Firma KAMAZ, czyli Kamski Zakład Samochodowy (ros. ОАО «КАМАЗ»), to jeden z największych producentów samochodów ciężarowych w Rosji. Obecnie zakłady KAMAZ składają się z 9 fabryk, w tym zlokalizowanych także poza Rosją (Wietnam, Indie, Kazachstan), wyspecjalizowanych w produkcji różnych podzespołów. KAMAZ jest drugim co do wielkości producentem w Federacji Rosyjskiej i jedynymi zakładami w Rosji produkującymi pełną gamę samochodów ciężarowych różnego typu.
Historia i Rozwój KAMAZ
Geneza i zapotrzebowanie
W Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w latach 60. istniało zapotrzebowanie na uniwersalne samochody ciężarowe. Opracowywanie nowej ciężarówki rozpoczęto jeszcze w latach 60., a pojazd miał posiadać efektywny silnik wysokoprężny. Popularne w ZSRR samochody GAZ-53 (od 1961 r.) oraz ZIŁ-130 (od 1962 r.) posiadały silniki benzynowe, które były mało ekonomiczne w pojazdach użytkowych. Ładowność tych ciężarówek była dość niska - GAZ przewoził teoretycznie do 3 ton, a ZIŁ - do 6 ton. Dla uzupełnienia należy wspomnieć, iż od 1961 r. produkowano w ZSRR ciężarówki Ural-375 z silnikami benzynowymi.
Silnik Diesla posiadały ciężarówki KrAZ oraz MAZ. Produkowany od lat 60. KrAZ-255B był jednak pojazdem zbyt dużym do uniwersalnego zastosowania. Posiadał on potężny, 15-litrowy silnik JAMZ-238 i napęd na wszystkie osie, co skutkowało również potężnym spalaniem. Drugi zakład produkujący ciężarówki z Dieslem - MAZ z Mińska - już wkrótce po II wojnie światowej rozpoczął produkcję ciężarówek MAZ-200, MAZ-205 i MAZ-502 z silnikami dieslowskimi JAZ-204. Były to silniki dwusuwowe, będące kopią słynnych amerykańskich silników Detroit Diesel serii 71 wprowadzonej w 1938 r., z mechanicznymi pompowtryskiwaczami oraz doładowaniem sprężarką Rootsa. MAZ-200, 205 i 502 posiadały klasyczny układ konstrukcyjny z silnikiem przed kabiną. Nie były to zbyt dynamiczne samochody - maksymalna prędkość wynosiła 50 km/h. Dużo lepsze parametry posiadały produkowane od 1965 r. ciężarówki serii MAZ-500 z 11-litrowym, 4-suwowym, widlastym silnikiem JAMZ-236.
Początki produkcji i innowacje
W 1976 r. w Nabiereżnych Czełnach nad rzeką Kamą ruszyła fabryka Kamaz. 16 lutego 1976 r. ruszyła tam produkcja. Krąży wiele legend o kopiowaniu zachodnich rozwiązań technicznych przez ZSRR. Jak się okazuje, podobnie było z Kamazem. W 1969 r. powstała prototypowa ciężarówka ZIŁ-170. Wedle rosyjskich stron internetowych, pojazd ten został opracowany przez kanadyjską firmę International Harvester pod oznaczeniem COF-220. Samochód wyróżniał się charakterystycznym, 3-osiowym podwoziem z dwoma napędzanymi osiami tylnymi z kołami bliźniaczymi. To do dziś znaki rozpoznawcze klasycznych Kamazów. W oryginale, International Harvester posiadał 2-suwowy, widlasty silnik Diesla (wówczas zupełnie typowe w Ameryce Północnej).
Opracowane samochody Kamaz były przystosowane do temperatur od -40 do +50 stopni Celsjusza, a także do pracy na wysokości do 3000 m nad poziomem morza. Aby uzyskać wysokie średnie prędkości, zdecydowano, iż napęd musi uzyskiwać wskaźnik mocy 8 KM na tonę masy w pełni załadowanego pojazdu. W 1975 r. poinformowano w prasie o zastosowaniu do napędu 8-cylindrowych, widlastych silników JAMZ o mocy 210 KM oraz silnika JAMZ-7401 o zmniejszonym stopniu sprężania i mocy 180 KM.
