W tym artykule dowiesz się o zdawaniu egzaminu na prawo jazdy kategorii C+E, ze szczególnym uwzględnieniem egzaminu na ciągnik siodłowy z naczepą. Przeanalizujemy różnice w podejściu do szkolenia oraz szczegółowo omówimy przebieg egzaminu praktycznego zgodnie z najnowszymi wytycznymi, które obowiązują od 2026 roku.
Wybór Szkolenia: Tandem czy Naczepa?
Wielu kandydatów zastanawia się, czym różni się egzamin na kategorię C+E w zależności od rodzaju pojazdu - na tandemie czy na zestawie ciągnik siodłowy z naczepą. Chociaż na placu manewrowym zazwyczaj jest więcej miejsca na zadania dla zestawów z naczepą (np. większy łuk czy stanowiska do parkowania prostopadłego i skośnego), zasadnicza różnica dotyczy obsługi pojazdu, sprzęgania i rozprzęgania zestawu.
Powszechnie panuje opinia, często powtarzana przez instruktorów, że łatwiej jest zdawać egzamin na tandemie. Jednak brutalna prawda jest taka, że najłatwiej jest zdawać na tym, na czym się uczyłeś. Ostatecznie, wszystko jest kwestią przyzwyczajenia i przygotowania. Oba rodzaje zestawów wymagają opanowania dwóch różnych stylów jazdy.
Dla przyszłych kierowców, którzy są na początku drogi i mają wybór, zdecydowanie warto uczyć się i zdawać egzamin, jeżdżąc z naczepą. Jest to doskonałe przygotowanie do zawodu, ponieważ statystycznie znacznie więcej jest pracy na zestawach ciągnik + naczepa niż na tandemach. Uczenie się wyłącznie na tandemie, zwłaszcza tylko pod kątem egzaminu, może skutkować koniecznością nauki jazdy od podstaw w przyszłej pracy, co jest nieefektywne, a nawet niebezpieczne, jeśli pracodawca nie zapewni odpowiedniego przeszkolenia.
Uwaga: Mimo wszystko, zaleca się skorzystanie z usług szkoły, która podczas kursu umożliwi również krótkie szkolenie (nawet 2-3 godziny) na tandemie. Pozwoli to zrozumieć podstawowe różnice i być przygotowanym na wszelkie ewentualności w przyszłej pracy.
Przebieg Egzaminu Praktycznego na Prawo Jazdy Kat. C+E (od 2026 roku)
Egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii C+E składa się z dwóch głównych części: zadań realizowanych na placu manewrowym oraz jazdy w ruchu drogowym. W Ośrodkach Ruchu Drogowego (WORD), na przykład w WORD Warszawa, egzamin jest realizowany na ciągniku siodłowym MAN TGS 18.400 z naczepą Wielton NS3K. Oznacza to realne zmiany dla zdających - inną obsługę pojazdu, inną technikę manewrowania na placu (w tym na „łuku”) oraz nowy przebieg sprzęgania i rozprzęgania zestawu.
Ogólny Przebieg Egzaminu C+E 2026:
- Egzamin odbywa się wyłącznie na ciągniku siodłowym z naczepą.
- Największe zmiany dotyczą sprzęgania/rozprzęgania oraz jazdy po łuku.
- Jazda w ruchu drogowym trwa minimum 45 minut i przebiega według dotychczasowych zasad.
Rozpoczęcie Egzaminu
Egzamin rozpoczyna się od wywołania osoby zdającej w poczekalni WORD. Egzaminator weryfikuje dokumenty, a następnie zaprasza osobę egzaminowaną na plac manewrowy do pojazdu egzaminacyjnego.
Zadania na Placu Manewrowym
Na placu manewrowym osoba zdająca realizuje zestaw ściśle określonych zadań egzaminacyjnych. Kolejność wykonywania zadań jest stała i zgodna z obowiązującymi zasadami egzaminowania:
- Czynności kontrolno-obsługowe.
- Przygotowanie do jazdy.
- Sprzęganie zestawu.
- Jazda pasem ruchu do przodu i do tyłu (tzw. „łuk”).
