Początki firmy Simson i jej dziedzictwo
Od broni do motorowerów: Historia Simsona
Działalność firmy Simson rozpoczęli bracia Simson w roku 1856 od produkcji broni. Z ich nazwiskiem dziś głównie są kojarzone motorowery, które zyskały dużą popularność w Niemczech Wschodnich (NRD), Polsce oraz innych krajach sąsiednich, zwłaszcza w krajach bloku wschodniego. Bracia Simson zostali wywłaszczeni przez rząd Hitlera w 1934 roku. W 1948 roku nastąpiła zmiana nazwy firmy na Suhler Fahrradfabrik der Sowjetisch Staatlichen A.G.
Sukcesy marki Simson na rynku polskim przypadają na przełom lat 80. i 90. W tym też okresie (lata 1988-1989) fabryka w Suhl wyprodukowała najwięcej jednośladów.
Simson DUO: Trójkołowiec z NRD
Geneza i rozwój DUO
Trójkołowiec Simson DUO powstał jako następca i wersja rozwojowa trójkołowca Piccolo-DUO, produkowanego w latach sześćdziesiątych w fabryce Louis Krause w Lipsku. Był wytwarzany z wykorzystaniem silników motorowerów Simson oraz części i podzespołów pojazdów produkowanych w NRD.
Specyfikacja techniczna i unikalne cechy
Simson DUO, eksportowany w latach 80., miał zamontowany motocyklowy silnik M53/11 AR o pojemności 50 cm³. Napędzane było tylko jedno, lewe koło tylne, a napęd przenoszony był łańcuchem. Pojazd nie posiadał biegu wstecznego. Dwosobowa kabina zapewniała miejsce dla kierowcy, siedzącego z lewej strony pojazdu.
Silnik uruchamiany był ręczną dźwignią, dostępną zarówno z zewnątrz, jak i z wewnątrz. Hamulec aktywowany był przez naciśnięcie kolumny kierownicy, której ruch poprzez system dźwigni i linek przekazywano na wszystkie trzy koła.
Począwszy od modelu DUO 4/1, zmiana biegów odbywała się za pomocą ręcznej dźwigni, a sprzęgło było automatyczne, odśrodkowe. Zawieszenie kół opierało się na niezależnych wahaczach resorowanych amortyzatorami motocyklowymi z tłumieniem olejowym, a tylne koła stabilizowano pionowo drążkiem reakcyjnym. W układzie kierowniczym zastosowano amortyzator skrętu w postaci cięgła Bowdena w układzie zamkniętym.
Chronologia produkcji i modernizacje DUO
Poczynając od 1972 roku, trójkołowiec DUO 4 był produkowany w zakładach FAB Brandis, a od 1973 roku w wersji DUO 4/1. W 1981 roku produkcję przeniesiono do zakładów VEB Robur-Werke w Zittau. Tam, w 1989 roku, opracowano kolejny model - DUO 4/2, wyposażony w 4-biegowy silnik M542E z rozrusznikiem elektrycznym, pochodzący z motoroweru Simson SR 50.
W 1990 roku produkcja trójkołowca ponownie przeniesiona została do zakładów FAB Brandis GmbH, gdzie w 1991 roku ostatecznie zakończono jego wytwarzanie.
Motorowery Simson: Ikony jednośladów
Wczesne modele i ich popularność
Pierwszym motorowerem produkowanym w Suhl od 1955 roku był Simson SR1, który od 1958 roku został zastąpiony przez model SR2. Oba cieszyły się znaczną popularnością, również w Polsce.
Ewolucja konstrukcji: Od SR4 do S50
W latach 60. konstruowano kolejne modele, m.in. SR4-1 „Spatz”, SR4-2 „Star”, SR4-3 „Sperber”, SR4-4 „Habicht”, a także skuter KR51 „Schwalbe”. Były one wyposażone w odmiany silnika spalinowego typu M50 o mocy od 2,6 KM do 4,6 KM (model SR4-3) i dysponowały 2, 3 lub 4 biegami. Produkowano również model sportowy GS-50, który pod koniec lat 60. XX wieku odnosił znaczące sukcesy w rajdach motocyklowych.
Kolejne modele Simsonów coraz bardziej odchodziły od pierwotnych założeń konstrukcyjnych motoroweru jako maksymalnie uproszczonego jednośladu z silnikiem spalinowym. Ukoronowaniem tej tendencji był produkowany od 1975 roku model S50, wyposażony w silnik M53/2-KF i motocyklowy widelec teleskopowy z hydraulicznym ogranicznikiem skoku. Posiadał nową, jednorurową ramę grzbietową o konstrukcji modularnej, częściowo opartą na ramach produkowanych modeli sportowych. Dostępna była także wersja motoroweru z zapłonem elektronicznym.
