Wywrotki 4-osiowe stanowią kluczowy element w sektorze transportu materiałów sypkich, łącząc w sobie zaawansowane rozwiązania techniczne z wszechstronnym zastosowaniem. Ich konstrukcja jest zoptymalizowana pod kątem efektywności, wytrzymałości i komfortu pracy, co czyni je niezastąpionymi w wielu gałęziach gospodarki.
Ewolucja i charakterystyka ciężkich wywrotek budowlanych
Branża pojazdów konstrukcyjnych, mimo swojego konserwatyzmu, stopniowo adaptuje nowoczesne rozwiązania, mające na celu zwiększenie efektywności i komfortu pracy w ekstremalnych warunkach. Przykładem jest propozycja firmy MAN, która wprowadziła ciężką budowlaną wywrotkę TGS 8x8 z zautomatyzowaną skrzynią biegów.
MAN TGS: Innowacje i komfort
Model TGS pojawił się na rynku w 2007 roku jako następca TGA. W porównaniu z poprzednikiem, TGS oferuje szereg ulepszeń, w tym powiększone spoilery redukujące współczynnik oporu powietrza o 4%, zmniejszony poziom hałasu wewnątrz kabiny o 13% oraz o 15% większy strumień powietrza kierowanego do chłodnicy.
Jednym z kluczowych rozwiązań technicznych w TGS jest zautomatyzowana skrzynia biegów ZF 12AS2330 OD TipMatic Offroad, zaprojektowana specjalnie dla ciężkich pojazdów z napędem 8x8. Skrzynia ta, będąca połączeniem sterowanej elektroniczno-pneumatycznie skrzyni przekładniowej kłowej z automatycznym sprzęgłem ciernym suchym, oferuje 12 biegów zasadniczych do przodu, bieg wsteczny, przełożenia manewrowe oraz funkcję offroad (DX). W trybie offroad zmiana przełożeń odbywa się przy wyższych prędkościach obrotowych, co jest idealne do jazdy w trudnym terenie i podczas transportu ciężkich ładunków, choć wiąże się z większym zużyciem paliwa. Kierowca może wybierać między trybem ręcznym a automatycznym, przy czym w trybie automatycznym skrzynia zmienia biegi płynnie i szybko.
Kabina i ergonomia w MAN TGS
Wnętrze kabiny TGS charakteryzuje się wyższą jakością materiałów wykończeniowych, co przekłada się na mniejszy hałas podczas pokonywania nierówności. Deska rozdzielcza jest montowana jako całość, co dodatkowo redukuje hałas i sprawia, że kokpit jest bardziej uporządkowany i ergonomiczny. Kabina jest dobrze wyciszona, wyposażona w automatyczną klimatyzację, a wydajne wspomaganie kierownicy ułatwia manewrowanie. Fotel kierowcy z pneumatycznym zawieszeniem posiada wielokierunkową regulację. Przyłącze sprężonego powietrza z pistoletem ułatwia utrzymanie kabiny w czystości.
System PriTarder i hamowanie silnikowe
Interesującym rozwiązaniem technicznym w MAN TGS jest system PriTarder, którego skuteczność hamowania nie jest uzależniona od prędkości jazdy. Zapewnia on stały poziom mocy hamowania w pełnym zakresie prędkości, wymagając jedynie redukcji biegów. PriTarder działa bezpośrednio na wał korbowy i wykorzystuje efekt hamowania wzmocnionym hamulcem silnikowym EVB (Exhaust Valve Brake). Hamulec EVB zwiększa siłę hamowania poprzez częściowe otwarcie zaworów wydechowych podczas procesu hamowania, kiedy przepustnica na wydechu jest zamknięta. To rozwiązanie zwiększa skuteczność hamowania do 60%.
Charakterystyka zabudowy wywrotki MAN TGS
- Wymiary (długość x szerokość x wysokość burt): 6.200 x 2.500 x 1.350 mm
- Objętość: ok. 18,5 m³
- Waga zabudowy: ok. 4.300 kg
- Materiały:
- Podłoga: 7-milimetrowa stal Hardox
- Burty: 5 mm stal Domex
- Konstrukcja:
- Burta przednia z małym dachem i drabinką
- Burty boczne stałe, o konstrukcji półkolistej typu U
- Burta tylna: 6 mm, z górnymi zawiasami, pochylona pod kątem 10 stopni, otwierana automatycznie przy podniesieniu skrzyni
- Wymienne boczne osłony przeciwobsypowe
- Siłownik: Przedni, stabilizowany, z krótkim kielichem.
