Schemat regulatora napięcia w maszynach Yanmar B18 i podobnych

Artykuł ten poświęcony jest problematyce związanej z regulatorami napięcia w maszynach marki Yanmar, w szczególności w minikoparkach Yanmar B12, B18 oraz mini traktorkach Yanmar F7, F215, YM 186D, F20D, F145D i FX305.

Typowe problemy z ładowaniem

Wielu użytkowników maszyn Yanmar boryka się z problemem braku ładowania akumulatora. Często objawia się to świecącą kontrolką akumulatora na desce rozdzielczej lub spadkiem napięcia poniżej wartości ładowania (np. 12,6V na pracującym silniku).

Przykłady zgłaszanych problemów:

• W minikoparce Yanmar B12 odnotowano uszkodzenie regulatora napięcia, skutkujące brakiem ładowania. Prądnica przy maksymalnych obrotach generowała 40V AC, a zamontowany akumulator to 12V 45Ah. Regulator był w żebrowanej obudowie, zalany, z 7 przewodami, podobny do motocyklowego.
• W mini traktorku Yanmar F7 również pojawił się problem z brakiem ładowania, mimo że prądnica generowała prąd rosnący wraz ze wzrostem obrotów.
• W traktorku Yanmar F215 brak ładowania skłonił użytkowników do poszukiwania zamiennika regulatora napięcia.
• W Yanmar YM 186D z alternatora wychodziło 24V zmiennego dwoma przewodami do regulatora, ale z regulatora nie wychodziło 12V stałego. Regulator posiadał 6 przewodów.
• W Yanmar F20D spalił się regulator napięcia, a zakup oryginalnego był utrudniony. Samo dynamo działało i dawało napięcie 14V.
• W minikoparkach zgłaszano również problem zbyt dużego napięcia ładowania, które rosło ciągle, niszcząc akumulatory. Wymiana osobnego regulatora napięcia nie przyniosła poprawy, mimo że alternator generował prąd.
• W Yanmar F145D początkowo odnotowano brak ładowania (12,6V), mimo że alternator (typu "dynamo") generował ponad 20V AC. Ostatecznie problem udało się rozwiązać, co sugerowało luźne połączenia lub problem ze stykami.

Diagnozowanie problemu ładowania

W przypadku problemów z ładowaniem kluczowe jest prawidłowe zdiagnozowanie usterki. Poniżej przedstawiono najczęstsze kroki diagnostyczne:

Testowanie prądnicy/alternatora:

Sprawdzenie multimetrem, czy prądnica lub alternator generuje prąd. W przypadku alternatorów z magnesami trwałymi, na wyjściu powinien być prąd zmienny. Napięcie na wyjściu z alternatora bez obciążenia powinno wynosić kilkadziesiąt wolt (AC).

Testowanie regulatora napięcia:

Jeżeli prądnica/alternator generuje prawidłowe napięcie, należy sprawdzić regulator. Wiele regulatorów Yanmar jest podobnych do tych stosowanych w motocyklach, często w żebrowanej obudowie, zalanym układzie.

Charakterystyka regulatorów Yanmar:

• Często są to regulatory typu stratnego.
• W modelach YM1300 z lat 70. fabryczne prądnice szczotkowe Hitachi (~20-25A) współpracowały z zewnętrznymi regulatorami mechanicznymi lub elektronicznymi (4-zaciskowe: B, D, F, E).
• Alternatory jednofazowe typu „Pancake” wymagają 3-przewodowego regulatora-prostownika (B+, AC, GND).
• Nowsze alternatory Denso posiadają wbudowany regulator (jedno B+ i wtyk IG/L).

Schematy i zamienniki regulatorów

Znalezienie oryginalnych schematów i części zamiennych do starszych modeli Yanmar może być trudne. Użytkownicy często szukają alternatywnych rozwiązań.

Podejrzenia dotyczące schematów:

Układ ładowania w Yanmarze FX ma schemat regulatora napięcia, który zgadza się z obserwowanymi danymi. Po stronie dodatniej wykrywane są diody, natomiast po stronie ujemnej nic. Po włączeniu stacyjki pojawia się napięcie 12V na zaciskach AC. Sposób włączenia tyrystorów jest dość nowatorski.

Zamienniki regulatorów:

• Popularnym rozwiązaniem jest adaptacja regulatorów od motocykli. Ważne jest, aby dobrać odpowiedni typ, np. do dwufazowego alternatora motocyklowego. Problemem może być brak wyjścia na kontrolkę ładowania.
• Regulatory MOSFET (tzw. "shunt") są mniej podatne na przegrzewanie.
• Regulatory typu „open” (szeregowe) również mniej się nagrzewają.
• Stosowanie regulatora stratnego z motocykli może prowadzić do przegrzewania alternatora i przypalania paska klinowego.
• Na rynku dostępne są zamienniki motocyklowe w Polsce oraz oryginalne części na platformach takich jak eBay (koszt około 60-80 USD z przesyłką).
• W przypadku prądnic DC (dynamo), regulator steruje prądem pola (F). W alternatorach PM (z magnesami trwałymi) regulator „ucina” napięcie bocznikiem MOSFET-owym. Mieszanie tych typów regulatorów jest niewskazane.

Podłączanie regulatora napięcia:

Regulator napięcia w Yanmar YM1300 podłącza się według oznaczeń zacisków, a nie kolorów przewodów. Typowy układ fabryczny ma zewnętrzny regulator do prądnicy („dynamo”) z zaciskami B+ / D+ / F / E(GND).

Wskazówki dotyczące podłączenia:

• Kl15 to plus po stacyjce.
• Kl31 to masa, często przykręcona po prawej stronie regulatora.
• W wielu regulatorach nie ma wyjścia na kontrolkę licznika, ale może być wyjście do obrotomierza.
• Jeżeli kontrolka ładowania świeci, a ładowanie jest prawidłowe, może to być kontrolka poziomu elektrolitu, co było spotykane w japońskich maszynach z lat 80. (np. w niektórych modelach Kawasaki GPZ). Aby taka kontrolka zgasła, przewody od czujnika (np. sondy grafitowej lub kontaktronowej) muszą być zwarte.

Dodatkowe wskazówki i problemy

• Należy czyścić końcówki przewodów do gołego metalu i używać pasty kontaktowej.
• Regulator powinien być przykręcany na elastycznych podkładkach do niemalowanej powierzchni w celu zapewnienia prawidłowego uziemienia.
• Po remoncie instalacji warto wykonać test spadku napięcia (≤0,2V pomiędzy B+ regulatora a +Akumulatora przy 20A).
• Fabryczne dynamo YM1300 dostarcza około 80W. Przy dodatkowych odbiornikach (halogenach, pompach elektrycznych) warto rozważyć alternator 40A.
• Kolorystyka przewodów w ciągnikach importowanych z Japonii może być inna (np. biały = B+, czerwony = L).
• W niektórych przypadkach problemem okazała się zasiarczona cela w akumulatorze, co powodowało, że prądnica nie była w stanie ładować akumulatora i zasilać pozostałej elektroniki.

tags: #yanmar #b18 #regulator #napiecia