- Wykonanie jednego z dwóch zestawów manewrów:
- parkowanie prostopadłe przodem + ruszanie pod wzniesienie;
- parkowanie skośne przodem + parkowanie prostopadłe tyłem.
Jazda w Ruchu Drogowym
Po prawidłowym wykonaniu wszystkich zadań na placu manewrowym, osoba zdająca wraz z egzaminatorem wyjeżdża na miasto, gdzie w ruchu drogowym realizuje zadania egzaminacyjne przez co najmniej 45 minut.
Zakończenie Egzaminu
Egzamin praktyczny kończy się ponownym ustawieniem zestawu na placu manewrowym i jego rozprzęganiem. W przypadku prawidłowego wykonania niezbędnych zadań egzaminacyjnych, osoba zdająca uzyskuje wynik pozytywny.
Szczegółowe Omówienie Zadań Egzaminacyjnych
Zadanie 1: Czynności Kontrolno-Obsługowe
W ramach pierwszego zadania egzaminacyjnego osoba zdająca losuje dwa elementy do sprawdzenia: jeden z zakresu płynów eksploatacyjnych lub sygnału dźwiękowego oraz jeden z zakresu oświetlenia pojazdu. Podczas egzaminu sprawdza się wyłącznie elementy wchodzące w skład wylosowanego zestawu - nie ma obowiązku sprawdzania wszystkich płynów ani całego oświetlenia jednocześnie.
Losowane Elementy: Płyny Eksploatacyjne / Sygnał Dźwiękowy
Egzaminator może wylosować jedno z poniższych zadań:
- sprawdzenie działania sygnału dźwiękowego,
- sprawdzenie obecności płynu do spryskiwaczy,
- sprawdzenie poziomu płynu chłodzącego,
- sprawdzenie poziomu oleju silnikowego.
Losowane Elementy: Oświetlenie Pojazdu
Drugie zadanie dotyczy oświetlenia pojazdu i obejmuje jeden z poniższych elementów:
- sprawdzenie działania świateł pozycyjnych,
- sprawdzenie działania świateł mijania,
- sprawdzenie działania świateł drogowych,
- sprawdzenie działania światła przeciwmgłowego tylnego,
- sprawdzenie działania świateł kierunkowskazów,
- sprawdzenie działania świateł awaryjnych,
- sprawdzenie działania świateł cofania,
- sprawdzenie działania świateł hamowania / STOP-u.
Sprawdzanie Płynów Eksploatacyjnych i Sygnału Dźwiękowego
W przeciwieństwie do kategorii B/B+E, w samochodzie ciężarowym nie dokonuje się sprawdzenia płynu hamulcowego, ponieważ układ hamulcowy jest pneumatyczny.
Sygnał Dźwiękowy
Czynność nie wymaga wychodzenia z pojazdu, otwierania pokrywy silnika ani przekręcania kluczyka w stacyjce. Wystarczy nacisnąć środek kierownicy i po sygnale dźwiękowym potwierdzić jego działanie.
Płyny Eksploatacyjne
Aby poprawnie wykonać zadanie, należy otworzyć przednią pokrywę silnika. Dźwignia do odbezpieczenia zamka klapy znajduje się mniej więcej poniżej litery "A" logotypu „MAN”. Po jej pociągnięciu, klapa z pomocą niewielkiej siły unosi się do góry.
Zbiornik na płyn do spryskiwaczy
Znajduje się mniej więcej na wprost prawego reflektora. Wlew płynu umieszczony jest na zewnątrz, pomiędzy szczeblami drabinki prowadzącej do kabiny od prawej strony.
Płyn chłodzący i olej silnikowy
Pod pokrywą silnika znajdują się wyłącznie miejsca na wlew płynu chłodzącego i oleju silnikowego. W ciężarówce MAN TGS płyn chłodzący i olej silnikowy sprawdza się za pośrednictwem komputera w kabinie. Po przekręceniu kluczyka na pozycję zapłonu w pojeździe uruchamiają się wszystkie funkcje diagnostyczne, co jest elementem egzaminu w zakresie sprawdzania poziomu oleju silnikowego. Z zakładki diagnostycznej przez pokrętło należy wybrać opcję „olej silnikowy”, a następnie potwierdzić wybór, wybierając opcję „poziom oleju”. Komunikat systemu diagnostycznego jest zero-jedynkowy - nie ma typowej skali minimum i maksimum.
