Właściciele traktorków Yanmar AF26 oraz podobnych modeli często borykają się z problemami związanymi z układem chłodzenia, takimi jak przedmuch do chłodnicy, wyrzucanie płynu czy nadmierne dymienie. Prawidłowa diagnoza i konserwacja są kluczowe dla długiej i bezawaryjnej pracy maszyny.
Wymiana płynu chłodniczego i ryzyko związane z kamieniem
Przed zimą wielu użytkowników rozważa wymianę wody na płyn chłodniczy, aby zapobiec zamarzaniu. Należy jednak zachować ostrożność, ponieważ długotrwała praca na wodzie, zwłaszcza tej spuszczanej i ponownie zalewanej, może prowadzić do gromadzenia się kamienia w układzie.
Po wlaniu płynu chłodniczego zgromadzony kamień może odrywać się, krążyć w układzie i zatykać chłodnicę. Wiele przypadków awarii silników, w tym modeli 30 i 60, wynikało z takiej wymiany. Podczas remontów zdarzało się widzieć zablokowane bloki silnika po wyciągnięciu tulei cylindra.
Lokalizacja zaworu spustowego
Znalezienie zaworu do spuszczania płynu chłodniczego bywa problematyczne. Po dokładnych oględzinach traktorka z każdej strony, często okazuje się, że mała rurka również biegnie do chłodnicy, co może być wskazówką do odnalezienia zaworu.
Objawy i potencjalne przyczyny problemów z układem chłodzenia
Wyrzucanie płynu chłodniczego
Jednym z częstych objawów jest sączenie się płynu na rozgrzanym silniku lub jego wyrzucanie z układu. Może to świadczyć o mikro pęknięciach, ale często przyczyną jest uszkodzony korek chłodnicy. Jeżeli nie ma typowych objawów uszczelki pod głowicą, a płyn jest wyrzucany, warto wymienić korek. Po wielu latach korek może być po prostu zużyty i nie utrzymywać prawidłowego ciśnienia w układzie.
Przykładem jest przypadek, gdzie silnik stał na słońcu w upale i węże stawały się twarde, a silnik grzał się ponad połowę zakresu temperatury podczas jazdy. Wymiana korka na nowy (nawet od innego modelu, np. od C330 z odpowiednimi modyfikacjami) rozwiązała problem.
Ciśnienie w układzie i rola korka chłodnicy
Silniki Yanmar, podobnie jak wiele innych, muszą utrzymywać odpowiednie ciśnienie w układzie chłodzenia, co jest regulowane przez korek chłodnicy (np. na 0,9 bara w modelach F15 i F20D). Korek ten utrzymuje stałe ciśnienie, a po jego przekroczeniu uchyla zawór, wyrzucając nadmiar płynu. Węże powinny być więc twardawe, a po ostygnięciu silnika układ zasysa płyn z powrotem. Płynu powinno być pod sam korek, a nie tylko tyle, by zakryć żeberka.
Jeżeli traktorek nie ma zbiornika wyrównawczego, poziom płynu powinien zakrywać żeberka, a nie być wlewany pod sam korek. Zalewanie do pełna w takim przypadku również może powodować wyrzucanie płynu.
Dymienie z odpowietrznika silnika
W przypadku koparek lub innych maszyn rolniczych, dymienie z odpowietrznika silnika, wyglądające jak "parowóz", może być problemem. Jeżeli opary dostają się do filtra powietrza, powodując jego częstą wymianę, a maszyna pracuje normalnie (siła jest, płynu nie ubywa, nic się nie gotuje), problem może narastać stopniowo przez długi czas. Na licznikach, gdzie handlarze często cofają motogodziny, rzeczywisty przebieg może być znacznie wyższy (np. 3500 mth na liczniku vs 10-15 tys. rzeczywistych).
W takiej sytuacji należy rozważyć, czy winna jest uszczelka pod głowicą, czy też tłoki i pierścienie wymagają wymiany. Eksperci zalecają na początek zmierzyć kompresję na poszczególnych cylindrach. Pomiar ciśnienia przed remontem daje pewność co do stanu głowicy i uszczelki:
- Jeżeli ciśnienie jest jednakowe na wszystkich cylindrach, prawdopodobnie przepuszczają tłoki.
- Jeżeli na jednym cylindrze ciśnienie jest bardzo niskie, może to wskazywać na uszkodzoną uszczelkę lub głowicę.
