Awarie i prawidłowa eksploatacja zagęszczarek płytowych

Zagęszczarki gruntu to jedne z najbardziej obciążonych urządzeń budowlanych, dlatego ich prawidłowa eksploatacja jest kluczowa dla zapewnienia długiej żywotności i bezawaryjnej pracy. Niestety, podobnie jak inne urządzenia, również zagęszczarki mogą ulec awarii, co prowadzi do dezorganizacji pracy i opóźnień w realizacji zadań. W niniejszym artykule omówimy najczęstsze problemy, zasady prawidłowej eksploatacji oraz sposoby unikania usterek.

Charakterystyka zagęszczarek gruntu

Zagęszczarki gruntu to specjalistyczne maszyny budowlane, których głównym zadaniem jest zwiększenie gęstości podłoża. Są one nieodzownym elementem wielu projektów brukarskich, budowlanych, wykorzystywane do zagęszczania podłoża podczas układania instalacji podziemnych, kostki brukowej, przy naprawach dróg oraz w trudno dostępnych miejscach. Zagęszczanie gruntu lub nawierzchni odbywa się dzięki układowi wibracyjnemu, a elementem roboczym w zagęszczarce płytowej jest masywna płyta metalowa. Wibracje generowane są poprzez jeden lub dwa wałki mimośrodowe umieszczone bezpośrednio na płycie wibracyjnej w szczelnie zamkniętej obudowie.

Rodzaje zagęszczarek

Zagęszczarki gruntu można podzielić na dwa główne rodzaje:

• Zagęszczarki jednokierunkowe: Są to lżejsze urządzenia (zazwyczaj do 130 kg), idealne do lekkich prac, ubijania cienkich warstw w miejscach o małych obciążeniach. Dzięki prostej budowie są zazwyczaj tańsze od zagęszczarek rewersyjnych. Firma Pezal proponuje serię zagęszczarek jednokierunkowych o wadze od 36 do 90 kg, oznaczonych symbolami: PC40-PG100, PC60-KG160, PC90-KG200, PC100-KM170, PC100-PG200. Lżejsze modele, takie jak PC60-KG160, PC90-KG200 i PC100-PG200, po zastosowaniu elastomeru (specjalnej przekładki gumowej) doskonale nadają się do wyrównywania nawierzchni z kostki brukowej i betonowej. Zagęszczarka o symbolu PC100-PG-200 jest w stanie utwardzić 320 m kw. terenu w ciągu godziny.
• Zagęszczarki rewersyjne (dwukierunkowe): Są cięższe (od ok. 150 kg do 1000 kg) i są wykorzystywane do szerokiego zakresu prac, od lekkich budowlanych po te najcięższe, wymagające dużej siły. Są niezastąpione podczas przygotowania gruntu pod nawierzchnię asfaltową lub tory kolejowe, a także przy naprawach nawierzchni dróg, wałów, ulic, boisk i nasypów. Ze względu na możliwość łatwego manewrowania (jazdy do przodu i tyłu), są przydatne zwłaszcza w trudno dostępnych miejscach. Przykładowo, do zagęszczania powierzchni parkingów lub placów przeznaczonych pod wylewkę cementową sprawdzają się modele PCP170-KM178F, PCP170-KG280 i PCP170-GX270, z siłą odśrodkową 30,5 kN i wydajnością 650 m kw. na godzinę. Najcięższe zagęszczarki rewersyjne oferowane przez firmę Pezal to modele: PCeP330-KM186FE, PCeP420-KM-186FE z silnikiem diesla oraz PCeP340-KG390E z silnikami benzynowymi (we wszystkich zamontowane są silniki Kipor). Ważące ponad 300 i 400 kg maszyny doskonale nadają się do pracy na budowach i wszelkich remontów dróg, linii kolejowych i innych. Charakteryzują się wysoką siłą odśrodkową (45 i 50 kN) oraz wydajnością sięgającą 669 i 693 m kw. na godzinę.