Płyn chłodzący z pozycji komputera można jedynie zweryfikować pod kątem jego temperatury, nie ma natomiast możliwości sprawdzenia jego poziomu. W przypadku zbyt niskiego poziomu, na tablicy przyrządów pojawi się kontrolka ostrzegawcza. W takiej sytuacji płyn chłodzący należy uzupełnić przez wspomniany wlew znajdujący się pod przednią klapą, aż jego poziom będzie widoczny przez otwór wlewowy.
Obsługa Wycieraczek i Spryskiwaczy
Obsługa wycieraczek i spryskiwaczy szyby nie jest osobnym zadaniem egzaminacyjnym, jednak w trakcie egzaminu osoba zdająca ma obowiązek korzystać z nich w razie potrzeby (np. podczas opadów deszczu lub zabrudzenia szyby). Na egzaminie wystarczy wiedzieć, gdzie i w jaki sposób uruchamia się wycieraczki oraz spryskiwacz - nie jest wymagana szczegółowa znajomość wszystkich trybów ich pracy. Niemniej, osoba zdająca jest odpowiedzialna za przygotowanie pojazdu pod tym kątem do jazdy.
Wycieraczki
Wycieraczki obsługuje się pokrętłami na lewej dźwigni przy kierownicy. Lewe pokrętło służy do ustawiania odpowiedniego biegu pracy wycieraczek:
- przerywany,
- I - ciągły,
- II - ciągły szybki.
Prawe pokrętło służy do regulacji częstotliwości pracy wycieraczek na biegu przerywanym.
Spryskiwacze
Spryskiwacz szyby obsługiwany jest przyciskiem z boku wspomnianej dźwigni.
Obsługa Nawiewu i Ogrzewania
Podobnie jak w przypadku wycieraczek, obsługa nawiewu i ogrzewania nie jest odrębnym zadaniem egzaminacyjnym. Osoba zdająca powinna jednak umieć w razie potrzeby uruchomić i odpowiednio ustawić nawiew, ogrzewanie lub klimatyzację, np. w przypadku zaparowania szyb. Na egzaminie oceniana jest świadomość obsługi podstawowych funkcji, a nie szczegółowa znajomość wszystkich ustawień systemu.
- Prawe pokrętło służy do regulacji prędkości wentylatora, lewe do regulacji temperatury w kabinie.
- Trzy podświetlone przyciski po prawej stronie służą do ustawiania kierunku nadmuchu powietrza: na twarz, na przednią szybę, na nogi.
- Podświetlony przycisk po lewej stronie służy do dodatkowego ogrzewania bocznych szyb w drzwiach. Przycisk powyżej służy do dodatkowego ogrzewania przedniej szyby.
- Przycisk A/C służy do włączania klimatyzacji - jego użycie jest wskazane w przypadku silnego zaparowania, ponieważ suche powietrze z klimatyzacji sprawnie oczyszcza szyby.
- Przycisk z napisem AUTO powoduje, że wszystkie funkcje przestawiają się automatycznie, aby utrzymać zadaną lewym pokrętłem temperaturę w kabinie.
Sprawdzanie Oświetlenia Ciągnika Siodłowego
Podczas tego zadania egzaminacyjnego sprawdzanie oświetlenia dotyczy wyłącznie ciągnika siodłowego. Oświetlenie naczepy weryfikowane jest w ramach osobnego zadania, po sprzęgnięciu zestawu.
Checklista - oświetlenie losowane na egzaminie (ciągnik siodłowy):
- światła pozycyjne,
- światła mijania,
- światła drogowe,
- światła przeciwmgłowe tylne,
- kierunkowskazy,
- światła awaryjne,
- światła cofania,
- światła hamowania (STOP).
Domyślnie, MAN posiada światła do jazdy dziennej, które włączają się samoczynnie po uruchomieniu silnika. Dodatkowo, pokrętło do obsługi oświetlenia posiada funkcję AUTO, gdzie za pośrednictwem czujnika zmierzchu automatycznie włączają się światła mijania. Nie można jednak bezgranicznie ufać czujnikowi, ponieważ reaguje on wyłącznie na natężenie światła, a nie na warunki takie jak mgła czy deszcz. W takiej sytuacji obowiązkowe i bezwarunkowe jest korzystanie ze świateł mijania, które należy włączyć samodzielnie.
