Wózki widłowe: Klasyfikacja, Zastosowanie i Regulacje

Wózki widłowe, nazywane również wózkami jezdniowymi podnośnikowymi, stanowią kluczowe narzędzia w logistyce i przemyśle. Są to mechaniczne pojazdy kołowe o napędzie silnikowym, przystosowane do transportu materiałów o znacznej masie oraz wykorzystywane w magazynowaniu i transporcie bliskim. Ich zróżnicowane typy, funkcje i napędy sprawiają, że są niezastąpione podczas rozładunków w magazynach, fabrykach, portach, a także w wielu innych sektorach gospodarki.

Czym są wózki jezdniowe podnośnikowe?

Wózek widłowy to potoczna nazwa dla wózka jezdniowego podnośnikowego. Jest to specjalistyczny pojazd mechaniczny kołowy o napędzie silnikowym, służący do przewozu określonych materiałów. Wózki tego typu są w stanie przewozić materiały o łącznej masie nawet do kilkudziesięciu ton. Są one używane w bliskim transporcie i magazynowaniu, głównie do prac załadunkowych, transportowych i rozładunkowych. Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanizmem napędowym podnoszenia posiadają zamocowaną platformę, widły lub inne urządzenia do manipulowania ładunkami. Z łatwością przenoszą ciężary spaletyzowane i niespaletyzowane na dogodną wysokość, umożliwiając składowanie lub pobieranie towaru. Poprzez napęd mechaniczny rozumie się wszelkiego rodzaju napędy (spalinowe, hydrauliczne, elektryczne), które obejdą się bez działania sił mięśni człowieka podczas czynności podnoszenia towaru.

Klasyfikacja wózków widłowych

Wózki widłowe różnią się między sobą pod względem napędu, funkcji oraz sposobu kierowania. Dodatkowo można dokonać ich podziału ze względu na dozór techniczny, któremu podlegają.

Podział wózków jezdniowych ze względu na dozór techniczny (UDT)

Wózki widłowe zaliczane są do wózków jezdniowych podnośnikowych, które podlegają dozorowi technicznemu Urzędu Dozoru Technicznego (UDT). Mogą być one także podzielone ze względu na dozór:

• Niebędące urządzeniami UTB (Urządzenia Transportu Bliskiego) i niepodlegające pod dozór techniczny:
  • Wózki platformowe (naładowne) - posiadają stałą platformę do przewożenia ładunków w transporcie wewnątrzzakładowym. Ich główny parametr to ładowność.
  • Wózki ciągnikowe (ciągnące/pchające) - służą do przeciągania lub pchania podczepionych przyczep lub pojazdów. Ich główny parametr to siła uciągu.
  • Wózki unoszące - służą do uniesienia określonego ładunku tylko na niewielką wysokość, aby go przemieścić z jednego miejsca na drugie. Ich główny parametr to udźwig. Wózki, które nie dysponują mechanizmem podnoszenia, nie podlegają przepisom UDT.
• Wózki jezdniowe podnośnikowe (zwane powszechnie widłakami lub wózkami widłowymi) należące do grupy UTB, czyli podlegające pod dozór techniczny:
  • Wózki podnośnikowe czołowe - gdzie ładunek podnoszony z przodu wózka równoważy się z masą wózka.
  • Wózki podnośnikowe z masztem wewnętrznym nieobejmującym ładunku.
  • Wózki podnośnikowe z masztem wewnętrznym obejmującym ładunek (z masztem stałym).
  • Wózki podnośnikowe widłowe z masztem wewnętrznym.
  • Wózki podnośnikowe platformowe z masztem wewnętrznym.
  • Wózki podnośnikowe boczne (jednostronne).
  • Wózki podnośnikowe boczne (dwustronne).
  • Wózki podnośnikowe czołowo-boczne (obustronne) - dostosowane do pobierania i składowania ładunku z obu stron kierunku jazdy.
  • Wózki podnośnikowe bramowe - ich rama ma kształt bramy i obejmuje transportowany towar w trakcie podnoszenia, przemieszczania i składowania.
  • Wózki podnośnikowe z operatorem podnoszonym wraz z ładunkiem (wózek specjalizowany) - zwany też wózkiem kompletacyjnym. Jest to doskonała metoda, która pozwala na wyjątkową precyzję, zwłaszcza podczas pracy w magazynie z wysokimi regałami, ponieważ operator może dokładnie widzieć sposób układania ładunku.