Scania XT 8x4: Wygoda i ładowność
Scania XT 8x4 z wywrotką to pojazd dedykowany do transportu materiałów na budowy z dobrze przygotowanymi drogami dojazdowymi. Priorytetem w tej konfiguracji jest maksymalna ładowność i komfort, a nie ekstremalne zdolności terenowe. Przedni zderzak jest nisko osadzony, co wskazuje na przeznaczenie szosowe, z możliwością wjazdu w mniej wymagający teren.
Zawieszenie Scanii XT
Z tyłu zastosowano zawieszenie pneumatyczne (dwie poduszki na oś), które jest lżejsze od typowego zawieszenia resorowego o 150-200 kg, zwiększając tym samym ładowność pojazdu. Pomimo lżejszej konstrukcji, wytrzymałość tylnego wózka pozostaje wysoka, z udźwigiem 26 ton. Możliwe jest również zamówienie pneumatycznego zawieszenia przedniego, choć w prezentowanym egzemplarzu zastosowano zmodernizowane zawieszenie resorowe z dwoma piórami zamiast trzech, co zapewnia lepszy komfort jazdy i jest lżejsze.
Mankamentem zawieszenia pneumatycznego jest potencjalnie wolniejsza reakcja na nierówności, co może pogorszyć trakcję w ekstremalnych warunkach. Jednak jazda próbna w kopalni kruszywa potwierdziła dobrą wydajność Scanii XT z pełnym ładunkiem w mniej ekstremalnym terenie.
Blokady i tempomat
W trudniejszych warunkach terenowych wykorzystuje się blokady międzyosiową i mechanizmów różnicowych tylnych mostów, które włącza się sekwencyjnie pokrętłem. Włączenie blokady międzyosiowej pozwala również na dociążenie przedniej osi tylnego wózka poprzez regulację ciśnienia w układzie zawieszenia pneumatycznego, obsługiwaną przyciskiem na desce rozdzielczej.
W pojazdach wyposażonych w tempomat, można go wykorzystać do pokonywania wzniesień, co zwiększa ekonomię jazdy i oszczędza układ napędowy. Zaleca się wyłączenie kontroli trakcji, podniesienie obrotów silnika do poziomu maksymalnego momentu obrotowego i włączenie odpowiedniego biegu na cały podjazd.
Skrzynia biegów
Mimo dostępności zautomatyzowanych skrzyń biegów, wielu nabywców wywrotek Scania wciąż wybiera manualne skrzynie. Dwuzakresowa, 6-biegowa skrzynia (plus tzw. połówki i dwa biegi pełzające) z serwomechanizmem i linkami zamiast cięgna, zapewnia łatwą zmianę przełożeń. System preselekcji pozwala na wcześniejsze zaplanowanie zmiany biegu, co zwiększa komfort jazdy. Na zjazdach pomocny jest dwuzakresowy hamulec silnikowy.
Udogodnienia i bezpieczeństwo
W Scanii XT zadbano o detale zwiększające komfort i bezpieczeństwo. Uchwyt do holowania ukryto pod odchylaną tablicą rejestracyjną, co umożliwia szybki dostęp w razie potrzeby. Odchylany stopień ułatwia czyszczenie szyby przedniej. Uchwyt na tylnej zewnętrznej ścianie kabiny, antypoślizgowy stopień boczny i reling na dachu kabiny zapewniają wygodę i bezpieczeństwo podczas sprawdzania ładunku.
W kabinie, mimo zamontowania górnego wlotu powietrza, jest cicho i komfortowo. Wykorzystano antypoślizgowe wykładziny, a dywaniki i tapicerka wykonane są z materiałów łatwych do utrzymania w czystości (m.in. winyl). Fotel kierowcy z pneumatycznym zawieszeniem oferuje liczne regulacje, a regulacja ustawienia kierownicy ma duży zakres. Elektrycznie sterowane szyby, liczne schowki, uchwyty na kubki i składane siedzenie pasażera, które może służyć jako stolik, zwiększają funkcjonalność. Na wsporniku aluminiowym na tylnej ścianie kabiny można zawiesić siatki i pojemniki, a pod nim znajduje się leżanka do krótkiego wypoczynku.