Światła do jazdy dziennej nie są jednak wyposażeniem obowiązkowym, tak więc nie są elementem zadania egzaminacyjnego. Osoba zdająca egzamin zostanie poproszona o wykonanie jednego zadania z poniższej listy.
Światła Pozycyjne
Zadanie można wykonać bez używania kluczyka. Światła włącza się, obracając pokrętło włącznika świateł na trzecią pozycję. Światła pozycyjne znajdują się z przodu i z tyłu pojazdu, po jednym punkcie świetlnym w każdym narożniku ciągnika.
Światła Obrysowe
Ponad przednią szybą znajdują się ponadto światła obrysowe, po jednym punkcie świetlnym na stronę. Chociaż zapalają się jednocześnie ze światłami pozycyjnymi, nie zaliczają się do tej samej kategorii i nie są wymagane do sprawdzenia w ramach zadania egzaminacyjnego. Jednocześnie wraz ze światłami pozycyjnymi uruchamia się oświetlenie tylnej tablicy rejestracyjnej, które jest obowiązkowym oświetleniem pojazdu - podobnie jak światła obrysowe, nie są one jednak obowiązkowe do omówienia na egzaminie.
Światła Mijania
Zadanie należy wykonać po ustawieniu kluczyka w pozycji zapłonu. Światła włącza się, obracając pokrętło włącznika świateł na czwartą pozycję. Światła mijania znajdują się tylko z przodu pojazdu, w jego obu narożnikach. Jednocześnie włączone są światła pozycyjne oraz obrysowe, które są „bazą” i dodatkowo oświetlają pojazd z każdej strony.
Światła Drogowe
Zadanie należy wykonać po ustawieniu kluczyka w pozycji zapłonu. Światła włącza się, włączając początkowo światła mijania, a następnie przesuwając całą dźwignię maksymalnie do siebie. Po drodze pojawi się delikatny opór, gdzie światła drogowe jedynie błysną, natomiast pokonanie tego oporu i przesunięcie dźwigni dalej włącza światła drogowe na stałe. Światła drogowe znajdują się tylko z przodu pojazdu, obok świateł mijania, bliżej osi kabiny. Jednocześnie włączone są światła mijania, pozycyjne i obrysowe. Aby wyłączyć światła drogowe, należy przesunąć dźwignię jeszcze raz maksymalnie do siebie. Dźwignia po każdym przesunięciu odbija na swoją neutralną pozycję.
Światła Przeciwmgłowe Tylne
Zadanie należy wykonać po ustawieniu kluczyka w pozycji zapłonu. Światła przeciwmgłowe tylne włącza się, włączając początkowo światła mijania, następnie wyciągając pokrętło przełącznika dwukrotnie do góry. Jednokrotne wyciągnięcie uruchomi światła przeciwmgłowe przednie, które nie są jednak częścią zadania egzaminacyjnego. Światła przeciwmgłowe tylne znajdują się z tyłu pojazdu, po obu jego stronach.
Światła Kierunkowskazów
Zadanie należy wykonać po ustawieniu kluczyka w pozycji zapłonu. Światła włącza się, przełączając lewą dźwignię w dół lub w górę, włączając odpowiednio lewy i prawy kierunkowskaz. Światła kierunkowskazów znajdują się w sześciu punktach świetlnych: po dwa z przodu, po dwa z boku i po dwa z tyłu. Wszystkie mają barwę pomarańczową (żółtą samochodową). Kierunkowskazy włącza się „stronami”, po trzy żarówki jednocześnie. Nie ma żadnego znaczenia, który zostanie sprawdzony jako pierwszy.
Światła Awaryjne
Zadanie można wykonać bez używania kluczyka. Światła włącza się przyciskiem w kształcie trójkąta na środku tablicy przyrządów, poniżej panelu sterowania nawiewem i klimatyzacją. Światła awaryjne to wszystkie sześć żarówek kierunkowskazów włączonych jednocześnie.