Podział ze względu na rodzaj napędu

Wózki widłowe można podzielić na trzy rodzaje pod względem napędu:

• Spalinowe - zasilane za pomocą oleju spalinowego. Ze względu na wydzielane spaliny powinny być wykorzystywane na otwartej przestrzeni.
• Gazowe - zasilane napędem gazowym LPG. Są bardzo ekonomiczne ze względu na niższą cenę gazu LPG. Wykorzystywane są głównie na otwartych przestrzeniach i powinny posiadać filtry ograniczające emisję spalin.
• Elektryczne (akumulatorowe) - są najbardziej popularne ze względu na ich wykorzystanie na otwartej przestrzeni oraz w pomieszczeniach zamkniętych. Pobierają energię z baterii. Dzięki temu mogą być eksploatowane w magazynach i halach, spełniając normy bezpieczeństwa oraz przepisy UDT.

Podział ze względu na cechy użytkowe i konstrukcję

Wózki widłowe charakteryzuje sposób ich budowy. Warto zapoznać się z ich specyfikacją i dostosować wózek do wykonywanego typu pracy.

• Wózki platformowe - posiadają platformę do przewożenia ładunków.
• Wózki ciągnikowe - służą do przeciągania podczepionych przyczep lub pojazdów.
• Wózki boczne - sprawdzają się podczas przewożenia towarów długich i określanych jako niewygodne do transportu. Często nazywane są wózkami bocznego załadunku, ponieważ podnośnik montowany jest z boku wózka, co zapewnia stabilność i gwarantuje rozłożenie przeciwwagi. Są odpowiednie do stosowania w mniejszych pomieszczeniach, gdzie nie ma dużych możliwości manewru.
• Wózki podnośnikowe (teleskopowe) - wyróżniają się głównie dalekim zasięgiem w przód i w górę. Mają dłuższe maszty, pozwalające składować materiały na wyższych wysokościach.
• Systemowe wózki widłowe - posiadają nowoczesne parametry.
• Wózki skrętne / wielokierunkowe - wykorzystywane są w ciasnych, krętych korytarzach i pomieszczeniach. Ich kierowanie jest łatwe, gdyż posiadają kółka przednie i tylne, które ustawiają się w niezależnych kierunkach.
• Wózki wysokiego składowania - pozwalają na szeroki zakres manewrowania pojazdem. Posiadają także maszt wysuwany do przodu. Są niezbędnym urządzeniem w pracy na magazynach, gdzie mamy styczność z dużą ilością towaru. Wyposażenie wózków widłowych wysokiego składowania jest rozmaite; stosuje się w nich system napędowy oparty na silnikach prądu zmiennego, co zapewnia szybkość jazdy i przenoszenie ładunku z pełną mocą. Zastosowany silnik przekłada się również na sprawność energetyczną, nie wymaga konserwacji, zapewnia trwałość i długi okres użytkowania. Dodatkowo wózki mogą posiadać system bocznego wysuwu baterii oparty na rolkach, co znacząco upraszcza ich wymianę. Wózki wyposażone są również w urządzenia, które samoczynnie kontrolują dynamikę jazdy pod względem skrętu koła sterującego, posiadają funkcję regeneracji energii w czasie zwalniania, automatycznej redukcji prędkości oraz automechanizm podnoszenia i opuszczania masztu.
• Podwieszane wózki widłowe - są transportowane poprzez podczepienie ich do ciężarówki. Dodatkowo można je transportować wraz z ich załadunkiem.
• Wózki terenowe - wykorzystywane są najczęściej podczas budowy lub w miejscach, gdzie konieczne jest przewiezienie materiałów do trudno dostępnych miejsc.
• Wózki kontenerowe - posiadają dużą ładowność. Najczęściej wykorzystywane są w stoczniach i portach przeładunkowych.
• Antywybuchowe wózki widłowe - wyposażone są w specjalne zabezpieczenia, co znacząco redukuje ryzyko powstawania wybuchu. Stworzone do transportu niebezpiecznych materiałów.

