W większości firm trudno obejść się bez urządzeń pozwalających na transport spaletyzowanych towarów - ich ustawianie na regałach wysokiego składowania, piętrowanie, ładowanie i rozładowywanie na samochody ciężarowe lub wagony. We wszystkich zadaniach związanych z transportem wewnętrznym niezastąpione okazują się wózki jezdniowe, potocznie nazywane wózkami widłowymi. Choć działają one na tej samej zasadzie, to jednocześnie różnią się od siebie udźwigiem, wysokością masztu, a tym samym maksymalną wysokością podnoszenia, a także napędem czy konstrukcją. Wózki widłowe przeszły ogromną ewolucję od momentu ich powstania na początku XX wieku, a dziś dostępnych jest wiele typów, z których jednym z bardziej wyspecjalizowanych jest wózek widłowy boczny.
Czym jest wózek widłowy boczny?
Wózek widłowy boczny, często nazywany po prostu wózkiem bocznym, to specjalistyczna maszyna zaprojektowana z myślą o transporcie i składowaniu długich ładunków w wąskich przestrzeniach. Tym mianem określa się popularne na rynku wózki podnośnikowe, które zostały wyposażone w zamontowane z boku - prostopadle do pozycji operatora - widły. Ten typ urządzeń, dzięki swojej specyficznej budowie oraz dużym możliwościom unoszenia, najczęściej nazywa się wózkami wysokiego składowania, co odnosi się oczywiście do ich głównej funkcji i roli.
Wózki boczne można zaliczyć do kategorii wózków magazynowych. Główną cechą odróżniającą wózki boczne od tradycyjnych wózków elektrycznych czołowych (poza charakterystyczną budową) są parametry, jakie osiągają. Wózki boczne wyróżnia bardzo duża - nawet do kilkunastu metrów - maksymalna wysokość podnoszenia ładunków.
Różnice między wózkiem bocznym a tradycyjnym wózkiem czołowym
Wózki widłowe czołowe to podstawowe i najczęściej wybierane rodzaje wózków widłowych. Ich podstawową cechą jest umieszczenie masztu w przedniej części tak, że zęby wideł są ustawione równolegle do osi urządzenia w kierunku jazdy. Wózki czołowe wyróżniają się największą uniwersalnością i są najczęściej spotykane w magazynach, halach produkcyjnych czy zakładach przemysłowych.
W przeciwieństwie do wózków widłowych czołowych, w przypadku wózka widłowego bocznego, maszt wraz z widłami zamontowane są z boku, prostopadle do osi pojazdu. Inne określenia, z jakimi możemy spotkać się przy okazji tego rodzaju maszyn to wózek boczny, wózek widłowy wysokiego składowania czy też reach truck. Maszt z widłami zamontowany jest z boku, prostopadle do osi pojazdu, co pozwala na podnoszenie i transportowanie ładunków równolegle do kierunku jazdy.
Jeśli charakterystykę obydwu rodzajów maszyn sprowadzić do najważniejszej cechy wyróżniającej, w przypadku wózków czołowych będzie to uniwersalność, z kolei wózki boczne skojarzylibyśmy z kompaktowymi rozmiarami oraz możliwością operowania ładunkami na dużych wysokościach. Drewno czy konstrukcje stalowe rzadko kiedy mają rozmiar standardowej palety, a zwykły wózek widłowy w tym przypadku zwyczajnie nie będzie się nadawać, ponieważ wymaga podjechania do ładunku na wprost, co wymaga szerszych rzędów w magazynie.
Dlaczego wózki widłowe boczne powstały?
Zapotrzebowanie na wózki boczne pojawiło się w połowie XX wieku, gdy w przemyśle zaczęto coraz częściej operować ładunkami długimi i nieporęcznymi. Standardowe wózki czołowe nie radziły sobie z nimi - konieczność skręcania, zawracania czy cofania z długimi belkami czy płytami była nie tylko niewygodna, ale i niebezpieczna w ciasnych halach.
Pierwsze wózki boczne zaczęto więc projektować z myślą o:
- składowaniu drewna i rur w tartakach i zakładach przemysłowych,
- manewrowaniu w wąskich korytarzach,
- zwiększeniu potencjału magazynów, bez potrzeby ich przebudowy.
Wózki boczne zdominowały rynek europejski dzięki praktyczności i wytrzymałości. Stały się podstawowym narzędziem tam, gdzie liczy się każdy metr - w składach drewna czy hutach, gdzie ciężar ładunków przekracza nawet 45 ton. Jednym z pionierów była firma Baumann, która już w latach 60. rozpoczęła produkcję wózków bocznych we Włoszech. Ich konstrukcje błyskawicznie przyjęły się w branży stalowej i meblarskiej w Europie, a z czasem także na całym świecie.