Wielton Strong Master Optima: Naczepa do zadań specjalnych
Naczepa Strong Master Optima, produkowana przez Grupę Wielton, jest przeznaczona do pracy w najbardziej wymagających warunkach, szczególnie w przemyśle wydobywczym w Afryce. Jej konstrukcja łączy wytrzymałość z optymalizacją masy, co jest kluczowe w transporcie dużych ilości materiałów.
Zastosowanie i konstrukcja
Strong Master Optima charakteryzuje się unikatowym połączeniem technologii i odpowiedniego doboru wyposażenia, co zapewnia optymalną równowagę między solidnością a wagą 4-osiowej wywrotki. Jej masa własna wynosi od 8440 kg, a DMC 54 000 kg, co czyni ją najlżejszym produktem na rynku afrykańskim, lżejszym o 10-25% od konkurencyjnych wywrotek. Skrzynia ładunkowa wykonana jest z trudnościeralnej stali HARDOX® 450, co gwarantuje wysoką odporność na uszkodzenia i wydłuża okres eksploatacji.
Zastosowanie tej wywrotki jest wielofunkcyjne i obejmuje transport nawozów, produktów sypkich branży rolniczej, aż po rudy kopalniane. W warunkach afrykańskich, gdzie infrastruktura drogowa jest często słabo rozwinięta, kluczowymi parametrami są wytrzymałość i niezawodność.
Rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo i efektywność
W Stron Master Optima zastosowano siłownik PREMIUM do sprawnego rozładunku ciężkich ładunków. Dla zwiększenia szczelności skrzyni ładunkowej i bezpieczeństwa towaru w transporcie, wykorzystano specjalne, wysuwane automatycznie haki ryglujące tylną klapę. Innowacją jest również system OPTI-TURN, który minimalizuje poziom ścierania opon podczas wykonywanych manewrów.
Podwozia budowlane MAN TGS: Szeroka gama konfiguracji
Nowy MAN TGS z zabudową rynnową firmy F.X. Meiller jest dostępny w szerokiej gamie konfiguracji podwozi budowlanych. Oferowane są samochody z układem napędowym 4x4 o DMC 18 t, podwozia 3-osiowe w konfiguracji 6x6 o DMC 26, 33 i 40 t (technicznej) oraz wersje 4-osiowe z napędzanymi 2, 3 lub 4 osiami, dostępne w odmianach o 35 i 41 t TDMC.
Silnik i układ napędowy
Testowy egzemplarz wyposażony był w silnik D20 o mocy 440 KM, dostępny również w wersji D26 o mocy 480 KM. Stale napędzane są tylne osie, co zapewnia mniejsze zużycie paliwa i dłuższą żywotność układu napędowego na utwardzonych nawierzchniach. W trudnym terenie można wykorzystać dołączany napęd drugiej przedniej osi i blokady mechanizmów różnicowych.
Wszystkie opcje napędu uruchamiane są wygodnym pokrętłem na tablicy rozdzielczej. Obracanie pokrętła w lewo włącza reduktor i sekwencyjnie blokuje mechanizmy różnicowe. Reduktor można włączyć tylko na postoju, natomiast blokady przy minimalnej prędkości.
Zabezpieczenia i kabina
Podwozie MAN TGS przystosowane do pracy w trudnych warunkach terenowych jest wyposażone w dodatkowe osłony, np. z przodu pojazdu do zabezpieczenia silnika oraz pod 300-litrowym zbiornikiem paliwa. Budowlane podwozie TGS wyposażono w kabinę typu M o wysokości wnętrza 1645 mm i szerokości 2056 mm. Dostęp do środka ułatwiają 3 szerokie i antypoślizgowe stopnie wejściowe, z których pierwszy jest elastycznie zamocowany, co chroni go przed uszkodzeniami. Tunel silnika ma niewielką wysokość 260 mm, co umożliwia swobodne poruszanie się we wnętrzu i zapobiega roznoszeniu zabrudzeń. Wewnętrzna długość kabiny 1770 mm zapewnia dużą przestrzeń za fotelami, którą można wykorzystać na przechowywanie odzieży roboczej, narzędzi i innych przedmiotów. W kabinie znajduje się również pojemna lodówka, dwie szerokie półki nad przednią szybą oraz cyfrowy tachograf. Fotele są bardzo wygodne, zwłaszcza fotel kierowcy, który oferuje liczne regulacje i ogrzewanie. Kolumna kierownicy ma zmienną wysokość i pochylenie. Wnętrze kabiny jest jasne i przestronne, a doskonałą widoczność zapewniają duża szyba przednia, obniżone przednie narożniki szyb w drzwiach oraz małe szyby w bocznych ścianach kabiny, ułatwiające włączanie się do ruchu. Lusterka główne i szerokokątne są zintegrowane w jednej obudowie, co zapobiega drganiom i zmniejsza opór powietrza oraz hałas.