Podział ze względu na sposób kierowania

Wózki widłowe wyróżniają się także różnym typem kierowania pojazdu:

• Wózki prowadzone - wózek prowadzony przez operatora.
• Wózki podestowe - operator kieruje wózkiem stojąc na podeście znajdującym się na wózku.
• Wózki z fotelem dla kierowcy - operator spoczywając na fotelu znajdującym się na wózku, kieruje nim.
• Wózki sterowane zdalnie - kieruje nim system automatyczny.

Budowa wózka widłowego

Każdy wózek widłowy wyposażony jest w układ podnoszenia, widły, płytę czołową, kabinę i ramę bezpieczeństwa. Urządzenia te składają się z:

• Układu podnoszenia wyposażonego w maszt, który może mieć nawet kilkanaście metrów.
• Wideł pozwalających podnosić towary na paletach.
• Płyty czołowej, do której przymocowany jest maszt i widły.
• Ramy bezpieczeństwa.
• Układu sterowania, który wyróżnia się zamieszczoną przy kierownicy i pedałach, dźwignią.

Na prawidłowe działanie wózka widłowego składa się kilka układów, które znane są z innych pojazdów, a także m.in. układ podnoszenia czy przeniesienia napędu. Dodatkowo może posiadać wymienny osprzęt, tj. chwytaki, przesuw boczny, uchwyty czy obrotnicę.

Zastosowanie wózków widłowych

Wózki widłowe są urządzeniami wykorzystywanymi na placach przeładunkowych, w halach magazynowych i produkcyjnych. Najczęściej użytkowane są na magazynach, gdzie charakteryzują się zamieszczonymi z przodu widłami, które umożliwiają podnoszenie i przewożenie palet, co czyni je niezbędnymi w asortymencie każdego dobrze zorganizowanego magazynu. Obecnie maszyny te wspierają również pracę m.in. w hydraulice, rolnictwie, przemyśle spożywczym, sądownictwie, a nawet na lotnisku. Zatem wózki widłowe mają szersze zastosowanie niż tylko w centrach logistycznych, fabrykach, zakładach produkcyjnych czy na magazynach sklepowych. Zróżnicowane zapotrzebowanie produkcyjne w poszczególnych zakładach sprawia, że wózki jezdniowe mogą być wykorzystywane również podczas bardziej zaawansowanych prac transportowych, często wyposaża się je w dodatkowy osprzęt roboczy przystosowany do konkretnej czynności.

Wózki widłowe a Prawo o Ruchu Drogowym

Zgodnie z definicją zawartą w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, wózek widłowy może być nazywany pojazdem, gdyż spełnia on dwa z najważniejszych zapisów. Nie jest jednak zgodny z przepisem art. 66 ust. 1 p.r.d., która wskazuje na konieczność zastosowania rozwiązań pozwalających na zachowanie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu i samego kierowcy. Brak zgodności z przepisami art. 66 ust. 1 p.r.d. sprawia, że wózek widłowy nie może uzyskać dowodu i tablicy rejestracyjnej.

Wózki widłowe są przeznaczone do transportu wewnątrzzakładowego, zarówno na halach, jak i na otwartych przestrzeniach, np. na placach przeładunkowych. Wskazuje na to m.in. fakt, że nie podlegają one badaniom technicznym w stacjach diagnostycznych, a także do ich kierowania konieczne jest zdobycie konkretnych uprawnień. Muszą przechodzić okresowe przeglądy, ale kontrolę przeprowadza pracownik Urzędu Dozoru Technicznego.

Jazda wózkiem widłowym po drogach publicznych

Zdarza się, że obiekty należące do jednego przedsiębiorstwa znajdują się po dwóch różnych stronach drogi publicznej. Wówczas występuje konieczność pokonania tej trasy. Jest to możliwe, ale wymaga dopełnienia wielu obowiązków. Przede wszystkim pojazd musi mieć zdjęte widły, które sprawiają, że nie zapewnia on odpowiedniego bezpieczeństwa podczas jazdy po drogach publicznych. Jeśli zostaną wprowadzone wszystkie modyfikacje, możliwe jest wyjechanie wózkiem widłowym na drogę publiczną. Na tak zmodyfikowany wózek widłowy muszą zostać wyrobione również tablice oraz dowód rejestracyjny. Ponadto wózek dopuszczony do jazdy po drogach publicznych musi mieć wykupione ubezpieczenie OC, dokument potwierdzający dopuszczenie go do ruchu przez Urząd Dozoru Technicznego, a także potwierdzenie uprawnień kierowcy.