Charakterystyka i budowa wózka widłowego bocznego
Oprócz niewielkiej i zwartej konstrukcji oraz prostopadłej pozycji operatora względem masztu i wideł, zdecydowanie najważniejszą cechą charakterystyczną tych maszyn jest możliwość operowania ładunkami na znacznych wysokościach (nawet do kilkunastu metrów). Pojazdy te charakteryzuje również niewielki promień skrętu, co przy tak kompaktowych rozmiarach daje doskonałą zwrotność i precyzję operowania.
Budowa wózka widłowego bocznego opiera się na:
- kompaktowej kabinie operatora, wyposażonej w dodatkową osłonę dachu, zabezpieczającą przed ewentualnymi spadającymi z wysokości elementami;
- zamontowanych prostopadle: maszcie i widłach;
- pełnych oponach, które wytrzymają nacisk wózka oraz unoszonego ładunku;
- przeciwwadze, zapewniającej stabilność i zabezpieczającej przed przewróceniem się pojazdu.
W przypadku wózka widłowego bocznego najważniejsza jest niewielkich rozmiarów konstrukcja, która ma zapewnić urządzeniu bezproblemowe poruszanie się nawet w wąskich magazynowych korytarzach. Istotną zaletą tego typu pojazdów jest także dostosowanie wnętrza kabiny do poruszania się wózkiem przy zapewnieniu maksymalnej widoczności w każdym możliwym kierunku. Wózki te są napędzane przez zastosowanie silników elektrycznych.
Obsługa wózków widłowych bocznych
Obsługa wózka widłowego bocznego jest dość prosta, pod warunkiem, że użytkownik pamięta o kilku kwestiach. Jego kabina, jak sama nazwa mówi, znajduje się bokiem do przewożonego towaru. Operator musi również pamiętać o tym, że skręt kierownicą w prawo warunkuje przeniesienie produktów w lewo i odwrotnie. Z tego powodu podczas pierwszego kontaktu z takimi urządzeniami należy bardzo się pilnować. Jeśli planujesz zakup wózka widłowego bocznego, dobrym pomysłem jest również zainwestowanie w dodatkowe szkolenie z jego obsługi.
Prowadzenie wózków widłowych bocznych wymaga od przyszłego operatora ukończenia kursu i zdania egzaminu na poziomie IIWJO (lub IWJO). Szkolenie tego typu uprawnia do obsługi wózków jezdniowych o dowolnym napędzie (bez ograniczeń dotyczących maksymalnego udźwigu czy wysokości podnoszenia) z wyłączeniem jedynie wózków specjalizowanych (jakimi są np. ładowarki teleskopowe). Ze względu na swoją budowę, pojazdy tego typu umożliwiają wyłącznie boczny załadunek, jak i rozładunek towarów.
Operatorzy wózków, jako jedną z zalet tego typu pojazdów, wymieniają brak konieczności obracania wózka i zmiany jego pozycji na frontalną w celu umieszczenia towaru na widłach. Wiele spośród nowoczesnych modeli wózków widłowych bocznych wyposażonych zostało w nowoczesną technologię umożliwiającą im poruszanie się we wszystkich 4 kierunkach, przy wykorzystaniu jedynie mechanizmu zmiany położenia kół. W takim przypadku znacząco podnosi się wielofunkcyjność i uniwersalność wózków widłowych bocznych. Jednak w przypadku większości spośród tych urządzeń warto pamiętać, iż fotel operatora znajduje się w pozycji bocznej do kierunku jazdy.
Zastosowanie wózka widłowego bocznego
Choć wózki boczne zawsze będą sprzętem niszowym w porównaniu do klasycznych wózków paletowych, to w niektórych branżach są niezastąpione - pozwalają przechowywać towary na regałach wspornikowych, układać je w blokach i sprawnie pracować w ciasnych, zabudowanych przestrzeniach. Wózki boczne wykorzystuje się najczęściej w magazynach wysokiego składowania. Idealnie sprawdzają się podczas rozmieszczania ładunków na wysokich regałach, a dzięki swojej zwrotności z łatwością poruszają się po wąskich magazynowych korytarzach i przestrzeniach pomiędzy regałami, gdzie nie poradziłyby sobie większe, mniej zwrotne wózki czołowe.