Simson S51: Przełomowy model
Simson S51 był motorowerem produkowanym w Niemieckiej Republice Demokratycznej, a następnie w Niemczech, w latach 1980-1990 w fabryce VEB Fahrzeug- und Jagdwaffenwerk Ernst Thälmann Suhl. Do dziś cieszy się on dużą popularnością, również wśród młodzieży, mimo swojego wieku. Nowo wprowadzony model S51 niewiele różnił się od starszego S50, jednak wprowadzone zmiany miały fundamentalne znaczenie.
Nowy silnik M531/M541 i jego innowacje
Największą różnicą w modelu S51 było wprowadzenie zmodernizowanego silnika M531 i M541, który jednocześnie zastosowano w modelu KR51/2. W nowej jednostce napędowej dokonano szeregu zmian, mających na celu zmniejszenie zużycia paliwa, znaczne ułatwienie napraw oraz zredukowanie częstej obsługi silnika. Wprowadzono nowy cylinder z tłokiem o mniejszej średnicy oraz wał korbowy o zwiększonym skoku tłoka.
Łożyska wału korbowego smarowano mieszanką paliwa z olejem, w przeciwieństwie do starego silnika, gdzie smarowanie olejem przekładniowym sprawiało problemy podczas napraw. Zastosowano nowe rozwiązanie sprzęgła ze sprężyną centralną, dzięki czemu sprzęgło stało się prawie całkowicie bezobsługowe. Nowe rozwiązanie nożnego rozrusznika umożliwiało dokonywanie napraw bez konieczności całkowitego rozebrania silnika, co było poważnym problemem w silnikach serii M53.
Najważniejszą cechą silnika było zastąpienie 3-biegowej skrzyni przekładniowej z kołami przesuwnymi nową skrzynią trzy- lub czterobiegową z kołami stale zazębionymi i zmianą biegów za pomocą tzw. „klina przesuwnego”. Rozwiązanie to, znane m.in. z włoskiej Vespy, w Simsonie miało charakter sprzęgła kulkowego, gdzie pręt wybierający wewnątrz wałka skrzyni biegów powodował wysunięcie kulek poza obrys zewnętrzny wałka i sprzęgnięcie go z kołem zębatym. Zmieniono także napęd licznika, uszczelniono wałek nożnego rozrusznika i zmieniono wygląd nowego silnika. Projektując nowy silnik, przewidziano także możliwość zwiększenia pojemności do 70 cm³ poprzez wymianę niewielu podzespołów.
Nadwozie S51 pozostało niemal takie samo jak w S50, zachowując zmiany wprowadzone w ostatnich modelach S50, czyli m.in. nowy zbiornik paliwa oraz widelec teleskopowy z krótszymi sprężynami. Ze względu na zmiany w jednostce napędowej, występowały niewielkie różnice, głównie krótszy łańcuch o dwa ogniwa oraz inna linka sprzęgła.
Warianty S51: Od podstawowych po specjalistyczne
- Simson S51 N: Najtańsza i najuboższa wersja z serii S51, posiadała 3-biegową skrzynię biegów i ubogą instalację elektryczną (6 V) bez stacyjki i kierunkowskazów. Wyposażono ją w reflektor 25/25 W, światło stop uruchamiane tylnym hamulcem i sygnał dźwiękowy zasilany z baterii 4 ogniw R20. Prędkościomierz był skalowany do 80 km/h. Podnóżki pasażera umieszczono na wahaczu. Dostępny był w kolorach błękitnym (Ral 5015) i czerwonym.
- Simson S51 B1-3/B1-4: Wersja B1-3 posiadała 3-biegową skrzynię biegów, instalację 6 V, akumulator, stacyjkę, przełączniki zespolone, kierunkowskazy, światło postojowe, reflektor 25 W i klakson. Model B1-4 był pierwszą wersją S51 z silnikiem 4-biegowym, stanowiącą podstawę dla późniejszych modeli.
- Simson S51 B2-4: Powstał na podstawie modelu B1-4, z produkcją rozpoczętą w 1983 roku, co stanowiło rewolucję w wyposażeniu motorowerów.
- Simson S51 C (Comfort): Model ten, oparty na S51 B2-4 „Electronic”, został dodatkowo wyposażony w obrotomierz (skalowany do 10 000 obr./min) z kontrolką świateł drogowych, licznik (skalowany do 100 km/h) z kontrolką kierunkowskazów, automat stopu przy dźwigni przedniego hamulca, składaną dźwignię startera, profilowane siedzenie, amortyzatory tylne z dwustopniową regulacją twardości, oparcie boczne, bagażniki boczne oraz bezstykowy zapłon typu SLEZ („Electronic”). Miał żarówkę reflektora przedniego o mocy 35/35 W, przy zachowaniu instalacji elektrycznej 6 V.