Wybór odpowiedniej zagęszczarki

Wybór zagęszczarki powinien być uzależniony od kilku czynników, w pierwszej kolejności od rodzaju gruntu, powierzchni terenu i rodzaju nawierzchni końcowej, a także od tego, do jakich prac będzie wykorzystywana. Zagęszczarki płytowe są bardziej wydajne na dużych powierzchniach, natomiast "skoczek" (ubijarka z wąską stopą) okaże się bardziej uniwersalny, docierając w trudnodostępne miejsca, a praca będzie bardziej precyzyjna. Do zagęszczania piasku, który jest luźnym materiałem, często używane są zagęszczarki o mniejszych rozmiarach, które są łatwe w obsłudze. Odpowiednia zagęszczarka do piasku mieści się w przedziale 60-100 kg. Do ubijania i zagęszczania gruntów pod kostkę brukową warto postawić na zagęszczarkę w przedziale 100-300 kg. Do efektywnego przygotowania podbudowy zaleca się użycie zagęszczarki ciężkiej o wadze mieszczącej się w przedziale od 300 do 500 kg.

Zasady prawidłowej eksploatacji

Sumienne stosowanie się do zasad prawidłowej eksploatacji znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia awarii zagęszczarki gruntu. Maszyny zagęszczające wymagają ścisłego stosowania się do zaleceń producenta, inaczej mówiąc instrukcji obsługi.

Przed rozpoczęciem pracy

1. Poziom oleju w silniku: Każdorazowo należy sprawdzić poziom oleju w silniku. Zalecany przez Pezal olej silnikowy to: SAE 15W40 mineralny takich marek jak: Shell, Castrol, Aral czy Mobil. Wymiana oleju powinna odbywać się raz na trzy miesiące lub co 50 roboczogodzin - zawsze na ciepłym silniku.
2. Uzupełnianie paliwa: W razie potrzeby należy uzupełnić paliwo, którego absolutnie nie wolno dolewać w czasie pracy silnika. Po skończeniu pracy lub w czasie dłuższych przerw należy pamiętać, by zamykać zawór dopływu paliwa.
3. Kontrola poduszek (wibroizolatorów).
4. Osiowość kół przekładni pasowej: Pasek nie może pracować po skosie; w takim przypadku należy właściwie ustawić koło pasowe i sprzęgło odśrodkowe.
5. Napięcie paska klinowego: Po 50 godzinach pracy, w połowie odległości między kołami przekładni przy nacisku palcem, pasek powinien ugiąć się na ok. 10-11 mm.
6. Filtry: Sprawdzenie filtra powietrza i oleju (stosowany wyłącznie w silnikach Diesla) - jeżeli zamontowany jest olejowy filtr powietrza, wykluczone jest uruchamianie silnika, gdy nie ma w nim oleju.
7. Kontrola wizualna: Należy sprawdzić, czy nie są widoczne wycieki oleju z silnika i wibratora, oraz czy wszystkie przewody, zaciski, osłony i śruby są dokręcone.

Podczas pracy

• Dotarcie napędu: Jeśli zagęszczarka używana jest po raz pierwszy, zaleca się włączyć silnik na wolnych obrotach przez 10 godzin w celu dotarcia napędu, a po następnych 10 godzinach wymienić olej.
• Praca na pełnych obrotach: Zabronione jest operowanie sprzętem na półobrotach. Niedostosowanie się do tego zakazu skutkuje wprowadzeniem dużych drgań rezonansowych do elementów zagęszczarki, co może prowadzić do uszkodzeń maszyny i obrażeń operatora.
• Filtr powietrza: Niedopuszczalne jest uruchamianie silnika w przypadku braku filtra powietrza, co może spowodować przedwczesne zużycie lub nawet uszkodzenie silnika.
• Elastomer: Podczas ubijania kostki brukowej lub podobnej nawierzchni, trzeba wcześniej zamontować na płycie zagęszczarki elastomer.