Układ wskaźników i silnik
Główny zestaw wskaźników przypomina wcześniejsze modele, z nowymi kontrolkami świateł przeciwmgielnych i informacjami o niskim poziomie paliwa oraz stanie naładowania akumulatora. Centralny wyświetlacz jest podzielony na trzy sekcje, prezentujące informacje o biegu, tempomacie, danych pojazdu oraz statusie.
Źródłem napędu jest 6-cylindrowy, rzędowy silnik wysokoprężny D2066 o pojemności 10,5 dm³, mocy 324 kW (440 KM) przy 1500 obr./min i maksymalnym momencie 2100 Nm w zakresie 1000-1400 obr./min. Silnik wykorzystuje układ common rail z trzystopniowym wtryskiem paliwa (dawka wstępna, zasadnicza i końcowa), co zapewnia łagodniejszy zapłon i efektywniejsze spalanie. Wałek rozrządu jest napędzany przekładnią zębatą po stronie koła zamachowego, co przyczynia się do cichej pracy i zwiększonej trwałości (do 1,5 mln km). Silnik spełnia wymagania Euro 4 dzięki technologii recyrkulacji spalin EGR w połączeniu z filtrem cząstek-katalizatorem PM-Kat. Silnik współpracuje z ręczną, 16-biegową skrzynią ZF z nadbiegiem, wyposażoną w system ServoShift ułatwiający załączanie przełożeń.
Zabudowa rynnowa F.X. Meiller
Zabudowa rynnowa F.X. Meiller ma wymiary 6,5x2,28x1,35 m, co daje objętość około 17 m³. Skrzynia wykonana jest ze stali HARDOX 400, z blachą o grubości 8 mm na dnie i 5 mm na ścianach bocznych. Wysoko poprowadzona ściana czołowa z krótkim daszkiem chroni kabinę przed spadającym urobkiem. Tylna ściana to wahliwa burta z podwyższonym łożyskowaniem i automatycznym zamknięciem pazurowym. Kąt wychylenia skrzyni wynosi 48°. Konstrukcja oparta jest na ramie pomocniczej z połączeniem krzyżowym i stabilizatorem nożycowym dla maksymalnej stabilności przy wywrocie. Wielosekcyjny siłownik hydrauliczny umieszczony jest z przodu skrzyni i sterowany z kabiny. Zabudowa posiada opończę z ręcznym mechanizmem zwijania, uchwyt na koło zapasowe z windą, drabinę oraz boczne blachy odsypowe i kołek podporowy.
Nośność osi w testowanym pojeździe wynosiła po 8 t dla przedniej i po 13 t dla tylnej pary, z dopuszczalną techniczną masą całkowitą 41 t. Przy masie własnej pojazdu z zabudową 15 610 kg, zapewnia to ładowność 25 390 kg. Urzędowa DMC 4-osiowej wywrotki to 32 t, co na drogach publicznych pozwala na załadunek maksymalnie 16 390 kg.
Zużycie paliwa i komfort jazdy
Nowy MAN TGS charakteryzuje się umiarkowanym zużyciem paliwa. Podczas jazdy z ładunkiem, obejmującej ciężkie próby w terenie z użyciem wszystkich blokad, pojazd spalił około 39 dm³/100 km. Ten wynik można jeszcze poprawić, korzystając z tempomatu, który zwiększa ekonomikę jazdy na szosowych odcinkach i oszczędza układ napędowy w terenie. Zawieszenie oparte na resorach parabolicznych i układ kierowniczy zapewniają doskonałe prowadzenie. Samochód zachowuje się neutralnie w koleinach czy na nierównych nawierzchniach. Hamulce bębnowe na wszystkich osiach są wspomagane przez jednostopniowy hamulec silnikowy EVB, który wydaje charakterystyczny basowy dźwięk.
Nowy MAN TGS pozytywnie zaskakuje komfortowymi warunkami pracy, mimo że jest ciężkim pojazdem budowlanym. Terenowe podwozie 8x6 z reduktorem, ręcznie uruchamianymi mechanizmami różnicowymi i dużym prześwitem pod osiami (przód/tył: 350/305 mm) ułatwia operowanie w żwirowniach czy na placach budowy bez wyjeżdżonych dróg dojazdowych.