Światła Hamowania / STOP-u
Zadanie należy wykonać po ustawieniu kluczyka w pozycji zapłonu. Światła włącza się, naciskając pedał hamulca, przy czym jedna osoba musi naciskać pedał, a druga stać w tym czasie za samochodem. W związku z tym, o pomoc w wykonaniu tego zadania musimy poprosić egzaminatora. Światła hamowania znajdują się tylko z tyłu pojazdu w dwóch punktach świetlnych, po jednym w każdym narożniku ciągnika.
Światła Cofania
Zadanie należy wykonać po uruchomieniu silnika. Światła cofania włącza się po obróceniu selektora na pozycję biegu wstecznego (R). Podobnie jak w przypadku świateł hamowania, do wykonania ćwiczenia potrzebne są dwie osoby, ponieważ przy wybranym trybie jazdy i pracującym silniku nie można opuszczać kabiny ciągnika. Tak samo, jak w przypadku świateł hamowania, przy realizacji zadania niezbędna jest pomoc egzaminatora. Światła cofania są barwy białej i znajdują się wyłącznie z tyłu pojazdu w dwóch punktach świetlnych, po jednym w każdym narożniku ciągnika.
Na egzaminie kluczowe jest prawidłowe włączenie wylosowanego światła oraz wskazanie jego umiejscowienia, a nie omawianie całego systemu oświetlenia pojazdu.
Zadanie 2: Przygotowanie do Jazdy
Zanim egzaminator pozwoli rozpocząć kolejne zadanie na placu manewrowym, osoba zdająca musi przygotować stanowisko kierowcy: ustawić fotel, lusterka, sprawdzić zamknięcie drzwi i zapiąć pas bezpieczeństwa.
Ustawienie Fotela
Odpowiednia regulacja fotela odbywa się za pomocą dźwigni rozmieszczonych wokół jego siedziska. Są one obrazowo opisane. Fotel należy ustawić w trzech płaszczyznach:
- przód-tył,
- góra-dół,
- kąt nachylenia oparcia.
Celem jest stabilna pozycja za kierownicą, pełny i wygodny dostęp do pedałów, a także odpowiednia widoczność z kabiny.
Ustawienie Lusterek
Przełącznik regulacji lusterek znajduje się na drzwiach kierowcy, tuż obok lewej dłoni kierującego. Lusterka należy wyregulować tak, aby w czasie jazdy było widać bok pojazdu oraz obszar po obu stronach zestawu, szczególnie w strefie martwego pola. Regulacji dokonuje się przełącznikiem w drzwiach kierowcy.
Na koniec osoba zdająca zamyka drzwi, zapina pas bezpieczeństwa i potwierdza gotowość do rozpoczęcia kolejnego zadania.
Zadanie 3: Sprzęganie Ciągnika Siodłowego z Naczepą (Egzamin C+E 2026)
Zadanie to stanowiło obowiązkową część egzaminu na kategorię C+E już wcześniej, jednak od 1 stycznia 2026 roku zmienił się jego przebieg. Od teraz, sprzęganie polega na łączeniu ciągnika siodłowego z naczepą. Na wykonanie zadania osoba zdająca ma 15 minut.
Krok po kroku - jak wygląda sprzęganie na egzaminie C+E 2026:
- Należy podjechać ciągnikiem do naczepy i ustawić go osiowo.
- Należy mechanicznie połączyć ciągnik z naczepą.
- Należy połączyć przewody i instalacje (pneumatyka/elektryka - zgodnie z wyposażeniem zestawu).
- Należy sprawdzić poprawność połączenia zestawu.
- Po sprzęgnięciu, należy wykonać obowiązkową kontrolę oświetlenia naczepy.
Egzaminator ocenia przede wszystkim bezpieczeństwo, poprawną kolejność czynności i kontrolę połączenia zestawu.
Jak podczepić naczepę do ciągnika siodłowego? | Instrukcja krok po kroku
Najczęstsze błędy przy sprzęganiu na egzaminie C+E:
- pominięcie kontroli połączenia zestawu po zakończeniu sprzęgania,
- zła kolejność czynności (pośpiech i „skakanie” między etapami),
- niedokładne lub nieprawidłowe połączenie przewodów.