Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odgrywa kluczową rolę w procesie wspierania rolników, między innymi poprzez dotacje na zakup nowoczesnych maszyn i urządzeń rolniczych, w tym ciągników. W celu zapewnienia konkurencyjności i przejrzystości wydatkowania środków unijnych, ARiMR wdrożyła specjalny system postępowań ofertowych.
Portal Ogłoszeń ARiMR: Nowe Zasady Wyboru Wykonawców
18 marca 2017 roku ARiMR uruchomiła portal ogłoszeń, na którym rolnicy będą umieszczać zapytania ofertowe na wykonanie usługi lub zakup maszyn, urządzeń czy innych towarów w ramach wsparcia z PROW 2014-2020. Jest to konieczne, by zapewnić konkurencyjność wydatków ponoszonych z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Portal dotyczy wszystkich zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji o wartości powyżej 20 tys. zł netto. Od 18 marca 2017 r. zamieszczenie zapytania ofertowego na portalu ogłoszeń ARiMR jest jedynym sposobem pozyskania wykonawcy. Oznacza to, że dotychczasowy tryb wysyłania trzech zapytań ofertowych do wybranych wykonawców (dostawców) nie może być już stosowany.
Aby mieć dostęp do agencyjnego portalu, rolnicy będą musieli złożyć wniosek o nadanie loginu i hasła do biura powiatowego lub regionalnego Agencji. Opublikowanie zapytania ofertowego na www.portalogloszen.arimr.gov.pl będzie możliwe po zalogowaniu się loginem i hasłem nadanym przez ARiMR.
Szczegółowe Warunki Przygotowania Zapytania Ofertowego
To, w jaki sposób ma przebiegać tryb konkurencyjnego wyboru wykonawców, określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 stycznia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji i warunków dokonywania zmniejszeń kwot pomocy oraz pomocy technicznej.
Elementy Obowiązkowe Zapytania
- W zapytaniu ofertowym trzeba opisać jednoznacznie i wyczerpująco dane zadania, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty.
- Należy w nim ująć też termin realizacji zadania.
- Zapytanie musi wskazać dwa kryteria oceny oferty, a także informację o wagach punktowych lub procentowych przypisanych do poszczególnych kryteriów oceny. Trzeba też opisać sposób przyznawania punktów za spełnienie danego kryterium.
- Dokument ten powinien zawierać także wskazanie miejsca i terminu składania ofert. Przy tym termin ten nie może być krótszy niż 7 dni, a w przypadku zadań dotyczących robót budowlanych - 14 dni, licząc od udostępnienia zapytania ofertowego różnym podmiotom.
- Ponadto w zapytaniu ofertowym powinno się wskazać przesłanki odrzucenia oferty oraz informację o możliwości składania ofert częściowych, jeżeli zadanie jest podzielne.
Czego Unikać w Zapytaniu
Oferta nie powinna odnosić się do określonego znaku towarowego, patentu, pochodzenia, źródła lub szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę.
Warunki Udziału i Ocena Ofert
W zapytaniu jest także miejsce na opisanie warunków udziału w postępowaniu w sprawie wyboru wykonawcy danego zadania, które nie utrudniają uczciwej konkurencji oraz zapewniają równe traktowanie wykonawców. Powinien znaleźć się w nim także opis sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków. To rolnik jako beneficjent będzie wybierał najlepsze dla siebie oferty; zrobi to na podstawie określonych w zapytaniu kryteriów oferty. ARiMR oceni zaś, czy zostało to zrobione prawidłowo.
Protokół z Postępowania Ofertowego
Rozporządzenie wskazuje, iż niezwłocznie po zakończeniu postępowania w sprawie wyboru wykonawcy danego zadania beneficjent (rolnik) udostępnia - przez zamieszczenie na stronie internetowej - informację o wyborze wykonawcy albo odrzuceniu wszystkich złożonych ofert, albo niezłożeniu żadnej oferty, albo zakończeniu tego postępowania bez wyboru żadnej z ofert. Z przebiegu postępowania w sprawie wyboru wykonawcy sporządzony zostanie protokół.
W protokole znajdzie się m.in. wykaz ofert, które wpłynęły, informacja o spełnieniu przez oferentów warunków udziału w tym postępowaniu oraz o punktach przyznanych poszczególnym ofertom ze wskazaniem punktacji za poszczególne kryteria oceny. W protokole będzie trzeba wskazać wybraną ofertę i uzasadnić jej wybór. Wymaga się też informacji o odrzuconych ofertach oraz powodów ich odrzucenia.
Definicja "Zadania" w Kontekście Postępowań Ofertowych
Obecnie stosowane podejście do interpretacji definicji zadania, zwłaszcza w kontekście postępowań ofertowych prowadzonych przez rolników w związku z planowanym zakupem maszyn lub urządzeń rolniczych, w zakresie sumowania usług, dostaw i robót budowlanych tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu, wymaga doprecyzowania. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy kupowane maszyny lub urządzenia służą zupełnie różnym celom związanym z produkcją rolniczą (np. przygotowanie pola pod uprawę roślin, siew, pielęgnacja, zbiór).
