Rozwój przemysłu sprawił, że praca ludzkich rąk często nie wystarcza, aby sprostać postawionym przed pracownikami zadaniom. Właściciele przedsiębiorstw przemysłowych wyposażają więc swoich pracowników w coraz to nowsze urządzenia, których zadaniem jest optymalizacja produkcji. Jednym z kluczowych sprzętów, szczególnie w przemyśle metalowym, są wózki widłowe. Na tym sprzęcie poznano się już ponad 100 lat temu, kiedy powstały pierwsze egzemplarze.
Wózki widłowe to jedne z ważniejszych urządzeń wykorzystywanych w magazynach, na halach produkcyjnych i placach przeładunkowych. Dzięki wózkom widłowym możliwe jest przetransportowanie towaru o dużych wymiarach i znacznej wadze, co jest niezwykle istotne w branży metalowej. Największe urządzenia są używane na halach produkcyjnych oraz w magazynach, gdzie piętrzą się wyprodukowane towary.
Charakterystyka zawodu operatora wózka widłowego
Operator wózka widłowego to osoba, która obsługuje przemysłowy wózek, czyli przenosi i podnosi towary. Obsługa wózka widłowego obejmuje kierowanie pojazdem i sterowanie jego elementami - operator ustawia widły, platformę, zabezpiecza ładunek i transportuje go we wskazane miejsce. Rozładowuje również materiały, a w niektórych przypadkach prowadzi ważenie i inwentaryzację.
Stanowisko operatora wózka widłowego, to także zadania obejmujące etykietowanie, klasyfikowanie i rejestrowanie towaru. Mimo że prowadzi się pojazd, jest to rodzaj pracy fizycznej, która wymaga odpowiednich predyspozycji. Taki pracownik często zatrudniony jest także jako magazynier i wykonuje drobne czynności magazynowe: operator wózka widłowego zajmuje się wówczas także czynnościami inwentaryzacyjnymi, przygotowuje i wysyła paczki oraz wydaje towar. Operator wózków widłowych to nieodzowny pracownik w niemal każdym magazynie, centrum logistycznym czy zakładzie produkcyjnym.
Główne obowiązki operatora wózka widłowego
Dokładny zakres obowiązków operatora wózka widłowego zwykle zależy od indywidualnych ustaleń z pracodawcą, ale do podstawowych należą:
- Kierowanie wózkiem widłowym.
- Przewożenie ciężkich palet w halach przemysłowych, pomiędzy kolejnymi stanowiskami, w magazynach czy na placach przeładunkowych.
- Czynny udział w rozładunku i załadunku towarów na paletach.
- Zabezpieczanie ładunków podczas transportu i składowania.
- Monitorowanie stanu technicznego wózka i informowanie o usterkach.
- Wykonywanie drobnych prac konserwacyjnych, dbanie o czystość wózka widłowego i otoczenia pracy.
- Przestrzeganie zasad bezpieczeństwa BHP.
- Tworzenie dokumentacji (książka obsługi, dziennik konserwacji, książka rewizyjna).
- Tankowanie zbiorników, wymiana butli gazowej, zaopatrywanie wózka jezdniowego w paliwo i dobieranie urządzeń scalających ładunki.
- Współpraca z pracownikami innych działów zakładu, np. pomoc w rozmieszczaniu towarów w magazynie.
Codzienna kontrola i konserwacja wózka widłowego
Wózki widłowe są niezwykle intensywnie eksploatowane, dlatego konieczna okazuje się ich codzienna kontrola. Regularne sprawdzanie tych pojazdów pod kątem stanu technicznego może pomóc w porę wykryć ewentualne usterki, które mogłyby doprowadzić do przestojów w pracy bądź, w skrajnych przypadkach, zagrażać bezpieczeństwu - zarówno operatorów, jak i innych pracowników.
Przed rozpoczęciem pracy operator wózka widłowego musi upewnić się, że urządzenie działa w odpowiedni sposób. Istotna jest ocena wizualna stanu maszyny pod kątem pęknięć, wycieków czy luźnych elementów. Pojazdy tego typu są zasilane elektrycznie lub spalinowo, więc do operatora należy obowiązek sprawdzenia poziomu oleju napędowego lub stopnia naładowania akumulatora. Specjalista musi także kontrolować ilość innych płynów eksploatacyjnych i stopień zużycia poszczególnych części pojazdu, zwłaszcza opon. Gdy zauważy on nieprawidłowości, powinien je odpowiednio udokumentować i zgłosić przełożonemu.