Terberg: Specjalistyczne wywrotki do nietypowych zastosowań
Terberg to holenderski producent ciężarówek do nietypowych zastosowań, znany z pojazdów terminalowych oraz modyfikacji dla Volvo Trucks (np. montaż dodatkowych osi tworzących układy 10x4 lub 10x2). Ich "popisowym daniem" są wywrotki przystosowane do pracy w holenderskich warunkach prawnych, które pozwalają na masę całkowitą do 46 ton przy czterech osiach, dzięki odsuniętym od siebie tylnym osiom.
Cechy wywrotek Terberg
Pojazdy Terberg są gruntownie przygotowane do pracy z dużymi obciążeniami. Otrzymują układy osi 8x8, przednie opony w rozmiarze 445/75, zawieszenie pneumatyczne oraz osie o specjalnej konstrukcji, o 12- lub 15-tonowej wytrzymałości. Techniczne DMC potrafi wynieść 54 tony, a kabiny montowane są wyraźnie wyżej niż w Volvach. Do tego dochodzą wygodne zabudowy wyposażone w hydraulicznie rozkładane pokrywy przestrzeni ładunkowej.
W ostatnich dniach, WITD Poznań zatrzymało właśnie Terberga sprowadzonego z Holandii, który był mocno przeładowany - rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 54 tony, przekraczając dopuszczalną o 22 tony (68,75%). Kierowcę ukarano mandatami, a wobec przedsiębiorcy wszczęto postępowanie administracyjne.
Wymiary i pojemność naczep wywrotek
Długość, pojemność i ładowność naczepy wywrotki to kluczowe parametry wpływające na jej manewrowość, możliwość załadunku, dopasowanie do rodzaju materiału oraz zgodność z przepisami. Wymiary standardowej naczepy typu wywrotka zaczynają się od około 8,5 metra i kończą na 10,5 metra długości.
Czynniki wpływające na długość i pojemność
Długość naczepy zależy od rodzaju zabudowy (stalowe są zazwyczaj krótsze i cięższe, aluminiowe lżejsze), liczby osi i dopuszczalnej masy całkowitej zestawu (DMC). Im większa ładowność i więcej osi, tym konstrukcja może być dłuższa, o ile mieści się w przepisowych limitach drogowych.
Najczęściej spotykane modele naczep wywrotek mają pojemność od 25 do 28 m³, co sprawia, że są uniwersalne do transportu piasku, żwiru, gruzu czy mas bitumicznych. Naczepy o kubaturze od 30 do 35 m³ są dedykowane do transportu materiałów sypkich o mniejszej gęstości, takich jak trociny, torf, wapno czy odpady. Istnieją również naczepy o pojemności powyżej 35 m³, sięgające nawet 45-50 m³, wykorzystywane w branży rolniczej do przewozu kukurydzy, zbóż, siana czy pasz, gdzie liczy się objętość, a nie waga ładunku.
Pojemność naczepy wywrotki wyrażana w metrach sześciennych (m³) odnosi się do objętości przestrzeni ładunkowej, np. 30 m³ oznacza 30 000 litrów materiału. Wartość ta ma bezpośrednie przełożenie na koszty operacyjne i logistykę.
Pojemności wywrotek w zależności od konfiguracji:
- Małe wywrotki (2-osiowe): około 6-10 m³
- Wywrotki 3-osiowe: około 10-18 m³
- Wywrotki 4-osiowe: około 15-22 m³
- Zestaw z ciągnikiem siodłowym (naczepa wywrotka): od 25 do 50 m³
Ładowność a wymiary
Ładowność to maksymalna masa ładunku, jaką pojazd może przewieźć zgodnie z przepisami i możliwościami konstrukcyjnymi. Długa, ale niska naczepa może pomieścić dużo lekkiego, ale objętościowego materiału, natomiast naczepa o niższym nadwoziu i wzmocnionej ramie może udźwignąć znacznie więcej, pomimo mniejszej objętości. Wybór odpowiedniej naczepy wywrotki powinien uwzględniać rodzaj ładunku, specyfikę tras, warunki terenowe i oczekiwania logistyczne, aby zoptymalizować koszty i czas realizacji zleceń.
tags: #wywrotka #4 #osiowa #prezentacje