Prowadzenie działalności gospodarczej wymaga podejmowania wielu kluczowych decyzji, w tym dotyczących inwestycji w środki trwałe. Zakup nowej zamiatarki z osprzętem, której wartość przekracza 10 000 zł, wiąże się z koniecznością wprowadzenia jej do ewidencji środków trwałych i amortyzowania. Jednakże, przedsiębiorcy mają możliwość skorzystania z jednorazowego odpisu amortyzacyjnego, co pozwala na zaliczenie całości wydatków poniesionych na środek trwały do kosztów w jednym okresie. Taka "sztuczka" księgowa, czyli jednorazowa amortyzacja, to wsparcie od państwa, mające zachęcać do inwestowania w firmę.
Czym jest jednorazowa amortyzacja?
Jednorazowa amortyzacja to możliwość zaliczenia pełnej wartości początkowej nowego sprzętu do kosztów uzyskania przychodu już w pierwszym miesiącu jego użytkowania, zamiast rozkładania tego kosztu na wiele lat, jak ma to miejsce przy "zwykłej" amortyzacji. Jest to szczególnie korzystne dla przedsiębiorców, którzy chcą zoptymalizować podatki i nieco odetchnąć finansowo, od razu „wrzucając” cały koszt zakupu nowego sprzętu na firmę.
Amortyzacja a progi istotności w rachunkowości
Dla przedsiębiorców prowadzących księgi rachunkowe i posiadających przyjęty próg istotności dla środków trwałych (np. 10 000 zł), jednorazowy odpis amortyzacyjny dokonywany dla celów podatkowych (jeśli stanowi kwotę istotną, np. jednostka skorzysta z art. 22k ust. 14-21 updof) nie może zostać uwzględniony w wyniku ustalanym dla celów bilansowych. Przepisy bilansowe nie przewidują jednorazowych odpisów amortyzacyjnych w rozumieniu przepisów podatkowych. Ustawa o rachunkowości umożliwia dokonywanie jednorazowych odpisów, ale tylko dla środków trwałych o niskiej jednostkowej wartości początkowej, czyli tych, które z punktu widzenia jednostki przedstawiają nieistotną wartość. Szczegółowe regulacje dotyczące niskocennych środków trwałych zawiera Krajowy Standard Rachunkowości nr 11 „Środki trwałe” (KSR nr 11).
- W przypadku nieistotnej wartości początkowej składnika majątku spełniającego warunki uznania za środek trwały możliwe jest stosowanie uproszczeń (pkt 4.28 KSR nr 11).
- Stosowanie uproszczeń wymaga ustalenia jednego lub kilku poziomów wartości początkowej, zależnie od cech składników (pkt 4.29 KSR nr 11).
Warunki skorzystania z jednorazowej amortyzacji
Aby skorzystać z jednorazowej amortyzacji, należy spełnić określone warunki i limity:
- Podstawowy limit wartości środka trwałego: Wartość nowego nabytku nie może przekroczyć 10 000 zł netto (jeśli przedsiębiorca nie jest vatowcem, liczy się kwota brutto).
- Roczny limit odpisów: W ciągu jednego roku podatkowego suma wszystkich jednorazowych odpisów i kwot wpłaconych na poczet przyszłych nabyć, które mają być w ten sposób rozliczone, nie może przekroczyć 100 000 zł.
Kto może skorzystać z jednorazowej amortyzacji?
Generalnie, przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od tego, czy płacą PIT czy CIT, mogą korzystać z jednorazowej amortyzacji. Istnieją jednak sytuacje, gdy nawet prowadząc firmę, nie można skorzystać z tej ulgi, np. dla przedsiębiorców na PIT, którzy wcześniej prowadzili podobną działalność w ciągu dwóch lat przed rozpoczęciem obecnej.
Jednorazowa amortyzacja w ramach pomocy de minimis
Z tej formy wsparcia mogą skorzystać mali podatnicy oraz przedsiębiorcy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej. Limit w tym przypadku jest znacznie wyższy i wynosi 50 000 euro rocznie.
- Status małego podatnika: Mały podatnik to przedsiębiorca, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku VAT) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 2 000 000 euro.
- Limit kwotowy: W roku podatkowym 2025 limit wynosi 214 000 zł, a w 2026 roku - 213 000 zł. Do limitu nie wlicza się składników, których wartość nie przekracza 10 000 zł.
- Rodzaje środków trwałych: Jednorazowa amortyzacja w ramach pomocy de minimis jest możliwa wyłącznie dla środków trwałych z grup 3-8 Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), z wyłączeniem samochodów osobowych. Obejmuje to kotły, maszyny energetyczne, maszyny i urządzenia ogólnego i specjalistycznego zastosowania, urządzenia techniczne, środki transportu (z wyłączeniem samochodów osobowych) oraz narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie. Nie obejmuje wartości niematerialnych i prawnych.