Bezpieczeństwo operatora

Ze względu na wibracyjny charakter działania zagęszczarki i silne oddziaływanie drgań na operatora, czas ciągłej pracy jednej osoby nie powinien przekraczać 4 godzin. Ponadto, operator powinien używać rękawic ochronnych oraz specjalnych słuchawek o skuteczności tłumienia dźwięków powyżej 10 dBA. Nie wolno również dopuszczać do pracy z zagęszczarką osób, które nie zostały odpowiednio przeszkolone. Do pracy przy zagęszczarce nie są wymagane uprawnienia ani specjalne zaświadczenia, ale odpowiednie szkolenie jest kluczowe dla bezpieczeństwa i efektywności.

Najczęstsze awarie i usterki zagęszczarek

Z uwagi na swoją skomplikowaną konstrukcję, zagęszczarki do gruntu mogą ulegać różnym awariom. Najczęściej spotyka się problemy z silnikiem i jego osprzętem oraz z układem wibracyjnym, chociaż nieprawidłowa praca zagęszczarki może być spowodowana wieloma innymi usterkami.

Problemy z silnikiem i układem paliwowym

• Trudny rozruch, nierówna praca, kopcenie: Jeśli silnik spalinowy zagęszczarki nie uruchamia się lub pracuje nieregularnie, może to wskazywać na uszkodzony albo luźny przewód świecy zapłonowej, zablokowany przewód paliwowy, zatkany odpowietrznik lub zanieczyszczony układ paliwowy, a w szczególności filtr paliwa. Problem z paliwem jest często związany z innymi elementami zagęszczarki. Przepływ paliwa zostaje zaburzony, gdy np. zostanie zapchany jego filtr lub uszkodzony przewód paliwowy czy przepustnica. Nieprawidłowo działający gaźnik może mieszać paliwo z powietrzem w nieodpowiedniej proporcji (problem może rodzić np. sprężynka na cięgle gazu).
• Przegrzewanie się silnika: Za przegrzewanie się silnika odpowiedzialny jest niski poziom oleju silnikowego lub ograniczony przepływ powietrza, najczęściej spowodowany zabrudzonym filtrem powietrza.
• Blokada dźwigni przepustnicy: Częstą awarią jest blokada dźwigni przepustnicy na skutek gromadzenia się odłamków gruzu i pyłu.

Problemy z filtrami

Wszystkie silniki spalinowe w zagęszczarkach wyposażone są w szereg filtrów. Najważniejszy z punktu widzenia eksploatacyjnego jest filtr powietrza, którego niedrożność może prowadzić do nadmiernego kopcenia, problemów z rozruchem czy nierównej pracy silnika. Z kolei podczas regularnych przeglądów i prac serwisowych, należy zwrócić uwagę na filtr oleju, który również co jakiś czas wymaga wymiany na nowy.

Problemy z układem wibracyjnym

Układ wibracyjny najczęściej, poza regularnym uzupełnianiem oleju, nie wymaga żadnych zabiegów serwisowych. Jednak na skutek dużego zużycia może dojść do zatarcia łożyska oporowego lub tulejek w wibratorze, uszkodzenia paska klinowego czy linki sterującej. Poważniejsze awarie mechaniczne spowodowane są zużyciem się wałków mimośrodowych oraz łożysk współpracujących. Uszkodzeniom mogą ulec także inne elementy, takie jak paski napędowe czy wałki.

Problemy z układem hydraulicznym

Układ hydrauliczny w zagęszczarce składa się z wielu elementów, które mogą ulec awarii. Może być to pompa hydrauliczna, przewody, rozdzielacz czy zawory. Częstym problemem jest przegrzewanie się lub ubywanie oleju hydraulicznego, przez co pogarszają się właściwości jezdne i wydajność zagęszczarki (w tym ograniczenie drgań).