- Simson S51 E (Enduro): Produkcja tego modelu rozpoczęła się w 1982 roku, bazując na modelu B2-4. Wprowadzono w nim wzmocnioną dokręcanymi zastrzałami ramę (masa wzrosła z 79,5 do 84 kg), kierownicę o wyższym profilu, składany starter nożny oraz podniesione kolanko wydechowe z tłumikiem osłoniętym blaszaną osłoną. Zmiana usytuowania tłumika wymagała modyfikacji osłonki bocznej i odsunięcia dźwigni hamulca tylnego. Modele S51 Enduro były przeznaczone do codziennej eksploatacji na drogach utwardzonych oraz jazdy w łatwym terenie z obciążeniem wyłącznie kierowcą. Wersja S51 E/1 była uboższa i tańsza pod względem instalacji elektrycznej (identycznej jak w S51 N) i posiadała 4-biegową skrzynię biegów.
- Modernizacja S51/1 (12V): W listopadzie 1988 roku nastąpiła znacząca modernizacja wyposażenia, wprowadzająca instalację elektryczną 12 V, ulepszony czujnik stopu tylnego hamulca, sygnał dźwiękowy przy przednim reflektorze oraz oświetlenie halogenowe HS1 w wersjach z bezstykowym układem zapłonowym. Usunięto funkcję świateł postojowych, zastępując je światłem pozycyjnym w przednim reflektorze. Zmieniono kolor błotników ze srebrnego na czarny, a niektóre modele wyposażono w emaliowane na czarno tłumiki. W wybranych modelach S51/1 zaczęto stosować lakierowanie proszkowe głównych części ramy (PPB), zapewniające większą ochronę przed zarysowaniami i korozją.
- Simson S51/1 B: Model podobny do B1-4, z odświeżonymi detalami.
- Simson S51/1 C (Comfort): Wyposażony w bezstykowy, elektroniczny układ zapłonowy, instalację elektryczną 12 V z regulatorami napięcia EWR i ELBA oraz reflektor HS1 35/35 W.
- Simson S51/1 E (Enduro): Model zastępujący starsze wersje S51 E. Wprowadzono w nim plastikowy przedni błotnik mocowany przy kole oraz instalację elektryczną identyczną jak w modelu S51/1 C.
Późniejsze innowacje i ostatnie modele
W silniki M531/M541 wyposażone zostały także skutery nowej konstrukcji SR50 i SR80. Cieszyły się one dużą popularnością, gdyż nowoczesne nadwozie skutera zapewniało wygodę podczas jazdy nawet w czasie deszczu poprzez osłony na nogi. W 1986 roku skutery SR50 i SR80 zastąpiły model KR51/2.
W 1990 roku wprowadzono model S53. Pod koniec pierwszej połowy lat 90. powrócono do nazewnictwa modeli gatunkami ptaków, dokonano modernizacji modeli S53 oraz SR50, wprowadzono do produkcji nowe pojazdy, m.in. skutery z automatyczną skrzynią biegów Star 25/50/100, motorynki Spatz 25/50 oraz pojazdy trójkołowe Albatros.
W drugiej połowie lat 90. wznowiono produkcję motocykli o pojemności 125 cm³, wprowadzono model MS 50 Sperber z ulepszonym silnikiem M554 i dozownikiem oleju. Firma Simson we współpracy z tajwańską firmą Her Chee sprzedawała również niewielką liczbę tajwańskich pojazdów pod nazwą Simson Sula.
5 Zakazanych Motocykli PRL - Władza ich nienawidziła, konstruktorzy kochali.
Upadek i odrodzenie marki Simson
Okres transformacji i bankructwo
Jesienią roku 2002, po wielu latach niepowodzeń w odmienionej gospodarczo i politycznie nowej rzeczywistości rynkowej (transformacja ustrojowa), produkcja została ostatecznie wstrzymana. W 1991 roku sprzedano zaledwie 5000 pojazdów. W 1992 roku zmieniono nazwę fabryki na Suhler Fahrzeugwerk GmbH i drastycznie obniżono produkcję modeli S53 i SR 50/1. W 1996 roku, w wyniku zmian w kodeksie drogowym, gwałtownie spadło zainteresowanie pojazdami klasy 80 cm³. Spółka Simson ogłosiła bankructwo 28 czerwca 2002 roku, a w 2003 roku nastąpiła upadłość przedsiębiorstwa i zwolnienie ostatnich 90 pracowników.
Współczesne odrodzenie i produkcja części
W 2003 roku markę Simson przejęła spółka MZA Meyer Zweiradtechnik Ahnatal GmbH. Dzięki staraniom tej firmy, sprzedaż i produkcja części zamiennych doprowadziła do popularyzacji marki Simson i wznowienia jednostkowej produkcji pojazdów lub ich odnawiania. W 2009 roku wznowiono nawet produkcję seryjną silników spalinowych typu M541, co świadczy o trwałym dziedzictwie i wciąż żywym zainteresowaniu pojazdami tej wschodnioniemieckiej marki.