Z tego powodu zwykle okazuje się, że znacznie bardziej opłacalnym rozwiązaniem jest zainwestowanie w dwa osobne wózki widłowe po obu stronach drogi lub przearanżowanie pracy firmy, by nie było konieczności wymiany towarów na paletach. Jazda wózkiem widłowym po ulicy jest możliwa, ale nie zawsze się opłaca. Jest to bowiem pojazd stworzony z myślą o transporcie wewnątrzzakładowym. Zmodyfikowanie takiego urządzenia bywa kosztowne i wymaga ponownego wykonania badań, które potwierdzą bezpieczeństwo korzystania z przekształconego pojazdu. Gdy jest taka możliwość, lepiej więc zrezygnować z poruszania się wózkiem widłowym po drogach publicznych. Przewóz takich urządzeń lepiej zorganizować z użyciem lawet i specjalnych platform. Wózki widłowe docierające do klientów prosto od producenta czy wypożyczalni przewozi się zwykle na lawetach lub ciężarówkach z platformami, w zależności od masy i wielkości urządzenia. Robi się tak nawet w sytuacji, gdy odległość pomiędzy punktem A i B wynosi zaledwie kilka kilometrów.

Uprawnienia i kwalifikacje operatora

Aby móc użytkować wózki widłowe, należy ukończyć szkolenie zawodowe na operatora wózków widłowych oraz zdać egzamin państwowy przed komisją powołaną przez UDT.

Kurs na operatora wózków widłowych

Na specjalistycznym kursie kandydat uczy się wszystkiego od podstaw. Najczęściej kursy dzielą się na część teoretyczną - przygotowującą m.in. z zakresu budowy urządzeń, zasad BHP czy prawidłowej eksploatacji - oraz część praktyczną, czyli ćwiczeń z obsługi wózka. Po takim szkoleniu kandydat na operatora zdaje egzamin państwowy przed komisją egzaminacyjną powołaną przez Urząd Dozoru Technicznego.

Ważność i rodzaje uprawnień UDT

Uzyskane kwalifikacje UDT na wózki widłowe ważne są 10 lub 5 lat, w zależności od rodzaju (na operatora lub konserwatora). Uprawnienia dzielą się następująco:

• Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków z wysięgnikiem oraz wózków z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem - ważność: 10 lat.
• Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wysięgnikiem oraz wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem (uprawniający również do obsługi wszystkich pozostałych wózków z mechanicznym napędem podnoszenia) - ważność: 5 lat.

Dla większości osób wózki unoszące czy wózki podnośnikowe znaczą zupełnie to samo, jednak nic bardziej mylnego. Wózki unoszące tradycyjnie, również nazywane wózkami widłowymi, tak naprawdę się do nich nie klasyfikują. Jak sama nazwa wskazuje, czynność „uniesienia” niewiele ponad podłogę pomaga oderwać paletę od podłoża. Z kolei wózki widłowe podnośnikowe z łatwością poradzą sobie z uniesieniem załadunku na duże wysokości, nawet do kilkunastu metrów.

Bezpieczna eksploatacja wózków widłowych

Jeśli mowa o zasadach bezpieczeństwa w pracy, nie można zapomnieć przede wszystkim o sprawnym urządzeniu. Przed rozpoczęciem pracy należy dokładnie obejrzeć urządzenie w celu wykrycia ewentualnych usterek. W wózkach widłowych znajduje się wiele elementów zabezpieczenia. Jednymi z nich są zabezpieczenia układu hydraulicznego, takie jak zawór bezpieczeństwa czy zawory dławiące na cylindrach. Wózek widłowy posiada wiele układów, a w każdym z nich istnieją specyficzne zabezpieczenia, które należy rozpoznawać, ponieważ to właśnie od nich w dużej mierze zależy jakość pracy, a także bezpieczeństwo operatora.

