenie, gorsza struktura gleby, brak aktywnych brodawek korzeniowych u roślin bobowatych, większa podatność na wymarzanie, wolniejszy rozkład słomy i wykrycie metali ciężkich w plonach - to wszystko są objawy, które sygnalizują potrzebę wapnowania. Zatem odpowiedź na pytanie czy warto zainwestować w wapnowanie gleby jest twierdząca. Poprawa struktury gleby wpływa na plony i zrównoważony rozwój upraw. Gleby dobrze zaopatrzone w wapno mają znacznie lepszą strukturę, lepiej magazynują wodę, a tym samym lepiej i dłużej dostarczają wodę roślinom w okresach suszy. Odkąd odkryto zjawisko zakwaszania się gleb, podstawowym czynnikiem utrzymującym ich urodzajność jest wapno. Właśnie nadszedł czas, kiedy jego stosowanie jest najłatwiejsze i przynosi najwięcej pożytku.

tags: #wapno #lepiej #zaorac #czy #kultywator