W trakcie codziennej kontroli operator wykonuje też drobne prace konserwatorskie, czyli sprawdzanie szczelności instalacji, wymiana butli z gazem (w wózkach z instalacją LPG), oględziny stanu baterii (w wózkach elektrycznych) oraz uzupełnianie oleju. Po zakończeniu pracy wózek widłowy powinien wrócić na swoje miejsce, a operator musi zabezpieczyć go przed uruchomieniem przez osoby postronne. W wielu miejscach wykonuje się również raport na koniec pracy, zawierający informacje dotyczące stanu technicznego wózka, co jest istotne z punktu widzenia planowania przyszłych prac konserwacyjnych sprzętu.
Wymagania i kwalifikacje operatora wózka widłowego
Aby możliwe było kierowanie wózkami widłowymi zgodnie z przepisami, należy zdobyć stosowne uprawnienia. Aby zostać operatorem wózka widłowego, konieczne jest odbycie kursu i uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu organizowanego przez UDT (Urząd Dozoru Technicznego). W trakcie przygotowania do tego testu wykonuje się zarówno zadania teoretyczne, jak i praktyczne. Przyszły operator musi dysponować wiedzą, która pomoże mu w pracy.
Uprawnienia i szkolenia
Do obsługi wózka może być dopuszczony pracownik, który ukończył 18 lat i uzyskał uprawnienia operatora lub imienne zezwolenie do obsługi wózka wystawione przez pracodawcę. W praktyce pracodawcy chętniej zatrudniają osoby posiadające zaświadczenie kwalifikacyjne wydane przez organ właściwej jednostki Urzędu Dozoru Technicznego. Uprawnienia UDT potwierdzają znajomość warunków technicznych, przepisów prawnych i norm oraz umiejętności praktycznego korzystania z tych urządzeń.
Istnieją różne kategorie uprawnień na obsługę wózków widłowych:
- III WJO - Operatorzy mogą obsługiwać wózki z każdym napędem oraz o nieograniczonej wysokości podnoszenia, wózki jezdniowe podnośnikowe i prowadzone (takie, które pracownik prowadzi przed sobą). Uprawnienia obowiązują przez 10 lat.
- II WJO - Najczęściej wybierana kategoria, pozwala na operowanie wszystkimi wózkami najniższej kategorii (III WJO) oraz wózkami jezdniowymi podnośnikowymi, z wyłączeniem tych specjalizowanych. Ważność tych uprawnień to 10 lat.
- I WJO - Uprawnienia na wózki podnośnikowe specjalizowane (ze zmiennym wysięgnikiem oraz te, które podnoszą ładunek wraz z operatorem do góry). Certyfikat z tej kategorii uprawnia również do wykonywania zawodu operatora w kategorii II i III. Uprawnienia są ważne przez 5 lat.
Badania lekarskie i predyspozycje
Każda osoba ubiegająca się o uprawnienia na wózki widłowe musi posiadać także opinię lekarską. Badania przeprowadza lekarz medycyny pracy, który bada wzrok i słuch, sprawdza sprawność psychoruchową oraz przeprowadza wywiad, aby ustalić, czy badany nie choruje przewlekle na choroby mogące stanowić zagrożenie podczas kursu i pracy (na przykład epilepsja).
Obowiązkowe są także tak zwane psychotesty dla operatorów wózków widłowych - szczególnie ważne, jeśli dana osoba chce pracować jako operator wózka widłowego wysokiego składowania. Badanie obejmuje krótki wywiad prowadzony przez psychologa oraz wypełnienie ankiet i testów, a także testy aparaturowe, podczas których bada się między innymi czas reakcji, koncentrację czy koordynację wzrokowo-ruchową.
W pracy jako operator wózków widłowych potrzebne są nie tylko specjalne kwalifikacje, ale również kompetencje i umiejętności miękkie oraz dobra sprawność fizyczna. Do cech psychofizycznych zaliczyć można:
- Dobrą ostrość wzroku i słuchu.