Obowiązkowe wyposażenie i zasady przewożenia ładunku

Obowiązkowe wyposażenie wózka widłowego to tabliczka znamionowa z parametrami, a także diagram udźwigu, który informuje o maksymalnej dopuszczalnej masie ładunku. Każdy model wózka powinien być wyposażony w diagram udźwigu, uwzględniający wysokość podnoszenia ładunku i położenie środka ciężkości na widłach. Niemniej należy pamiętać, że przy podniesionym ładunku wózek jest niestabilny i trzeba go stale kontrolować, by nie dopuścić do przewrócenia się. Ładunek należy przewozić przy ustawieniu wideł 30 centymetrów powyżej nawierzchni i maszcie pochylonym na operatora.

Ewakuacja i awaryjne opuszczanie wózka systemowego / wysokiego składowania

Każdy operator wózków systemowych (operator unoszony wraz z ładunkiem) powinien przejść przez profesjonalne szkolenie, które pozwoli mu zapewnić sobie bezpieczeństwo w przypadku sytuacji zagrażającej życiu lub zdrowiu. Wózki systemowe są wyposażone w urządzenie awaryjnego opuszczania. Operatorzy powinni jednak przejść szkolenie, by dowiedzieć się, w jaki sposób należy korzystać z tego typu urządzenia. Opuszczanie wózka odbywa się za pomocą uprzęży ewakuacyjnej i linki.

Rejestracja wózków widłowych w UDT

Koniecznością po zakupie wózka widłowego jest jego rejestracja w UDT, czyli w Urzędzie Dozoru Technicznego, który zajmuje się sprawdzaniem, czy urządzenia są poprawnie wykorzystywane oraz czy ich stan techniczny jest właściwy. Aby prawidłowo zarejestrować wózek widłowy, należy złożyć specjalnie do tego przeznaczony wniosek do Urzędu Dozoru Technicznego. Opisany wyżej proces jest procesem wstępnym przy rejestracji. Kolejnym etapem jest badanie techniczne pojazdu.

Okresowe przeglądy

Każdy wózek widłowy dopuszczony do użytku powinien przechodzić wszelkie niezbędne badania w terminie. Od formy dozoru technicznego, jaką sprawuje nad pojazdami UDT, zależą terminy ich przeglądów. Wpływ na terminy takich przeglądów mają również wytyczne producenta dotyczące konkretnego wózka. Jeżeli jednak producent nie zamieści konkretnych wytycznych, przeglądy odbywają się zgodnie z rozporządzeniem ministerialnym. Każde badanie znacząco różni się od siebie formą, charakterem, terminami jak i częstotliwością wykonywania.

Parametry techniczne wózka podnośnikowego

Do kluczowych parametrów technicznych wózków podnośnikowych należą:

• Udźwig nominalny wózka Q [kg] - największa dopuszczalna masa ładunku, jaką wózek może podnieść na wysokość do 3300 mm, przy odległości środka ciężkości ładunku od czoła wideł określonej dla danego udźwigu nominalnego.
• Odległość środka ciężkości ładunku od czoła wideł C [mm].
• Prędkość jazdy z/bez ładunku [m/s].
• Prędkość podnoszenia z/bez ładunku [m/s].
• Prędkość opuszczania z/bez ładunku [m/s].
• Zdolność pokonywania wzniesień z/bez ładunku %.
• Wysokość podnoszenia H [mm] - odległość, na jaką wózek może podnieść ładunek, mierzona przy pionowo ustawionym mechanizmie podnoszenia od podłoża do górnej powierzchni poziomej wideł.
• Wysokość swobodnego podnoszenia h [mm] - wysokość, na którą można podnieść widły bez zmiany wysokości masztu.

Wymiary i masy

• Wysokość masztu w stanie złożonym h1 [mm].
• Wysokość wózka z najwyżej wysuniętym masztem h4 [mm].
• Wysokość wózka ze złożonym masztem h5 [mm].
• Kąt wychylenia masztu do przodu α [°].
• Kąt wychylenia masztu do tyłu ß [°].
• Odstęp osi kół y [mm].
• Szerokość wózka b [mm].
• Promień skrętu R [mm].
• Nacisk osi dla wózka z/bez ładunku na przód/tył [kg].
• Długość całkowita L [mm] - od końca wideł do tylnej krawędzi przeciwwagi.
• Masa własna - waga wózka z wyposażeniem i osprzętem, ale bez ładunku, bez operatora i bez źródła zasilania, akumulatora/paliwa.
• Masa robocza - masa własna plus źródło zasilania, akumulatory/paliwo, bez ładunku i bez operatora.