Kamaz-5320 i jego warianty
Pojazdy były zunifikowane konstrukcyjnie. Podstawowy Kamaz-5320 posiadał trzymiejscową kabinę. Nacisk na oś przednią przy pełnym załadunku wynosił 6 ton, a nacisk na każdą oś tylną - po 5,5 t, łącznie 11 t. Po dołączeniu przyczepy o masie maksymalnej 11,5 t (zwykle na dwóch osiach z kołami bliźniaczymi - typ GKB-8350) uzyskiwano dość pojemny zestaw o masie całkowitej 22,6 t. To niemal dwa razy mniej, niż współczesny ciągnik siodłowy (40 t), ale w realiach lat 70. były to znaczne osiągi. Pojazd z przyczepą uzyskiwał prędkość 60 km/h w 40 sekund.
Ciągnik siodłowy Kamaz-5410 posiadał natomiast pomniejszony rozstaw osi - 2840 mm. Jego masa własna wynosiła 6,89 t, a dopuszczalny nacisk na siodło - 8,1 t. Masa zestawu z naczepą OdAZ-9770 z burtami wynosiła 26 ton. Pojazd użytkowano też z naczepą samowyładowczą GKB-9575 o masie 5,5 t i ładowności 13,5 t lub naczepą plandekową OdAZ-9385. Zdolność pokonywania wzniesień z naczepą samowyładowczą wynosiła do 18 promili. Wywrotka Kamaz-5510 posiadała skrócony rozstaw osi i charakteryzowała się masą 8,113 t i ładownością 7 t. Terenowa, wojskowa ciężarówka Kamaz-4310 posiadała masę 8 ton i ładowność 5 ton. Do podstawowych odmian wprowadzano szereg modyfikacji, a oznaczenie powstawało przez dodanie cyfry na końcu.
Silniki Kamaz
8-cylindrowy, widlasty, dieslowski silnik JAMZ-740 produkowano w kombinacie Kamaz pod oznaczeniem Kamaz-740. Cylindry tej widlastej, 8-cylindrowej jednostki były rozchylone pod kątem 90 stopni. Silnik posiada mokre tuleje i oddzielną głowicę dla każdego cylindra. Panewki są cienkościenne, wymienne. Tłoki są wykonane ze stopu aluminium i posiadają żeliwną wstawkę pod górnym pierścieniem. Powierzchnię tłoka pokryto grafitem koloidalnym. Rozrząd jest górnozaworowy, napędzany za pomocą kół zębatych. Wał rozrządu znalazł się w kadłubie. Zawory są wykonane z żaroodpornej stali, a gniazda zaworowe - ze spieków żelaza. Koła zębate, umieszczone w tylnej części silnika, napędzają widlastą pompę paliwową (umieszczoną na środku bloku), sprężarkę i pompę wspomagania. Sprzęgło wentylatora jest sterowane hydraulicznie. Układ wtryskowy posiada system przestawiania wtrysku i przewody przelewowe. Filtr powietrza jest suchy, z wkładem papierowym. Układ chłodzenia jest zamknięty, z pompą wody i 2 termostatami. Chłodnica posiada żaluzje.
Rozwój i współpraca
Kamaz posiadał podzespoły polskiej produkcji. Z zakładów Polmo w Praszce wysyłano do ZSRR 50 000 podzespołów hamulcowych rocznie, które bazowały na licencji Westinghouse. Produkcja Kamazów szybko osiągnęła wysoki pułap. Już w 1979 r. wyprodukowano 100 000 ciężarówkę. Samochody trafiały do całego ZSRR, a także do państw należących do RWPG. Do 1999 r. Kamaz wyprodukował 1,6 mln samochodów i 2 mln silników diesla. Od 2008 r. udziały w firmie posiada koncern Daimler (ciężarówki Mercedes). Na początku XXI wieku wdrożono nową generację ciężarówek K5, opracowanych we współpracy z Daimlerem. Decyzją z dnia 3 czerwca 2022 r. Rada Unii Europejskiej nałożyła na przedsiębiorstwo sankcje za wspieranie działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy.