- Spostrzegawczość, wyobraźnię przestrzenną, rozróżnianie kolorów.
- Zdolność do szybkiej reakcji, radzenie sobie ze stresem.
- Umiejętności organizacyjne, ocena odległości i wysokości, umiejętności manualne, dobra precyzja i koordynacja.
- Zdolność pełnej koncentracji.
Oprócz tego zwraca się uwagę na umiejętności komunikacyjne, cierpliwość, odpowiedzialność i umiejętność pracy w zespole.
Certyfikat na wózek widłowy w 5 minut
Warunki pracy i zagrożenia
Miejscem pracy operatora wózka widłowego jest pomieszczenie zamknięte, tj. magazynowe, składowiskowe, fabryka, albo praca na zewnątrz w zmiennych warunkach atmosferycznych (niska, wysoka temperatura, deszcz, wiatr). Czas pracy zwykle ośmiogodzinny lub zmianowy. Stanowisko jest samodzielne, pod nadzorem.
Z wykonywaniem tego zawodu wiążą się pewne zagrożenia, jeśli nie dostosowujemy się do zasad BHP:
- Z powodu nadmiernego obciążenia, nieodpowiedniego rozmieszczenia ładunku, błędów w prowadzeniu i obsługiwaniu, czy nieodpowiedniej konserwacji, wózek widłowy może się przewrócić, a operator maszyny może zostać przygnieciony przez towar.
- Pracownik jest narażony na wielogodzinne siedzenie w wymuszonej pozycji ciała (niewygodne siedzisko) oraz wibracje, przez co mogą wystąpić bóle pleców, ramion i rąk.
- Hałas podczas obsługi sprzętu może być przyczyną uszkodzenia słuchu.
- Długotrwała praca w warunkach niedostatecznego oświetlenia, trudności w adaptacji do nagłych zmian oświetlenia (np. wjazd/wyjazd z magazynu) mogą obciążać wzrok.
Dla zachowania bezpieczeństwa pracownicy powinni nosić rękawice ochronne, kaski, nauszniki tłumiące hałas, specjalne okulary chroniące oczy. Należy również układać palety w sposób zapewniający bezpieczeństwo i nie obsługiwać widłowego wózka jezdnego napędzanego ropą lub benzyną w zamkniętych lub nieodpowiednio wentylowanych pomieszczeniach.
Zarobki i możliwości zatrudnienia
Podstawowa kwestia, która interesuje wszystkich kandydatów na operatorów wózków widłowych, to zarobki. Średnie wynagrodzenie na tym stanowisku oscyluje wokół średniej krajowej pensji, choć wysokość wypłaty może zależeć zarówno od zakresu obowiązków, jak i posiadanego doświadczenia. Według średniej najwięcej zarabiają operatorzy pracujący w branży motoryzacyjnej i elektrycznej. Przy obsłudze wózka widłowego można zarobić ok. 3600 zł - 7500 zł brutto. Oprócz stałej pensji, w tego typu zakładach pracy można liczyć na dodatkowe benefity w postaci premii, programów socjalnych, szkoleń i kursów.
Operatorzy wózków widłowych znajdą zatrudnienie w wielu branżach, począwszy od magazynów na całym świecie po duże markety, hurtownie czy fabryki. Mogą pracować w magazynach przemysłowych, hurtowniach przemysłowo-spożywczych, składach, wypożyczalniach, w przemyśle ciężkim, przemyśle metalowym, przetwórstwie drewna, przemyśle elektronicznym. W dużych przedsiębiorstwach, w których produkcja odbywa się przez całą dobę, zwykle obowiązuje praca zmianowa.
Najczęściej osoby chcące pracować przy wózkach widłowych są zatrudniane na umowę o pracę, co gwarantuje poczucie stabilności i bezpieczeństwa. Rynek przedsiębiorców się rozwija, a ofert pracy jest wiele. Praca na magazynie jako operator wózka wydaje się stosunkowo łatwa, a umiejętność prowadzenia tego pojazdu nie jest skomplikowana. Jest to praca mało wymagająca fizycznie i dobrze płatna, a na rynku ofert pracy nie brakuje, co sprawia, że kurs na operatora wózków widłowych to zdecydowanie dobry wybór dla osób poszukujących stabilnej pracy.