- Suma amortyzacji: Jeśli wartość środka trwałego przekracza wyznaczony limit, podatnik może zastosować amortyzację jednorazową do wysokości obowiązującego limitu, a niezamortyzowaną część poddać amortyzacji od następnego roku na zasadach ogólnych.
- Zgłoszenie: Przedsiębiorca, który zdecyduje się na jednorazową amortyzację w ramach pomocy de minimis, powinien złożyć do urzędu skarbowego wniosek o wydanie zaświadczenia o skorzystaniu z jednorazowej amortyzacji de minimis. Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający zakup, dowód zapłaty, potwierdzenie odpisów amortyzacyjnych (np. kopia KPiR), ewidencję środków trwałych oraz kopie zaświadczeń o uzyskanej pomocy de minimis z bieżącego i dwóch poprzednich lat kalendarzowych lub oświadczenie.
Jednorazowa amortyzacja fabrycznie nowych środków trwałych
Wszyscy podatnicy prowadzący działalność gospodarczą mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej nabytych fabrycznie nowych środków trwałych zaliczonych do grupy 3-6 i 8 KŚT (z wyłączeniem grupy 7 - środków transportu) w roku podatkowym, w którym zostały wprowadzone do ewidencji. Limit wynosi 100 000 zł w danym roku podatkowym (suma odpisów amortyzacyjnych i wpłat na poczet nabycia). Do fabrycznie nowych środków trwałych zalicza się składniki majątku, które nie były nigdy wcześniej eksploatowane ani amortyzowane.
Aby skorzystać z tej formy amortyzacji, należy spełnić jeden z dwóch dodatkowych warunków:
- minimalna wartość początkowa środka trwałego wynosi 10 000 zł,
- łączna wartość co najmniej dwóch nabywanych środków trwałych wynosi 10 000 zł, a minimalna wartość każdego z nich przekracza 3 500 zł.
Zaletą tej formy amortyzacji jest możliwość objęcia nią wartości niematerialnych i prawnych, w przeciwieństwie do amortyzacji w ramach pomocy de minimis.
Jednorazowa amortyzacja - Akademia Księgomościa
Zbieg uprawnień do jednorazowej amortyzacji
W przypadku zbiegu uprawnień do obu rodzajów jednorazowej amortyzacji (w ramach de minimis i dla fabrycznie nowych środków trwałych), zarówno podatnik rozpoczynający działalność, jak i mały podatnik muszą zdecydować, z której preferencji skorzystają w odniesieniu do danego składnika majątku. Niemniej jednak, w sprzyjających warunkach mogą w tym samym roku podatkowym skorzystać z obu limitów, o ile spełnią wymogi zdefiniowane w art. 22k ust. 7 i art. 22k ust. 14 ustawy o pdof. Jeśli kryteria te zostaną spełnione, wówczas podatnik może zaliczyć do kosztów podatkowych jednorazowy odpis amortyzacyjny do wysokości 50 000 euro oraz do wysokości 100 000 zł.
Kalkulacja wartości początkowej
Wartość początkowa środka trwałego to cena, za którą kupiono sprzęt, powiększona o wszystkie dodatkowe koszty, takie jak transport, montaż, ubezpieczenie w drodze, cło czy inne opłaty związane z zakupem. W przypadku czynnych podatników VAT, którzy mogą odliczyć podatek, odliczona kwota VAT-u obniża wartość początkową. Jeśli przedsiębiorca z jakichś powodów nie może ustalić wartości początkowej środka trwałego, ustala się ją w wysokości określonej z uwzględnieniem cen rynkowych przez biegłego powołanego przez przedsiębiorcę. Ten sposób wyceny dotyczy przypadków, w których środek trwały został nabyty przed dniem założenia ewidencji lub gdy został wytworzony przez przedsiębiorcę.
Wartość początkowa środka trwałego ulega zmianie, jeśli dojdzie do jego ulepszenia, pod warunkiem, że wartość nakładów na ulepszenie przekracza 10 000 zł.
Rozliczanie i księgowanie
Odpisów amortyzacyjnych można dokonywać najwcześniej od następnego miesiąca po miesiącu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji środków trwałych. W przypadku jednorazowej amortyzacji odpisów dokonuje się w miesiącu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji. Istnieje możliwość bezpośredniego zaliczenia kosztu zakupu do kosztów uzyskania przychodów, jeśli spełnione są warunki co do wartości, lub wprowadzenia sprzętu do ewidencji, a następnie dokonania jednorazowego odpisu.