Aby prawidłowo ustalić, co wchodzi w skład danego zadania, należy przypisać poszczególne maszyny/urządzenia rolnicze z zestawienia rzeczowo-finansowego, stanowiącego załącznik do umowy o przyznaniu pomocy, do kategorii opartych o ich odmienny rodzaj i przeznaczenie. Każda taka kategoria obejmuje odmienny rodzaj (i przeznaczenie) maszyn, a zatem w konsekwencji również odrębne zadanie. Należy określić wartość zadania, która de facto determinuje dalszy sposób postępowania Beneficjenta.
Mając na uwadze powyższe, Beneficjenci, którzy już złożyli w ARiMR dokumenty z przeprowadzonego postępowania ofertowego, mogą wycofać złożone dokumenty. Jest to możliwe, jeżeli po dokonaniu grupowania w oparciu o powyżej opisane zasady uznają, iż w ich sprawie nie było konieczności przeprowadzenia postępowania ofertowego. Jednocześnie należy pamiętać o zachowaniu konkurencyjnego trybu wyboru wykonawców poszczególnych zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji w przypadku, gdy wartość danego zadania przekracza próg kwotowy (20 tys. zł albo 30 tys. zł).
Wsparcie na Zakup Ciągników i Maszyn Rolniczych - Program „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność”
ARiMR ogłosiła kolejne nabory na dotacje dla rolników. Do 30 grudnia potrwa nabór wniosków o środki w ramach interwencji „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność”. W gronie uprawnionych są m.in. rolnicy ekologiczni, którzy będą mogli sięgnąć po wsparcie finansowe z ARiMR do budowy obiektu inwentarskiego, magazynu paszowego czy zakupu ciągnika rolniczego. Wielu gospodarzy ucieszyła informacja o tym, że ciągnik rolniczy znalazł się w katalogu inwestycji, które producenci ekologiczni mogą zrealizować przy wsparciu unijnym w ramach tego programu. Maksymalna kwota pomocy to 1.3 mln złotych, z czego 300 tysięcy złotych można otrzymać na inne maszyny rolnicze.
Warunki Uczestnictwa dla Rolników Ekologicznych
Aby skorzystać ze wsparcia, rolnicy ekologiczni muszą spełnić następujące warunki:
- Wielkość ekonomiczna gospodarstwa w roku wyjściowym w przedziale od 25 tys. euro do 250 tys. euro.
- Minimalna wysokość rocznego przychodu ze sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych metodami ekologicznymi wynosząca 45 tys. złotych.
Inne Możliwe Inwestycje w Ramach Programu
Jeśli produkcja zwierzęca prowadzona w gospodarstwie jest prowadzona w systemie ekologicznym, w ramach programu „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność” można także sięgnąć po dotację do budowy obiektów inwentarskich, magazynów paszowych czy stworzenia wybiegów i pastwisk dla zwierząt.
Terminy i Wyzwania Naboru
Interwencja „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność” podzielona jest na tzw. obszary. Do 30 grudnia potrwa nabór na wnioski z obszarów B (produkcja ekologiczna) i C (inwestycje przyczyniające się do bezpiecznego dla konsumenta i efektywnego przedłużania trwałości produktów, ich przechowywania oraz lepszego przygotowania do sprzedaży, również bezpośredniej).
Nabór wystartował zaraz po naborze na ochronę środowiska, który zakończył się 20 listopada. W związku z tym, że obecny nabór potrwa miesiąc, i to w terminie świątecznym, w przypadku inwestycji budowlanych może stanowić problem z uzyskaniem wymaganych pozwoleń, kosztorysów projektów, czyli dokumentacji, którą należy mieć najpóźniej na moment składania uzupełnień. Maria Rozdzielska z Agraves zauważa, że nowy program jest podobny do „Modernizacji gospodarstw rolnych” z PROW 2014-2020, jednak z jedną istotną różnicą - w poprzednim naborze rolnik miał więcej czasu na dosłanie dokumentów formalnych, takich jak pozwolenie na budowę czy jej zgłoszenie, na które czasem czeka się ponad rok.
Niekorzystnym jest brak jakichkolwiek ulg np. dla młodych rolników, którzy dopiero rozpoczęli prowadzenie gospodarstwa rolnego. Są przecież rolnicy, którzy przejęli grunty w 2024 roku, ale nie mają na siebie jeszcze np. certyfikatów z ekologii bądź faktur przychodowych. Ubiegając się o dotację unijną do zakupu maszyn rolniczych lub wybudowania obiektu inwentarskiego, należy pamiętać przede wszystkim o tym, że wymiana informacji odbywa się tylko w formie elektronicznej. Ponadto, należy pamiętać, że nie został uruchomiony nabór na wsparcie grupowe na zakup maszyn do zbioru.
Wyzwania dla Rolników i Potrzeba Współpracy z Doradcami
Przygotowanie zapytania i jego ocena nie będą łatwe, a mogą być niemożliwe dla beneficjenta, który nie ma możliwości skorzystania z Internetu. Tacy rolnicy będą musieli powierzyć jej wykonanie upoważnionym osobom, najlepiej doradcy, który przygotowywał wniosek o dofinansowanie. Rolnicy mają szereg obaw dotyczących portalu, często brakuje im informacji wyjaśniających jego działania ani wyboru ofert.