Często podczas remontu wymienia się tuleje, tłoki i pierścienie, zapominając o głowicy, co może prowadzić do dalszych problemów, jeśli zawory przepuszczają. Dmuchnięcie uszczelki pod głowicą zazwyczaj powoduje, że ciśnienie idzie do wody lub na zewnątrz, a niekoniecznie powoduje dymienie z odpowietrznika.
Jak wykonać test kompresji – [ŁATWE]
W przypadku silnego dymienia, gdzie nie widać dymu ani pary, ale czuć zapach płynu, warto wykonać test na obecność CO2 w układzie chłodzenia, aby potwierdzić uszkodzenie uszczelki.
Nieregularne działanie kontrolek
Migające kontrolki (pomarańczowa w lewym dolnym rogu, czerwone 5,4,3,2,1 oraz zielona nad nimi) na zapłonie i po uruchomieniu silnika mogą wskazywać na problem. Czasami słychać cykanie z okolic pod siedzeniem, co może być związane z niereagującą dźwignią sterowania podnośnikiem z joysticka.
Diagnostyka i rozwiązania problemów z przegrzewaniem i obiegiem płynu
Problemy z termostatem i pompą wody
Jeśli traktorek przegrzewa się, szczególnie podczas jazdy z obciążeniem (np. z glebogryzarką), a wskazówka temperatury zbliża się do pola pomarańczowego, należy sprawdzić:
- Pompa wody: Jest to bardzo prawdopodobna przyczyna. Aby sprawdzić pompę, można odłączyć górny i dolny przewód chłodnicy, podłączyć dolny przewód do kranu, a górny skierować na wylew. Ustawiając minimalny przepływ wody i uruchamiając silnik, należy obserwować, czy przepływ zwiększa się wraz ze wzrostem obrotów silnika.
- Termostat: Niedrożny termostat może blokować przepływ płynu. Warto go wymontować i sprawdzić, czy otwiera się i zamyka prawidłowo.
Zakamieniona chłodnica
Gruba warstwa kamienia widoczna we wlewie chłodnicy i trudności w przepływie wody (opór podczas wtłaczania wody od dołu) to silne wskaźniki niedrożności chłodnicy. Rozwiązania obejmują:
- Płukanie octem i kwaskiem cytrynowym: Zalać układ octem i pozostawić na jakiś czas, a następnie spuścić i zalać wodą z domieszką Calgonu. Można również użyć roztworu z kwaskiem cytrynowym.
- Odkamienianie wrzątkiem: Wlać do chłodnicy wrzątek z dodatkiem środka do odkamieniania czajnika.
- Płukanie pod ciśnieniem: Podłączyć wąż do chłodnicy i przepłukiwać ją od dołu do góry.
Te metody są mało inwazyjne i nie wymagają demontażu chłodnicy. Jeśli jednak problem jest poważny, konieczne może być użycie specjalistycznego środka do czyszczenia układu chłodzenia. Należy uważać, aby nie dopuścić do krążenia silnych środków chemicznych w płaszczu silnika, jeśli nie ma pewności co do ich bezpieczeństwa.
W przypadku braku ruchu mieszania (obiegu) wody w chłodnicy przy zwiększonych obrotach silnika, mimo że woda wylewa się na zewnątrz, może to wskazywać na całkowitą niedrożność chłodnicy.
Poszukiwanie nowej chłodnicy
Znalezienie nowej chłodnicy do starszych modeli, takich jak Yanmar F17D, może być wyzwaniem. Dostępne na rynku chłodnice często nie pasują. Zamiast kupować nową chłodnicę (która może być droga, np. 1500 zł), warto dokładnie sprawdzić szczelność starej. Zdarza się, że chłodnica, mimo widocznych wycieków na zewnątrz, jest szczelna, a przyczyną problemu jest uszkodzony korek chłodnicy.
Dodatkowe wskazówki
- Zawsze należy mierzyć temperaturę górnego i dolnego przewodu chłodnicy.
- Przy pracach z płynami chłodniczymi należy zachować ostrożność, zwłaszcza jeśli układ długo pracował na wodzie.
- W przypadku długotrwałych problemów, rozważenie wymiany silnika może być ostatecznością, ale przedtem warto wyczerpać wszystkie możliwości diagnostyki i naprawy.