Zagęszczarka nie chce jechać

Jeśli zagęszczarka nie chce jechać, może to być spowodowane zerwanym paskiem (lub źle naciągniętym paskiem), ewentualnie uszkodzonym wewnątrz wibratorem. Problem może dotyczyć również silnika, a najczęstsze przyczyny to uszkodzony lub zabrudzony gaźnik, świeca do wymiany itp.

Jak uniknąć problemów i usterek z zagęszczarkami?

Aby zminimalizować ryzyko wystąpienia usterki zagęszczarki, należy bezwzględnie trzymać się zaleceń eksploatacyjnych i serwisowych wydanych przez producenta maszyny. Tego typu informacje zawsze znajdują się w instrukcjach obsługi zagęszczarek. Wiele przydatnych informacji można znaleźć również na oficjalnych stronach internetowych producentów.

Regularne przeglądy i konserwacja

Podstawą bezproblemowego funkcjonowania każdego sprzętu - w tym zagęszczarek, są regularne przeglądy techniczne i bieżąca konserwacja. Przynajmniej raz w miesiącu należy sprawdzać stan poziomu oleju w układzie wibrującym, a także naciąg paska klinowego. Co ok. 250 roboczogodzin należy wymienić olej w silniku i w układzie wibratora. Co ok. 500 roboczogodzin należy wymienić filtr powietrza oraz filtr paliwa - oczywiście jeśli zachodzi taka potrzeba, należy przeprowadzić ten zabieg wcześniej. Pierwszy przegląd lub serwis zagęszczarki najczęściej jest zalecany po około 30 motogodzinach (MTG) lub 6 miesiącach.

Rodzaje oleju

Do wibratorów w zagęszczarkach stosuje się olej o odpowiedniej lepkości i właściwościach smarujących. Każdorazowo należy sprawdzić w instrukcji obsługi, jaki dokładnie rodzaj oleju jest zalecany do konkretnego modelu zagęszczarki. Do zagęszczarek stosuje się olej silnikowy wysokiej jakości, który jest przeznaczony do pracy w trudnych warunkach. Często stosowanym olejem jest SAE 10W40 (Titan Cargo Maxx Fusch Diesel). Do ogólnego stosowania odpowiedni jest również olej półsyntetyczny SAE 10W30. Ilość oleju wymaganego do wibratora zagęszczarki zależy od konkretnego modelu.

Samodzielne naprawy a serwis

Wszystko zależy od poziomu skomplikowania usterki. Proste czynności eksploatacyjne, takie jak wymiana filtra powietrza czy uzupełnienie oleju silnikowego, można wykonać z użyciem podstawowych narzędzi. W przypadku bardziej skomplikowanych napraw, należy udać się do autoryzowanego serwisu naprawczego. Najpopularniejsze części, takie jak filtry, świece zapłonowe, paski napędowe, amortyzatory, elementy wibracyjne czy oleje, zazwyczaj są szybko dostępne.

Rozruch zagęszczarki

W małych zagęszczarkach z silnikami benzynowymi mamy rozruch ręczny (manualny), który jest wystarczający i pozwala uniknąć opłat za dodatkowe funkcje. Rozruch elektryczny (na kluczyk) jest wskazany w większych zagęszczarkach z dużymi silnikami lub w przypadku zagęszczarek z silnikiem diesla. Współczesne silniki są gotowe do pracy, nie trzeba docierać zagęszczarki.

Czujnik zagęszczania

Czujnik zagęszczania to elektroniczny wskaźnik poziomu zagęszczenia gruntu. Umieszczony jest najczęściej w tyle zagęszczarki, tak aby operator miał do niego łatwy dostęp. Zagęszczarka nie potrzebuje czujnika zagęszczania, jednak niekiedy zdarza się, że zleceniodawcy i inwestorzy projektu wymagają, aby urządzenie było wyposażone w czujnik zagęszczania.

tags: #zageszczarka #50 #kg #vibratt #uszkodzona