Wózki widłowe boczne sprawdzają się w sytuacjach, gdy dysponujesz magazynem z wieloma wysokimi półkami, jest to doskonała opcja. Ich głównym zastosowaniem jest umieszczanie ładunków na wysokich regałach. Wózki widłowe są bowiem wyposażone w długie wysięgniki. Oprócz tego pozwalają one na transportowanie towarów o dużych gabarytach, które na ogół trudno jest bezpiecznie przewieźć, np. różnego typu rury, deski itp. Zapewniają wygodę obsługi i mobilność wszędzie tam, gdzie nie da się wjechać standardowymi, większymi pojazdami. W miejscach, w których znajdują się wysokie regały, zastosowanie wózków widłowych bocznych często jest jedyną opcją.
Wózki widłowe boczne znajdują swoje zastosowanie w:
- zakładach produkcji długich profili;
- tartakach;
- marketach budowlanych;
- firmach logistycznych;
- centrach dystrybucji;
- magazynach.
Z uwagi na otwartą kabinę operatora i słabą amortyzację wózki widłowe boczne nie są raczej wykorzystywane na zewnątrz budynków.
Rodzaje wózków bocznych
Wózki widłowe boczne występują w różnych wariantach, w zależności od specyficznych potrzeb, do których zostały wyprodukowane, rodzaju przewożonych ładunków czy warunków pracy.
Wózki boczne wielokierunkowe
Te wózki mogą poruszać się dowolnie we wszystkich kierunkach i obracać się wokół własnej osi. Obracające się maszty pozwalają operatorowi na pobieranie ładunków pod różnymi kątami. Dostępne są w wersjach trój- i czterokołowych.
Wózki boczne czterokierunkowe
Podobne do wózków wielokierunkowych, ale zaprojektowane do poruszania się do przodu, do tyłu oraz na boki. W porównaniu do wielokierunkowego jest prostszy w obsłudze, tańszy i mniej skomplikowany technicznie.
Wózki boczne z kabiną stojącą
Operator stoi na platformie z tyłu maszyny, dzięki czemu może szybko przemieszczać się między różnymi stanowiskami w pracy.
Elektryczne wózki boczne
Zasilane bateriami, przeznaczone głównie do pracy wewnątrz budynków. Charakteryzują się cichą pracą i brakiem emisji spalin.
Wózki boczne spalinowe
Napędzane silnikami Diesla lub LPG, przeznaczone do pracy na zewnątrz, gdzie wymagana jest większa moc i odporność na trudne warunki atmosferyczne. Często wykorzystywane na placach budowy.
Zalety wózków bocznych
Wśród głównych zalet wózków bocznych wymienić można ich uniwersalność oraz wygodę obsługi. Wynika ona głównie z doskonałej zwrotności i manewrowalności, jaką odznaczają się tego typu pojazdy. Ponadto w większości wózków tego typu uwagę przyciągają:
- wygodne niskie wejście do kabiny;
- kabina z wygodnym poprzecznym fotelem;
- łatwy panel sterowania;
- "wąska" zgrabna konstrukcja;
- wygodna wymiana baterii;
- duża prędkość maksymalna wózka;
- maksimum bezpieczeństwa zapewnione dzięki dodatkowym osłonom;
- płynne podnoszenie ładunków;
- dobra wydajność pracy.
Wózki widłowe wysokiego składowania, jako jedyne radzą sobie z rozmieszczaniem oraz pobieraniem ładunków z kilkunastometrowych regałów, w czym radzą sobie nieporównywalnie lepiej niż tradycyjne widlaki.
Innowacje w wózkach bocznych: Przykład STILL FM-X
Angielskojęzyczne słówko „reach” - sięgać, dosięgać, docierać - doskonale opisuje najważniejszy wyróżnik bocznych wózków widłowych STILL przeznaczonych do pracy z regałami wysokiego składowania. Dzięki swoim unikalnym parametrom pozwalają one operatorowi sięgać najwyższych kondygnacji regałów - bez konieczności podnoszenia wzwyż całej kabiny (inaczej niż na przykład w wózkach systemowych). Jest to możliwe dzięki dostępności masztów, które po pełnym wysunięciu sięgają nawet kilkunastu metrów ponad poziom posadzki, oraz wysokim wartościom udźwigu resztkowego. Parametr ten opisuje, na jaką maksymalną wysokość można podnieść przy użyciu danego wózka widłowego ładunek konkretnej masy i wymiarów.
Flagowy wózek wysokiego składowania STILL, FM-X, pozwala dźwigać ważące 1 000 kg palety na wysokość sięgającą 13 metrów. Imponujący zasięg wzwyż to najważniejsza, ale nie jedyna cecha wyróżniająca wózki widłowe wysokiego składowania STILL. Innowacyjny system aktywnej stabilizacji ładunku ALS (z angielskiego Active Load Stabilisation) to wcielona w życie w wózkach wysokiego składowania STILL odpowiedź inżynierów firmy na typowy dla pracy na ostatnich kondygnacjach regałów problem wibracji.