Współczesne wywrotki Kamaz
Kamaz 5360 4x2
Kamaz Trucks Polska, krajowy dystrybutor rosyjskiego producenta, wprowadza do sprzedaży wywrotkę oznaczoną symbolem 5360 4x2 o technicznej DMC 20,2 t i ładowności konstrukcyjnej 11,3 t. Nowa wywrotka 5360 4x2, z możliwością tylnego lub trójstronnego kiprowania, jest przeznaczona głównie do robót remontowo-budowlanych. Może być również wykorzystywana przy pracach komunalnych i wodociągowych wykonywanych w ciasnej zabudowie, niedostępnej dla wywrotek trzy- i czteroosiowych.
Fabrycznie montowana skrzynia ładunkowa o pojemności 6,5 m sześć. jest odchylana do tyłu za pomocą pompy hydraulicznej marki Meiller, Hyva lub Bezares. Jej maksymalny kąt nachylenia wynosi 50 stopni. Wyładunek ułatwia dodatkowo montowany w wyposażeniu standardowym stabilizator przechyłu. Za dopłatą (ok. 10 tys. zł) można zamówić też trójstronny kiper o pojemności 9 m sześć.
Parametry techniczne Kamaz 5360 4x2
- DMC pojazdu tech.: 20,2 t
- Ładowność tech.: 11,3 t
- Pojemność skrzyni ładunkowej: 6,5 m sześc. (tylny wywrot) lub 9 m sześc. (trójstronny kiper)
- Silnik: turbodoładowany E-3 V8 z intercoolerem
- Moc silnika: 280 KM
- Maksymalny moment obrotowy: 1.177 Nm
- Skrzynia biegów: 10-stopniowa mechaniczna Kamaz 154
- Sprzęgło: jednotarczowe ZF Sachs MFZ-430
- Maksymalna prędkość: 90 km/h
- Zdolność pokonywania wzniesień: do 18 stopni
- Kabina: dzienna, przeznaczona dla dwóch lub trzech osób, umieszczona nad silnikiem, zawieszona z przodu na zawiasie, z tyłu na dwóch amortyzatorach. Pneumatyczny fotel kierowcy w standardzie.
Porównanie i reputacja
Kamaz a konkurencja
Kierowcy zawodowi pamiętający lata 70. doceniali prostotę i wytrzymałość Kamazów. Ze względu na prostą, sprawdzoną konstrukcję Kamazy do dziś są użytkowane w Polsce przez liczne firmy budowlane. Klasyczne ciężarówki Kamaz-5320 spotkamy nawet w 2013 r. Niektórzy użytkownicy twierdzą, że Kamaz, zwłaszcza te starsze modele, były niezawodnymi "wołami roboczymi", zdolnymi przyjmować duże ładunki bez problemów w terenie.
2026 Kamaz Pickup Truck Review – Power, Features & First Look!
Jednak w porównaniu z zachodnimi markami, takimi jak MAN czy Mercedes z lat 90., Kamazy ustępowały pod względem technologicznym i komfortu. Użytkownicy Manów czy Mercedesów często wskazywali na znacznie niższe zużycie paliwa, mniejsze wymagania dotyczące dolewania oleju oraz ogólnie wyższy komfort jazdy i mniejszą awaryjność. Mimo to, w specyficznych warunkach, zwłaszcza w trudnym terenie, Kamaz z napędem 6x4 (lub 6x6) często okazywał się skuteczniejszy niż zachodnie konstrukcje 6x4. Rosyjska technologia z mniej mocnym silnikiem, który pozwala się przydusić, a tym samym nie kopie się od razu, w połączeniu z lżejszą konstrukcją, zapobiegała zapadaniu się pojazdu w grząskim gruncie. Powszechne jest przekonanie, że "jak kto dba tak ma", co podkreśla znaczenie regularnej konserwacji w utrzymaniu dobrego stanu technicznego pojazdów Kamaz.