Wózek widłowy czy ładowarka teleskopowa?

Branża budowlana, podobnie jak wiele innych, nieustannie się rozwija. W kategorii usług dźwigowych i podnośnikowych docenia się operatorów posiadających specjalne uprawnienia. Ładowarki teleskopowe należą do maszyn i pojazdów wykorzystywanych najczęściej w branży budowlanej, ale nie tylko. Są wielozadaniowe i uniwersalne, dzięki czemu z powodzeniem można stosować je w rolnictwie, leśnictwie oraz przemyśle różnego typu. Nowoczesna ładowarka teleskopowa pełni funkcje wielu pojazdów i maszyn, między innymi podnośnika koszykowego, kosiarki, pługu, siewnika lub właśnie wózka widłowego.

Klasyfikacja ładowarek teleskopowych

Ładowarki teleskopowe dzielimy ze względu na:

• Konstrukcję:
  • Podwozia (kołowe przegubowe, kołowe sztywno ramowe).
  • Nadwozia (nieobrotowe, obrotowe).
• Rodzaj napędu:
  • Napęd hydrostatyczno-mechaniczny.
  • Napęd hydrokinetyczno-mechaniczny.
• Sposób zmiany kierunku jazdy:
  • Kierowanie za pomocą ruchu kraba.
  • Kierowanie wyłącznie przednimi kołami.
  • Kierowanie wszystkimi czterema kołami.

Budowa i funkcjonalność

Ładowarka teleskopowa zmontowana jest tak, że kabina operatora oraz teleskop są połączone sztywno z modułem jazdy, a co za tym idzie, nie mogą przemieszczać się w poziomie. Ponadto ładowarki te, w zależności od typu, posiadają jedną parę podpór - tylko z przodu, albo nie mają ich wcale, wtedy podnoszenie ładunku odbywa się na kołach. Natomiast ładowarki obrotowe wyposażone są w obrotnice, która pomaga kabinie operatora wraz z teleskopem obracać się w poziomie nawet o 360°. Ładowarki teleskopowe obrotowe posiadają podpory przednie i podpory tylne; ciężar załadunku obciąża raz bok, innym razem tył, a kolejnym razem przód urządzenia.

Firmy znacząco częściej inwestują w nabycie ładowarki teleskopowej, z uwagi na wyżej wymienione plusy, uniwersalność i funkcjonalność. Uprawnienia na ładowarkę teleskopową pozwalają na obsługę wózków widłowych oraz jej wszystkich pochodnych. Ma to duży wpływ na wybór, gdyż w porównaniu z wózkami widłowymi, uprawnienia na nie pozwalają tylko na wykorzystanie wyłącznie wózka widłowego. Popularność na wózki widłowe wyraźnie spadła na rzecz prestiżowych ładowarek teleskopowych.

Wybór i zakup wózka widłowego

Wiele firm stoi przed nie lada wyzwaniem w sytuacji, kiedy musi zakupić nowy towar w postaci wózka/wózków widłowych do swojego przedsiębiorstwa. Decydując się na zakup takich urządzeń, należy wziąć pod uwagę nie tylko ich przeznaczenie, ale również rodzaj napędu. Wiadomo, że w pomieszczeniach zamkniętych najlepiej sprawdzą się wózki z napędem elektrycznym, ze względu na emisję szkodliwych spalin w wózkach widłowych napędzanych np. gazem. Warto również zwrócić uwagę na udźwig wózka widłowego, rodzaj masztu, wybór odpowiednich wideł czy rodzaj kół jezdnych oraz na tworzywo, z którego są one wykonane.

Do firm produkujących wózki podnośnikowe, najbardziej znanych na polskim rynku należą: Linde, Still, Jungheinrich, Toyota, Hyster, Mitsubishi, BT, Nissan, Yale, Komatsu, Boss oraz wiele innych.

tags: #wozek #widlowy #pod #siodlo