Dotąd obsługa ładunków na wysokości przekraczającej kilka metrów szła w parze z koniecznością wyczekania momentu ustania wynikających z praw fizyki drgań wyciągniętego masztu. Według przeprowadzonych przez firmę STILL badań, po podniesieniu obciążenia rzędu 1000 kg na wysokość 8,7 metra maszt typowego wózka wysokiego składowania drga w sposób uniemożliwiający precyzyjną i bezpieczną pracę przez ponad 25 sekund. Zastosowanie systemu aktywnej stabilizacji ładunku sprawia, że wibracje te ustają o 80 proc. szybciej. ALS działa na zasadzie wygenerowania przez hydrauliczny siłownik liniowy impulsu kompensującego drgania opisane przez umieszczone na maszcie czujniki. Efekt? Zamiast czekać przez niemal pół minuty, operator wózka widłowego bocznego może manipulować ładunkiem już po około 6 sekundach! W rezultacie znaczącemu skróceniu ulega czas potrzebny na wykonywanie zadań z obszaru obsługi regałów wysokiego składowania.
W system aktywnej stabilizacji ładunku jest w standardzie wyposażony każdy reach truck STILL serii FM-X. Opcjonalnie dostępne są one także z układem wstępnego wyboru wysokości podnoszenia Easy Target i Easy Target Plus oraz systemem Optispeed, uzależniającym prędkość przemieszczeń wideł od poziomu, na jakim się znajdują. Pozycjonowanie ładunku ułatwia także przesuw boczny, kamery oraz wskaźnik wysokości podnoszenia. Każdy wózek wysokiego składowania STILL można opisać terminem „ergonomic truck”. Realizowana w wózkach widłowych bocznych firmy całościowa koncepcja ergonomii zakłada stworzenie optymalnych warunków pracy dla operatora.
Ceny i dostępność wózków bocznych
Ceny wózków wysokiego składowania mogą być nawet dwukrotnie wyższe niż ceny wózków czołowych. Wynika to przede wszystkim z tego, iż są to pojazdy o znacznie lepszych osiągach i parametrach niż wózki czołowe. Ponadto praca na tych wózkach jest dużo bardziej efektywna i wydajna. Planując zakup wózka bocznego trzeba nastawić się na wydatek rzędu ok. 150 tysięcy złotych wzwyż. Wszystko zależy od dodatkowego osprzętu oraz wyposażenia, jakie ma posiadać urządzenie, a także m.in. od marki wózka widłowego bocznego, modelu pojazdu, stanu (nowy/używany) oraz dodatkowych usług zawartych w cenie.
Nie musisz kupować wózka widłowego bocznego, ponieważ obecnie istnieje również opcja jego wypożyczenia. W ten sposób sprawdzisz, czy konkretne urządzenie spełnia Twoje oczekiwania. Wynajem wózka widłowego bocznego jest świetnym wyborem także w sytuacji, gdy dopiero rozpoczynasz swoją działalność gospodarczą, ale nie chcesz od razu inwestować we własne sprzęty.
Najwięksi producenci wózków bocznych
W branży jest wielu renomowanych producentów wózków widłowych, więc lista poniżej skupiona jest na liderach na rynku, którzy oferują wózki boczne:
- Baumann - jeden z liderów rynku, specjalizuje się wyłącznie w bocznych wózkach widłowych (zarówno spalinowych, jak i elektrycznych).
- Combilift - znany z innowacyjnych wózków wielokierunkowych i bocznych, idealnych do transportu ładunków dłużycowych w wąskich przestrzeniach.
- Hubtex - niemiecki producent oferujący wysokiej jakości boczne i wielokierunkowe wózki, szczególnie dla przemysłu ciężkiego i materiałów specjalnych.
- Jumbo - solidna marka w segmencie bocznych wózków widłowych, ceniona w branży meblarskiej i drzewnej.
- Fantuzzi - producent znany głównie z ciężkiego sprzętu przeładunkowego, w tym bocznych wózków do zadań specjalnych.
Warto dodać, że także znani producenci wózków widłowych ogólnego przeznaczenia, tacy jak Jungheinrich, Still czy Toyota, posiadają w swojej ofercie modele z bocznym załadunkiem lub konstrukcje przystosowane do podobnych zastosowań - np. reach trucki z boczną obsługą ładunku. Choć nie są to typowe wózki boczne w klasycznym rozumieniu, dla wielu firm mogą być realną alternatywą, zwłaszcza jeśli flota sprzętu opiera się na tych markach.