Systemy księgowe, takie jak wFirma.pl, oferują intuicyjne narzędzia do szybkiej i łatwej realizacji jednorazowej amortyzacji. Proces polega na zaksięgowaniu faktury zakupu jako "Zakup środków trwałych" i wybraniu "Jednorazowej" metody amortyzacji, co skutkuje jednorazowym odpisem amortyzacyjnym w KPiR w miesiącu wprowadzenia, a VAT jest wykazywany w rejestrze VAT zakupu.
Amortyzacja darowizn i spadków
W przypadku otrzymania darowizny środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych mają zastosowanie przepisy ustawy o spadkach i darowiznach. Obdarowany ma obowiązek zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego. Złożenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny przez obdarowanego zaliczanego do tzw. grupy zerowej (np. dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo) zwalnia od podatku bez względu na wartość darowizny. Przez wiele lat środki trwałe otrzymane tytułem darmym mogły być amortyzowane na takich samych zasadach, jak pozostałe środki trwałe. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) potwierdził, że skoro podatnik nie korzystał ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn i dokonał zapłaty podatku, to ma prawo do amortyzacji samochodu otrzymanego w drodze darowizny od ojca i zaliczania od niego odpisów amortyzacyjnych do kosztów podatkowych.
W kontekście spadków, przedsiębiorca ma prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych i ujmowania ich w kosztach uzyskania przychodów. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 924, 925 Kodeksu cywilnego).
Zmiany w przepisach dotyczących amortyzacji po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego
Ostatnie wyroki Trybunału Konstytucyjnego (TK), np. sygn. P 11/24 z dnia 21 listopada 2024 roku, mają istotny wpływ na zaliczanie odpisów amortyzacyjnych od ŚT i WNiP do kosztów uzyskania przychodów, szczególnie gdy amortyzacja składników majątkowych otrzymanych w darowiźnie rozpoczęła się przed zmianą przepisów (do 31 grudnia 2017 roku). Przedsiębiorcy, którzy wyłączyli z kosztów podatkowych odpisy amortyzacyjne od środków trwałych amortyzowanych przed 2018 rokiem z uwagi na decyzję organu podatkowego, mieli miesiąc na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na wyrok TK. Pozostali przedsiębiorcy, w stosunku do których nie było prowadzone postępowanie podatkowe, będą mogli kontynuować ujmowanie odpisów amortyzacyjnych w kosztach po ustawowej zmianie przepisów.
Wskutek wyroku TK przepisy powinny w niedługim czasie ulec zmianie, co pozwala przedsiębiorcom na składanie wniosków do organów podatkowych o zwrot nadpłaty i wsteczne skorygowanie kosztów uzyskania przychodów. Na bazie tego wyroku można przypuszczać, że również w niedalekiej przyszłości może dojść do zmiany zasad rozliczania amortyzacji od lokali i budynków mieszkalnych, których amortyzacja rozpoczęła się przed 2022 rokiem.
Dotacje a amortyzacja środków trwałych
Przedsiębiorcy często korzystają z dotacji na zakup środków trwałych. Jeśli ich wartość przekracza 10 000 zł, zgodnie z ustawą PIT muszą być amortyzowane. Powstaje pytanie, czy w tej sytuacji odpisy amortyzacyjne będą stanowiły koszty uzyskania przychodów?
Zgodnie z przepisami (art. 23 ust. 1 pkt 45 ustawy o PIT), nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od tej części wartości początkowej środków trwałych, która odpowiada wydatkom zwróconym podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Oznacza to, że jeśli maszyna została w całości zakupiona z dotacji, odpisy amortyzacyjne nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów.
Jeśli przedsiębiorca otrzyma dotację po rozpoczęciu amortyzacji środka trwałego, skutkuje to obowiązkiem skorygowania kosztów, ale na bieżąco, czyli w momencie, w którym przedsiębiorca będzie dysponował dokumentem potwierdzającym przyczynę korekty (np. decyzja przyznająca dofinansowanie, zawarta umowa).
Podsumowanie
Jednorazowa amortyzacja stanowi atrakcyjną formę wsparcia dla przedsiębiorców, pozwalając na szybkie zaliczenie kosztów inwestycji do kosztów uzyskania przychodu. Istnieją dwie główne ścieżki: jednorazowa amortyzacja w ramach pomocy de minimis dla małych i rozpoczynających działalność przedsiębiorców (z limitem 50 000 euro) oraz amortyzacja fabrycznie nowych środków trwałych dla wszystkich podatników (z limitem 100 000 zł). Kluczowe jest spełnienie określonych warunków i limitów oraz prawidłowe rozliczenie tych operacji w księgach. Przed podjęciem decyzji zawsze warto skonsultować się z doradcą podatkowym lub księgowym.
tags: #zamiatarka #z #osprzetem #a #odpis #jednorazowy